Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlul Beyt (S.X) – ABNA–Îro (Înê), serokên Brîtanya, Fransa, Almanya, Îtalya, Kanada, Awistralya û Zelanda Nû di daxuyaniyeke hevpar de ragihandin ku rewşa Rojava (West Bank) di mehên borî de bi awayekî berçav xirabtir bûye û şîdeta niştecihên siyonîst gihîştiye asteke nedîtî.
Di vê daxuyaniyê de ku ji aliyê nivîsgeha serokwezîrê Brîtanya ve hatiye weşandin, hatiye gotin ku politîka û kiryarên rejîma siyonîst, di nav de xurtkirina kontrolê li ser Rojavayê, aramiya herêmê û perspektîva avakirina dewleteke serbixwe ya Filistînê qels dike.
Çêkirina Niştecihgehên Îsraîlî Neqanûnî ye
Serokên van heft welatên rojavayî diyar kirin ku qanûna navneteweyî di vê warê de zelal e û çêkirina niştecihgehan (şaredariyan) li Rojava ji aliyê rejîma siyonîst ve neqanûnî ye. Wan tekez kirin ku planên avakirinê li herêma bi navê E1 jî ji vê qaîdeyê ne istisna ye û pêkanîna vê planê Rojavayê dike du parçe.
Di dewama daxuyaniyê de hatiye: “Pêşxistina niştecihgehan li herêma E1, Rojavayê dike du parçe û binpêkirineke cidî ya qanûna navneteweyî ye.”
Serokên van welatan her wiha hişyarî dan pargîdaniyên taybet ku divê di tenderên (pêşbirkên) avakirinê yên li herêma E1 an jî planên din ên niştecihgehan de beşdar nebin. Wan ragihandin ku beşdariya di van projeyan de dikare encamên qanûnî û navdariyê ji bo pargîdaniyan hebe û wan bike nav binpêkirinên cidî yên qanûna navneteweyî.
Giringiya Planê E1
Ev hişyarî ji ber ku plana E1 di salên dawî de bûye yek ji sembolên sereke yê hewldanên rejîma siyonîst ji birrîna girêdana erdnîgarî (cografî) ya Rojavayê û veqetandina Orşelîma Rojhilat (Quds) ji kûrahiya axa Filistînê. Saziyên mafên mirovan û gelek welatan gelek caran tekez kirine ku pêkanîna vê planê, îhtimala avakirina dewleteke serbixwe û bihevrebûyî ya Filistînê hê jî zêdetir tune dike.
Daxwazên Heft Welatan ji Rejîma Siyonîst
Serokên heft welatan di beşeke din a daxuyaniya xwe de ji rejîma siyonîst xwestin ku:
- Belavbûna niştecihgehan û desthilatdariya îdarî rawestîne
- Berpirsiyariya li hemberî şîdeta niştecihan misoger bike
- Derbarê hêzên Îsraîlî de lêkolînan bike
- Pêbaweriya malbata Haşimî li ser cihên pîroz ên Orşelîmê û rêkeftinên dîrokî yên heyî rêz bike
- Sînorkirinên darayî li dijî rêveberiya xweser a Filistînê û aboriya Filistînê rake
Wan her wiha bi behsa helwestên hin endamên rejîma siyonîst re ragihandin ku ew bi tundî dijî her piştgiriyeke ji bo zeliqandina axa Filistînê û koçberiya bi zorê ya Filistîniyan in.
Rewşa Herêmê û Planên Niştecihgehan
Ev daxuyanî di rewşekê de hatiye weşandin ku rejîma siyonîst di mehên borî de pêvajoya çêkirina niştecihgehan li Rojavayê bi lez û bez berdewam kiriye û di heman demê de zordestî li ser civakên Filistînî, bi taybetî li herêmên hestiyar ên derdora Orşelîma Rojhilat, zêde bûye.
Li gorî raporan, plana E1 avakirina bi hezaran yekeyên niştecihgehê li herêmeke stratejîk di navbera Orşelîma Rojhilat û niştecihgeha Ma’ale Adumim de pêk tîne. Ev herêm ji aliyê erdnigarî ve ji bo girêdana axa Filistînê xwedî giringiyeke kilîtî ye û avakirin li wê dikare girêdana bakur û başûrê Rojavayê têk bibe.
Saziyên dijberê niştecihgehan berê ragihandine ku tendera/ pêşbirka avakirina 3,401 yekeyên niştecihgehê li herêma E1 yek ji xeternaktirîn planên niştecihgehan ên rejîma siyonîst e, ji ber ku pêkanîna wê ne tenê îhtimala avakirina dewleteke Filistînî ya bihevrebûyî qels dike, lê belê erdên kontrolkirina rejîma siyonîst li ser navenda Orşelîma Rojhilat û derdora wê jî peyda dike.
Gundê Xan al-Ahmer
Di heman demê de, raportên nû nîşan didin ku Wezîrê Darayî yê rejîma siyonîst ferman da valakirina gundê Filistînî yê Xan al-Ahmer li Rojavayê. Ev gund salan e di bin xetera hilweşandinê de ye û saziyên navneteweyî hişyarî dane ku valakirina wê dikare beşek ji pêvajoya berfireh a paqijkirina tedrîcî ya Filistîniyan ji herêmên derdora plana E1 be.
Rejîma siyonîst di mehên borî de, ji bilî şopandina plana E1, pêvajoya pêşxistina niştecihgehan û zexmkirina desthilatdariya xwe ya îdarî li Rojavayê jî zêdetir kiriye. Ev kiryar bi gelek rexneyên devkî yên ji aliyê hikûmetên rojavayî ve rû bi rû mane, lê rexnegir dibêjin ku ev hikûmet bi xwe di pratîkê de dîsan jî ji bikaranîna amûrên bi bandor ji bo kontrolkirina Tel Avîvê dûr dikevin.
Giringiya Daxuyaniyê
Daxuyaniya îro ya heft welatan ji vê perspektîfê giring e ku cara yekem e di asta serokan de, pargîdaniyan jî bi awayekî rasterast li ser beşdariya di avakirina neqanûnî de hişyarî wergirtine. Lê belê, ezmûna mehên borî nîşan daye ku hişyariyên siyasî yên rojava, heta ku bi zexta rastîn û rawestandina piştgiriya çekdarî û dîplomatîk re nebe, bandoreke sînordar li ser tevgera rejîma siyonîst heye.
……………………
Dawiya peyamê
Your Comment