Li gorî nûçeya Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beyt (s.x) – ABNA – Ayetullah Seyîd Yasîn Mûsawî, Îmamê Înî yê Bexdayê û yek ji mamosteyên navdar ên Hawzeya Îlmî ya Necefa Eşref, di xutbeyên nimêja Înî yê de bi îşaretekê li ser komeke pirsgirêkên siyasî, aborî û guherînên herêmî, vekolîna astengiyên pêşiya Iraqê û rewşa herêmê kir.
Beşa yekem – Pirsgirêka siyasî ya Iraqê:
Ayetullah Mûsawî bi gotina ku krîza siyasî li Iraqê hîn jî li ser awayê bicîhanîna destûra bingehîn, bi taybetî di mijara hilbijartina serokkomar û avakirina hikûmetê de, kom bûye, wiha gotiye:
"Gelê Iraqê di hilbijartinan de beşdar bû û dengên xwe avêtin sindoqan, lê nakokiyên siyasî, bi taybetî di navbera hêzên kurdî de, ji bo demeke dirêj pêvajoya bicîhanîna mafên qanûnî asteng kir."
Ayetullah Mûsawî got:
"Hilbijartina dawî ya serokkomar di dawiyê de bi peymanên siyasî hat bidestxistin, lê ev pêvajo tê rexnekirin, ji ber ku pîvana hilbijartinê, ji wê bêtir ku li ser bingeha jêhatîbûn û yekdestiyê be, girêdayî berçavkirin û berjewendiyên partiyê ye." Li gorî wî, hêzên siyasî bi gelemperî bêyî ku bala xwe bidinê ku kesê herî jêhatî ji bo nûnertiya welêt be, li ser yek namzedekê li hev dikin.
Beşa duyem – Hişyariya li ser hilbijartina serokwezîr:
Wî di berdewamiya axaftina xwe de bi îşaretekê li ser mijara hilbijartina serokwezîrê hikûmetê hişyarî da:
"Dubarebûna heman rêbazê di diyarkirina serokê hikûmetê de, dê bibe sedema ‘şaşiya siyasî ya nû’. Bisînor kirina namzedan li çarçoveyeke teng a kesan, nîşana tercihkirina berjewendiyên partiyê li ser berjewendiyên neteweyî ye."
Îmamê Înî yê Bexdayê li ser pêwîstiya hilbijartina kesayetiyeke serbixwe û bikêrhatî israr kir û got:
"Serokwezîrî mafekî neteweyî ye, ne îmtiyazeke partiyê ye." Wî her wiha ji hêzên siyasî xwest ku di pêşkêşkirina namzedê vê postê de, pîvanên rastbîntir bînin ber çavan û namzedan bi çend navan sinordar nekin.
Beşa sêyem – Pirsgirêkên aborî yên gelê Iraqê:
Ayetullah Mûsawî di beşeke din ya axaftina xwe de destnîşanî pirsgirêkên aborî yên gelê Iraqê kir û bi gotina mijarên wekî kêmbûna gazê û zêdebûna bihayê xurekan, vê pirsê pêşkêş kir ku ev krîz rast in an ji ber gendelî û xerabiya hin kesên xwedan bandorê ne.
Wî bi îşaretekê li ser ezmûnên borî got:
"Hin berpirs di qonaxên cuda de ji rewşên krîzê sûd werdigirtin da ku berjewendiyên aborî yên neqanûnî bi dest bixin û berdewamiya vê pêvajoyê dikare bibe sedema nerazîbûnê û teqîna civakî, bi taybetî di nav çîneyên qels de."
Beşa çarem – Siyaseta herêmî û rewşa Libnanê:
Di warê siyaseta herêmî de, wî tişta ku wekî hewldana ji bo domandina Iraqê di "herêma gewr" de tê binavkirin, red kir û tekez kir:
"Iraq beşek ji hawîrdoreke herêmî ya yekgirtî ye û nikare di pirsgirêkên çarenûsî de helwesta bêalî bigire."
Ayetullah Mûsawî her wiha behsa guherînên Libnanê kir û bi rexnekirina hin helwestên siyasî yên li wî welatî got:
"Dijberî girêdana agirbestê bi pêvajoya danûstandinên di navbera Komara Îslamî ya Îranê û Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê de bi navbeynkariya Pakistanê, bû sedema zêdebûna pevçûnan û mirina sedên sivîlan."
Beşa pêncem – Faktora Berxwedanê:
Wî zelal kir:
"Guherînên dawî, di nav de ragihandina agirbestê, encama zorên û helwestên Komara Îslamî ya Îranê û berxwedana meydanî ya Hizbullahê ye, û ‘Berxwedan’ bû faktora diyarker di vekişandina van mercan li ser aliyê dijber de, ne tenê rêbazên dîplomatîk."
Îmamê Înî yê Bexdayê wiha pê de çû:
"Tiştê li Libnanê qewimî, nîşana girîngiya pabendbûna bi vebijêrkên berxwedanê li hemberî astengiyan e." Wî ji welatên herêmê, bi taybetî ji welatên Kendava Farsê, xwest ku hevkariyên herêmî xurt bikin û ji xwe dispêrtina hêzên biyanî dûr bikevin û ji bo derxistina baregehên biyanî ji herêmê gavekî bavêjin.
Beşa şeşem – Xelasî û hişyariya dawî:
Ayetullah Seyîd Yasîn Mûsawî di dawiyê de bi tekezkirina li ser pêwîstiya vekolîna siyasetên hundirîn û derveyî, xwest ku balê bikişîne ser avakirina hikûmeteke ku li ser bingeha jêhatîbûn û dadperweriyê be û hişyarî da:
"Domandina krîzên siyasî û aborî dikare encamên giran ji bo aramî û îstîqrara welêt bi xwe re bîne."
..................................
Dawiya peyamê /
Etîket (Haşet): Bexda, Iraq, Hizbullah, Îmamê Înî yê Bexdayê, Ayetullah Seyîd Yasîn Mûsawî
Your Comment