«Li gorî nûçeya Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Kovara fermî û pispor a Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (Professional Journal of the United States Army), di hejmara xwe ya sala 2007an de, di gotarekê de ku ji aliyê serhengê teqawîtbûyî “Richard Everett” ve hatiye nivîsandin, pêşî pirtûka “Vejîna Şîe” (The Shia Revival) ya ku ji aliyê Welî Nesr ve hatiye nivîsandin, nirxandiye.
Ev analîza ku di yek ji kovarên leşkerî yên herî bi prestîj ên Amerîkayê de hatiye weşandin, aliyên dîrokî, olî û jeopolîtîk ên desthilata nû ya cîhana Şîe nirxandiye.
Kerbela; xala zivirînê ya veguherîna Şîe bo hêzeke mezin a olî
Di vê rapora analîtîk de, bi çavdêriya koka dîrokî ya cudahiya di navbera Sunî û Şîeyan de, hatiye tekez kirin ku bi şehadeta Îmam Hisên (s.x), kurê Elî kurê Ebû Talib (s.x) li Kerbelayê (sala 680an a zayînî), tevgera Şîe ji rewşeke siyasî ya cudayî, bûye hêzeke mezin û nasname-afirîner a olî di cîhana Îslamê de.
Nivîskarê gotara kovara artêşa Amerîkayê diyar dike ku bûyera Kerbelayê, bûye sembola şehadetê, roja olî ya Aşûrayê û nasnameya mayînde ya Şîeyan ava kiriye.
Rola dewletên Ewropî di dûrxistina dîrokî ya Şîeyan de
Beşeke din a vê nirxandina çapemeniyê, rola hêzên kolonyalîst (mêtinger) rexne dike. Di nivîsa kovara artêşa Amerîkayê de hatiye gotin ku dewletên Ewropî di sedsalên borî de, bi piştgiriya rewşa heyî û desthilatên wê demê, alîkariya parastina desthilata siyasî û aborî ya li dijî Şîeyan kirine.
Ev nêzîkatiya Ewropayê ne tenê zemîna dûrxistina dîrokî ya Şîeyan û dîtina wan wekî “welatiyên pile-du” ava kir, belkî bi awayekî bêyî xwestek, bû sedema mezinbûna tevgereke tundrew di nîvê duyemîn ê sedsala bîstan de.
Dawiya îzolebûnê û daxwaza mafên wekhev li herêmê
Ev gotar bi amajeya bi guhertinên çend dehsalên dawî, di nav wan de guhertinên Îran û Iraqê, tekez dike ku civaka Şîe ya Rojhilata Navîn ketiye qonaxeke nû ya “vejîn û hişyariya siyasî”.
Li gorî vê analîzê, girêdanên olî û çandî yên di navbera Şîeyên li seranserê Rojhilata Navîn de ber bi xurtbûnê ve diçin û civakên Şîe êdî amade nînin ku rewşa dûrxistî an jî bêparbûna ji mafên wekhev ên olî û siyasî qebûl bikin.
Şîe, şirîkên wekhev ên paşeroja Rojhilata Navîn in
Serheng Richard Everett di beşa dawî ya nirxandina xwe ya di kovara artêşa Amerîkayê de digihîje encameke stratejîk: “Paşeroja Rojhilata Navîn ne li ser bingehê pergalên aborî an siyasî yên rojava hatiye avakirin, belkî xwe dispêre lihevkirina di navbera her du civakên mezin ên Îslamî (Şîe û Sunî) de.” Ew bi awayekî eşkere tekez dike ku bêyî ku çawa kiryarên Amerîkayê bin, paşeroja Rojhilata Navîn wê ji aliyê gelê herêmê bixwe ve were nivîsandin û ev paşeroj bê guman Şîeyan wekî şirîkên wekhev ên cîhana Îslamê di nav xwe de dihewîne.»**
Dawiya peyamê
Etîket (Tags):
- Kovara fermî û pispor a Artêşa Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê
- Şîeyên Amerîkayê
- Şîeyên cîhanê
- Pentagon
- Vejîna Şîe
- Rojhilata Navîn
Your Comment