Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlul-Beyt (s.x) — ABNA — Donald Trump bi xeyala «teslîmbûna bê şert û merc a Îranê» şer li dijî vê welatê dest pê kir, lê ne tenê nikarî Îraniyan neçarî teslîmbûnê bike, belkî niha jî bi pirsgirêka Tengava Hurmuzê û dijwartirbûna daxwazên Îranê di berdêla vekirina vê rêya avî de rû bi rû ye.
«Peymana bi Omanê re nayê wateya vekirina Tengava Hurmuzê»; «Ji bo vekirina Tengava Hurmuzê, Emerîka divê reftara xwe rast bike.» Ev in hevokên ku di rojên dawî de ji aliyê berpirsên Îranê ve derbarê şertên vekirina Tengava Hurmuzê de gelek caran hatine dubarekirin. Îran herwiha di berdêla vekirina Tengava Hurmuzê de 6 şert ji bo Emerîkayê daniye.
Torê CNNê bi amajekirina van şertan tekez kiriye ku Îran ne tenê teslîm nebûye, belkî niha di derbarê rêya avî ya Hurmuzê de daxwazên zêdetir û dijwartir jî dike.
Vê medyaya Emerîkî tekez kiriye ku peymana sînordar a ku li ser Tengava Hurmuzê bi Omanê re di pêvajoyê de ye, nayê wateya ku ev rêya avî ya girîng dê li gorî dil û daxwaza Washingtonê were vekirin.
Lîsteya şertên şeşane yên Îranê
Roja şemiyê, Muhammed Baqir Zolqedr, sekreterê wê demê yê Encûmena Bilind a Ewlekariya Neteweyî ya Îranê û şêwirmendê siyasî yê niha yê Rêberê Komara Îslamî ya Îranê, lîsteya daxwazên Îranê ji bo Emerîkayê di berdêla vekirina Tengava Hurmuzê de ragihand.
Wî «sererastkirina reftara Emerîka» wek şertê vekirina Tengava Hurmuzê dît û van şertên jêrîn ji bo vekirina vê rêya avî ya girîng danîn:
1- Îranê tu carî û bi tu awayî tehdît neke û heqaretê li pîroziyên vê gelê neke.
2- Şer û êrîşa li dijî Îranê û hevalbendên Îranê li Lubnan, Filistîn, Yemen û Iraqê herdem bi dawî bîne.
3- Dorhêla deryayî rake û hêzên xwe yên leşkerî, hem yên deryayî û hem jî yên hewayî, ji derdora Îranê derxe.
4- Ziyanên du şerên êrîşkar û ferzkirî li ser Îranê bi tevahî û bê kêmkirin bide.
5- Cezayên neheq û neqanûnî li dijî gelê Îranê rake.
6- Mal û sermayeyên gelê Îranê yên hatine astengkirin û desteserkirin, bê şert û merc azad bike.
Pispor bawer dikin ku ev şertên dijwar ên Îranê nîşan didin ku Îran di şerê bi Emerîkayê re destê jorîn heye.
Mark Esper, wezîrê berevaniyê di serdema yekem a serokatiya Trump de, tekez kiriye ku şertên nû yên Îranê ji bo vekirina Tengava Hurmuzê nîşan didin ku Îraniyan bawer dikin destê jorîn li cem wan e û ew difikirin ku di şerê de serkeftî ne; û rastî jî ev e ku em niha bi vê rewşê re rû bi rû ne.
Wî zêde kiriye ku Îran baş ji pozîsyona xwe di danûstandinan de û ji hêza zextê ku bi kontrolkirina Tengava Hurmuzê di destê xwe de heye, agahdar e.
Niha, li gorî ragihandinên medyayên cuda yên Emerîkî, Trump bi kêmbûna girîng a rezervên çekan re rû bi rû ye û domandina şer tu carî li berjewendiya wî nîne. Ji aliyê din ve, medyayan ragihandine ku generalên payebilind ên Emerîkayê di paşperdeyê de bi Trump re şêwir kirine da ku ji pevçûna bi Îranê re «derkeve».
Rojnameya Wall Street Journal roja yekşemê di raporekê de nivîsand ku serokê Emerîkayê ji şêwirmendên xwe re gotiye ku dibe ku ew tenê bi vekirina Tengava Hurmuzê razî bibe û bêyî peymaneke nukleerî, şerê bi Îranê re bi dawî bîne.
Ev gotin ji aliyê heman kesê ve hatine gotin ku di rojên destpêkê yên şer de ji Îraniyan dixwest «teslîm bibin». Wî herwiha gelek caran — herî kêm heft caran — neçar bûye ku ji tehdîdên xwe li dijî Îranê paşve biçe.
Muhammed Şerqawî, pisporê tora Elcezîre, di vê derbarê de tekez kiriye ku Trump tenê li pey dîtina «deriyekî bi rûmet ji şerê derkeve» ye, da ku neyê dîtin ku wî ji pevçûnê reviya an ji vê qelîbalixê derketiye.
Niha, li gorî gotina berdevkê Wezareta Derve ya Îranê, Îsmaîl Beqaî, tu danûstandinên rasterast bi Amerîkayan re di navbera wan de nînin û tenê bi rêya navbeynkaran peyam tên guhertin.
Ev dîplomat tekez kiriye ku heta ku siyaseta Emerîka û dorpêça deryayî berdewam bike, Tengava Hurmuzê dê derbasgeheke ewle nebe.
Dawiya peyamê
Etîket
- Emerîka
- Îran
- Washington
- Tengava Hurmuzê
- Tora CNNê
- Yemen
Your Comment