Li gorî Nûçeyan a Ajansa Navneteweyî ya Ehlê Beyt (s.x.) — ABNA —Doktor Sekîne Sedat Pad, alîkara Serokkomarê Şehîd di şopandina maf û azadiyên civakî de, di merasîma bibîranîna «Îmamê Mucahid ê Şehîd» ku roja Duşemê li Hewza Hunerî hat lidarxistin, bi amajekirina li ser tekeziya Rêberê Şehîd ê Enqilabê (Şoreşa) li ser cih û payeya jin û malbatê, diyar kir: Mijara jin û malbatê ji mijarên pileya yekemîn in di ramana Rêberê Şehîd de û aliyên vê mijarê ewqas fireh in ku mirov nikare di demeke kurt de hemû aliyên wê bi tevahî lêkolan bike.
Wê bi amajekirina li ser hin nerînên Rêberê Şehîd ji dehsala 1360’an heta niha zêde kir: Ji bo lêkolîna vê mijarê mirov dikare rêça raman û xebata wî ji dehsala 1360’an bişopîne; ji heman salan ku axaftina wî li Mizgefta Ebûzer ji ber qewimîna suîkastekê nîvco ma û di heman civînê de pirsên derbarê mijarên têkildarî jinan hatin pêşkêşkirin.
Pad berdewam kir: Yek ji pirsên ku di wê qonaxê de hatin pêşkêşkirin, derbarê îmkana bûna jinan wek qazî bû û pirseke din jî derbarê wateya «newaqisûl-ûqûl» (kêm-aqilan) di xutbeya 80’an a Nehcûl-Belaẍe de hat pêşkêşkirin. Bersiv û delîla Rêberê Şehîd di vî warî de, ji destpêkê ve nîşana cûreyê nerîna wî li ser mijara jinê bû.
Alîkara Serokkomarê Şehîd di şopandina maf û azadiyên civakî de eşkere kir: Di ramana Rêberê Şehîd de, li gorî dîtineke tewhîdî û aqilî, jin berî her tiştî mirovek e; mirovekî ku xwediyê maf û qabiliyetên mirovî ye û divê cudahiya zayendî wek înkarkirina van maf û qabiliyetan neyê hesibandin.
Wê zêde kir: Yek ji mijarên giring di vî warî de, mijara kêmasiya aqilê jinê ye ku carinan dibe cihê dijwariyê û nîqaşê. Rêberê Şehîd bi baldarî li ser zulma dîrokî ya ku bi sedsalan li jinan hatiye kirin, vê mijarê wek tiştekî arizî (rûdayî, ne xwezayî) dibîne û bawer dike ku jin wek mirovek kêm-aqil nîne û dikare rêya geşedana ramanî, zanistî û manewî ya xwe derbas bike.
Pad bi ji nû ve xwendina beşek ji axaftinên Rêberê Şehîd derbarê xutbeya 80’an a Nehcûl-Belaxe de got: Ew di şirovekirina vê îbareyê de çend îhtîmalan pêşkêş kirine ku yek ji wan ev e ku mebesta Emîrê Muminan (s.x) ji «newaqisûl-ûqûl» xweza û zatiya jinê nîne; belku axaftin li ser jineke ye ku di bin tesîra çanda zordar a ku di seranserê dîrokê de li ser jinan hukum kiriye, bi kêmasî hatiye perwerdekirin.
Wê tekez kir: Di dema Emîrê Muminan (s.x) de, jin di gelek civakên mirovahiyê de, ne tenê di nav Ereban de, ji maf û fersendên bingehîn bêpar bûn. Destûra xwendinê nadayî wan, îmkana amadebûna bibandor di civakê de nedîtin û ji beşdarbûna di mijarên siyasî û civakî de bêpar bûn.
Pad berdewam kir: Ji ber vê yekê, dema mirovek ji xwendinê, geşedana ramanî û amadebûna civakî bêpar bimîne, xwezayî ye ku fersenda mezinbûn û geşbûna qabiliyetên wî jî bisînore. Ev nerîn dikare bi wê helwestê re ku di pêşgotina Destûra Bingehîn a Komara Islamî ya Îranê de derbarê cih û payeya jinê û pêwîstiya amadekirina zemîna geşedana wê hatiye pêşkêşkirin, bê berçavgirtin.
Wê got: Li gorî vê nerînê, divê sererastkirina şertên civakî wisa be ku jin bikaribin ji aliyê ramanî, zanistî, civakî, siyasî û ji her tiştî pêştir ji aliyê fezîlet û manewiyatê ve bigihîjin asta herî bilind a geşedanê û hebûna wan ji bo civaka mirovahiyê û malbatê herî zêde kêr û fêde bîne.
Alîkara Serokkomarê Şehîd di şopandina maf û azadiyên civakî de zêde kir: Di sala 1368’an de jî, di hevdîtina bi komeke jinên doktor re, bala Rêberê Şehîd li jinan û elîtên jin dikare di çarçoveya heman nerînê de bê dîtin. Hevdîtinên wî yên pir bi tebeqeyên cuda yên jinan re, bi taybetî jinên xwenda û bijarte, beşek ji heman sîreta pratîkî û nêzîkatiya hukimraniyê ye.
