Li gorî rapora ajansa nûçeyan a navneteweyî ya Ehlê Beyt (s.x) — ABNA — Raporteke nû li ser rewşa misilmanên li Hindistanê nîşan dide ku sala 2026an dikare bibe salê herî xwînrêj ê tundiya dij-misilmanî gorî destpêka tomarkirina van bûyeran di sala 2022an de. Li gorî amarên belavkirî, ji destpêka sala 2026an heta niha, qismetê kêmî 44 misilmanan li Hindistanê hatine kuştin; ji van, 19 kes di bûyerên ku ji sazî û hêzên dewletê re tên nivîsandin û 25 kesên din jî di êrîşên ku wek yûrişên bi mebest û bikeyfa olî ji aliyê tundrawên hindûîst ve tên wesfkirin de jiyana xwe ji dest dane.
Lezbûna kuştina misilmanan
Ev amar ji aliyê beşa «Şopgera Azarê li Hindistanê» ya girêdayî kampanyaya Dadmendiya Asyaya Başûr ve hatiye belavkirin. Li gorî vê raporê, tenê di navbeya meha Gulanê heta Tîrmehê de, qismetê kêmî 25 misilmanan hatine kuştin; ji van, 15 kes di dema kiryarên polîs an jî hêzên ewlehiyê de û 10 kes jî di êrîşên ku ji komên tundraw ên hindûîst re tên nivîsandin de jiyana xwe ji dest dane. Di nav kuştiyên vê serdemê de keçeke 11 salî û kurikekî 16 salî jî hene.
Wêdetir ji kuştinê; ji girtinê heta derxistina bi zorê
Raporta behskirî tekez dike ku zexta li ser misilmanên Hindistanê tenê bi kuştinê re sînordar nîne û şiklên din ên zextê jî hatine tomarkirin; wek girtin, wêrankirina xaniyan û cihên olî, derxistina bi zorê ya malbatan û kiryarên din ên dewletê. Ev sazî dibêje saziyên hikumetî yên Hindistanê hê jî ji tiştê ku jê re tê gotin «komeka temam a amûrên zorê» li dijî misilmanan bi kar tînin; amûrên ku tê de kuştina derqazayî ya îdiakirî, mirin di girtîgêhê de, girtinên berfireh, wêrankirina xaniyan û mizgeftan û derxistina malbatan ji herêmên nêzî sînorê Hindistanê heye.
Wêrankirina berfireh a xaniyan û cihên olî
Di beşeke din a vê raporê de hatiye ku parêzgehên Uttar Pradeş, Assam, Keşmîr û Bengala Rojava ji wan herêman in ku ev kiryar tê de berbiçav bûne. Li gorî vê amarê, di navbera hatî lêkolînkirin de, zêdetirî hezar xanî, cihê kar û avahiyên olî yên misilmanan di qismetê kêmî 21 bûyerên cuda de di 8 parêzgehan de hatine wêrankirin. Herwiha rapor dibêje qismetê kêmî 23 avahiyên olî yên misilmanan di kêmtirî du mehan de di 6 parêzgehan de hatine hilweşandin û hejmara giştî ya xaniyên, karên û cihên olî yên wêrankirî yên misilmanan ji destpêka sala 2026an heta niha ji sê hezar bûyeran derbas bûye.
Di Keşmîra bin dagirkeriya Hindistanê de, ev rapor ji girtina zêdetirî 2500 kesan di nav 48 saetan de piştî êrîşeke bi çekdarî di meha Tîrmehê de dide nûçe. Herwiha hatiye îdiakirin ku xaniyên du malbatan bi bikaranîna materyalên teqîner hatine wêrankirin. Raporê zêde kiriye ku polîs di çend parêzgehan de jî di dema xwepêşandanên gelerî yên xwendekaran de, bi awayekî biqest misilmanan girtine; mijara ku bi gotina amadekarên raporê, qada zexta li ser vê civakê ji bûyerên ferdî yên tundiyê pir wêdetir birîye.
Rapor, Bengala Rojava wek yek ji navendên girîng ên pêşhatên dawî destnîşan dike û dibêje piştî serkeftina yekem a partiya BJP di hilbijartinên parêzgehî yên vê herêmê de, êrîşên li ser mizgeftan, karên aîdî misilmanan û cihên cîhûbûna firosgerên misilman ên gerok, qismetê kêmî du kuştiyan bi cih hiştine; yek ji van kesan li gorî raportan dema ji mizgeftekê diparast hat kuştin. Ev rapor herwiha ji guherînên di pergala refahê û venegerandina (gharbalekirina) welatiyê, guherîna di parvekirina (sêhekê) de û kêmbûna berbiçav a budceya karûbarên kêmaniyan û dibistanên olî yên îslamî rexne girtiye û dibêje 77 civakên misilman ji lîsteya tebeqên bi sêhek re girêdayî di vê parêzgehê de hatine derxistin. Di Assamê de jî polîtîkaya ku jê re tê gotin «nasîn, jêbirin û derxistin» û vegerandina kesên gumanbarên koçberiya neqanûnî, fikarên ciddî li ser welatiyê û pêvajoya qanûnî çêkiriye.
Qanûn, dadgeh û sûcdariya bêparastinê ji bo sûcdaran
Di beşeke din a raporê de hatiye ku çarçoveyên qanûnî û dadweran jî bi awayekî berfireh dibin ku li ser mafên misilmanan tesîr dike. Ev rapor dibêje parêzgehên Assam û Madhya Pradesh qanûnên bi navê «Qanûna Medenî ya Yekdeng» derbas kirine û di dozeke din de, dadgeheke bilind, mizgefta dîrokî ya Kamal Mûla wek perestgeheke hindû îlan kiriye û bi nimêja înê ya misilmanan li wê derê xilwe kiriye. Herwiha di çend dozên kevn de, di nav de dozeke têkildarî sala 2005an û herwiha doza şewitandina misilmanekî di tundiyên sala 2002an ên Gujaratê de, pêşdaxwaz (sûcdar) bêpar hatine berdan. Rapor dibêje ev pêvajo hesta bêparastina ji cezayê xurt dike; bi taybetî dema ku mijara rayedarên polîs an jî kesên bi bandora siyasî di nav de be.
Lêbelê, rapor ji dozeke girîng jî behs dike: dadwerekî misilman, 14 kes ji wan îdiakarên parastina çêlikan di dozeke lînçkirinê de bi hebsa heta hetayê sûcdar kirine; hukmekî ku jê wek serkeftineke dadwerî ya kêm tê behskirin, her çiqas dadwer piştî wê ji ber tehdîdên îdiakirî yên tundrawên hindûîst, di bin parastina polîs de hatibe girtin. Ev rapor di dawiyê de tekez dike ku hikumeta Hindistanê hemû sûcdariyên nijadperest bûna polîtîkayên xwe red dike û dibêje kiryarên îcrayî û îdarî yên wê nerîtê çalakiyên neqanûnî, fikarên ewlehiyê an jî avakirina bêdestûr e, ne ol e. Lêbelê, amadekarên raporê eşkere kirine ku bi tomarkirina 44 kuştiyan di heft mehên yekem ên 2026an de, paşguhkirina vê şêweya kombûyî wek bûyerên ferdî zehmet e û ev sal dibe ku bibe serdemeke nû û xwînrêj di nakokiya dirêj a Hindistanê ya li ser nasnameya olî, welatiyê û parastina wekhev li hember qanûnê de.
Etîket
- Misilmanên Hindistanê
- Hindû
- Mizgeftên Hindistanê
- Keşmîr
Your Comment