Pad eşkere kir: Ji bilî prensîpên aqilî û tewhîdî yên ku di nerîna Rêberê Şehîd de sabit û bingehîn in, wêneyê ku ew ji jinê pêşkêş dike, jineke zana, xwendewar, xwenda û bibandor e; jineke ku di avakirina civak û şaristaniyê de rol dilîze.
Wê bi amajekirina li ser nerîna Îmamê Mucahid ê Şehîd li jinan diyar kir: Ew çend caran tekez kirine ku Îmam Xumeynî (r.a) rola jinan bi rastî têgihişt; çimkî eger ev nerîn nebûya, hin cudahiyên nêrînan derbarê amadebûna jinan di xwepêşandanan û qadên civakî de çênedibûn.
Pad berdewam kir: Tevî ku hin mezin û zanayan di wê qonaxê de derbarê amadebûna jinan di xwepêşandanan de nerîneke cuda hebû, lê Îmam Xumeynî (r.a.) tevî zextên ku ji navendên cuda ber bi wî ve dihatin, li ser amadebûna civakî ya jinan tekez kir.
Wê got: Ev qayimmane ne bi wateya paşguhkirina rolên malbatî yên jinan bû, belku amadebûna civakî ya jinê li kêleka parastina cih û payeya malbatê û bi riayetkirina wan xalên ku di axaftinên Îmam û Rêberê Şehîd de hatine pêşkêşkirin, hatiye tekezkirin.
Alîkara Serokkomarê Şehîd di şopandina maf û azadiyên civakî de zêde kir: Di dehsala 1360’an de, yek ji naverokên giring ên axaftinên Rêberê Şehîd berhevkirina rewşa jinan di serdema tagûtê de bi wan şertên ku Enqilaba Islamî ji bo bilindkirina payeya jinê afirandibû bû. Di vê nerînê de, jin tenê bi têgîna zayendiyê nayê pênasekirin, belku divê bi nerîneke mirovî û tewhîdî li cih û payeya wê bê nihêrîn.
Pad bi amajekirina li ser bernameyên pêşketinê yên yekem ên welêt piştî Enqilaba Islamî got: Di bernameyên pêşketinê yên yekem de, mijara xwendewarkirina jinan û rakirina wan faktorên ku dibûn sedema paşdemayîna wan, hate berçavgirtin û ev mijar yek ji berhemên nerîna Enqilaba Islamî li ser payeya jinê bû.
Wê zêde kir: Eger em nîşana rêjeya xwendewariya jinan berhev bikin, em dibînin ku ev nîşan ji sedî 15 berî enqilabê gihîştiye nêzîkî sedî 90’an û ev guherîn dikare wek yek ji encamên wê ramanê bê hesibandin ku di polîtîkayên, bername û qanûnên cuda yên Komara Islamî ya Îranê de hatiye berçavgirtin.
Pad eşkere kir: Rêberê Şehîd li ser pêwîstiya xwendewarkirina jin û mêran û belavkirina xwendina pirtûkan tekez kirine û li vir jî zayendî mijar nîne; çimkî dema em nerîneke şaristanî li jinê hebe, em nikarin wê li hemberî mijarên civak û cîhanê bêferq bibînin.
Wê berdewam kir: Rêberê Şehîd tekez dikin ku jina misilman nikare li hemberî mijarên cîhanê bêferq be û divê li hemberî karên misilmanan, civaka Islamî, cîhana Islamê û tiştên ku li dinyayê diqewimin hesta berpirsiyariyê bike; çimkî ev berpirsiyarî beşek ji peywira Islamî ya wê ye.
Pad got: Di pergala ramanî ya Rêberê Şehîd de, zanabûn û xwendewarbûna jinan yek ji hêmanên giring e, lê ev nerîn bi tenê bi vê mijarê re sînordar nabe; belku amadebûna civakî ya jinan jî cihekî taybet digire.
Alîkara Serokkomarê Şehîd di şopandina maf û azadiyên civakî de, bi amajekirina li ser nerîna Rêberê Şehîd li amadebûna civakî ya jinan got: Ew bi nerîneke endezyarî û şaristanî, cih û payeya jinê wisa xêz dike ku cudahiya gotara Islamî bi gotara Rojava derbarê jinê de jî eşkere dibe.
Wê zêde kir: Di vê nerînê de, rolên xwezayî yên jinê, di nav de hevserî û dayiktî û cihê wê di malbatê de, bi cidiyet têne berçavgirtin û divê amadebûna civakî bi bihayê paşguhkirina van rolan çênebe.
Pad berdewam kir: Di hin axaftinan de, ew bi amajekirina li jinên doktor tekez kirine ku jinek dikare doktor, pispor û di qadên cuda yên civakî de serkeftî be, lê eger nikaribe di cihê hevser û dayikê de jî rola xwe bi rastî bilîze, nikare hemû qabiliyetên wê wek pêkhatî bên hesibandin.
Wê tekez kir: Ji ber vê yekê, mijara sereke ev e ku di navbera rolên civakî û rolên malbatî yên jinan de hevsengiyeke rast û maqûl bê danîn û divê siyasetdanîn jî vê mijarê berçav bigire.
Dawiya peyamê/
Etîket: Rêberê Şehîd ê Îranê — Sekîne Pad
Your Comment