Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Li Azerbaycanê, mijara serpoşê(Hicab) careke din bûye yek ji mijarên herî hestiyar ên civakî yên welêt. Rêziknameyên nû yên ku tê gotin ji bo yekgirtina cil û bergên dibistanan hatine danîn, bi ragihandinên ku dibêjin destûr nayê dayîn ku keçên serpoş biçin nav avahiyên perwerdehiyê, bûne sedema berfirehtirbûna nîqaşê.
Bendkirina xwendekarên serpoş li deriyên dibistanan û daxuyaniyên hin malbatan ku dibêjin di şandina zarokên xwe bo dersan de zehmetiyan dijîn, nîqaşê ji mijareke asayî ya cil û bergên dibistanan derxistiye.
Ev bûyer pirsê dixe rojevê ku sînorê di navbera sepandina prensîba laîkbûnê û mafê kesan ji bo azadîya derbirîna nasnameya xwe ya olî de li ku derê ye.
Ji bo malbatên bi taybetî kevneperest, pirsgirêk tenê ew nîne ku xwendekar bi kîjan cil û bergan diçe dibistanê. Di navenda nîqaşê de ev pirs heye ka gelo zarok ji bo ku bikaribin mafê xwe yê perwerdehiyê bi kar bînin, neçar tên kirin ku hilbijartineke li dijî baweriyên xwe yên olî bikin.
Çîroka dayikekê ji Sumqayitê
Di nûçeyeke ku di 7ê Nîsana 2026an de ji aliyê Radyoya Azadlıqê ve hat weşandin, behsa pirsgirêkên keçeke serpoş li dibistana jimareya 15an a bajarê Sumqayitê hat kirin.
Li gorî nûçeyê, dayikek bi navê Sevinç Rızayeva îdia kir ku keça wê ji ber serpoşê nahêlin bikeve dibistanê. Rızayeva got ku ji rêveberiya dibistanê daxwaza ravekirineke nivîskî kiriye, lê belgeyek fermî jê re nehatiye pêşkêşkirin.
Çareseriya ku tê gotin ji dayikê re hatiye pêşniyarkirin, yek ji aliyên herî balkêş ên nîqaşê ye: Xwendekar dema dikeve dibistanê divê serpoşê xwe derxe û piştî dersan dîsa li xwe bike.
Ev nêzîkatî ji bo xwendekarên ku serpoşê wekî pêdiviyeke baweriya xwe ya olî dibînin, dikare wateya neçarbûna hilbijartinê di navbera perwerdehiyê û baweriyê de bike.
Di wêneyên ku di 30ê Îlona 2026an de ji aliyê El Cezîreyê ve hatin weşandin de jî, xuya bû ku keçên serpoş, yên ku tê gotin destûr nedaye ku bikevin dibistanê, bi girî ji dibistanê dûr dikevin.
Ev dîmen nîqaş li ser bandorên derûnî û civakî yên sepandina van rêziknameyan li ser xwendekaran jî vekir.
Rêziknameyên nû çi diguherînin?
Di bingeha hiqûqî ya nîqaşên li ser cil û bergên dibistanan de, guhertinên qanûnên perwerdehiyê yên ku di sala 2026an de hatine pejirandin hene.
Bi rêziknameyên ku di 7ê Tîrmeha 2026an de ji aliyê Serokkomar Îlham Elîyev ve hatin pejirandin, erkên girêdayî rêzikên cil û bergên xwendekar û mamosteyan li dibistanên dewletê ji nû ve hatin nirxandin.
Her wiha, bi biryara jimareya 309an a ku di 21ê Îlona 2026an de ji aliyê Kabîneya Wezîran ve hat pejirandin, ji bo yekgirtina cil û bergên dibistanan û sînorkirina hêmanên ku bi taybetmendiya laîk a perwerdehiyê re li hev nayên, hin sînordarî hatin danîn.
Lê li vir hûrguliyeke girîng heye: Her çend di nivîsa rêziknameyê de bi awayekî rasterast behsa serpoşa Îslamî nehatiye kirin jî, tê ragihandin ku li hin dibistanan sepandina van rêzikên nû bûye sedema astengkirina ketina xwendekarên serpoş bo dibistanan.
Ev rewş cudahiya di navbera nivîsa qanûnê û awayê sepandina wê de dixe rojevê.
Di bingeha nîqaşa hiqûqî de ev pirs heye: Ma ji bo yekgirtina cil û bergên dibistanan pêwîst e ku serpoşa olî bi tevahî bê qedexekirin, an jî dikare çareseriyên li gorî unîforma dibistanê bêne pêşxistin?
Nîqaşa serpoşê(Hicab) digihîje mamosteyan jî
Bi rêziknameya jimareya 325an a ku di 6ê Cotmeha 2026an de hat pejirandin, rêzikên girêdayî cil û bergên karmendên perwerdehiyê li dibistanên dewletê jî ji nû ve hatin diyarkirin.
Bi vî awayî, mijara serpoşê êdî tenê bi xwendekaran ve sînordar nema; ka gelo mamoste dikarin bi cil û bergên olî kar bikin an na, ew jî bûye parçeyek ji nîqaşê.
Di nûçeya El Cezîreyê ya 12ê Cotmeha 2026an de, daxuyaniyên mamosteya serpoş Zehra Hasanova hatin weşandin.
Hasanova got ku ji wê re hatiye ragihandin êdî nikare bi serpoşê li dibistanê bixebite. Wê diyar kir ku li xwe kirina serpoşê hilbijartineke kesane ye.
Daxuyaniyên mamosteyê ev pirs dîsa anîn rojevê ku azadiyên olî ne tenê di jiyana taybet de, lê di jiyana perwerdehiyê û karê de jî divê çawa bên parastin.
Nûçeya ku di Nîsanê de hate weşandin û rojekê paşê hate redkirin
Yek ji bûyerên balkêş ên di nîqaşa serpoşê de, nûçeyeke ku di meha Nîsanê de ji aliyê koma medyaya Yeni Müsavat ve hat weşandin û demeke kin paşê hat paşvekişandin bû.
Di nûçeya ku di 6ê Nîsana 2026an de hat weşandin de îdia dikir ku li Azerbaycanê rêziknameyên nû yên derbarê serpoşên olî yên li saziyên fermî de tên amadekirin û dê serpoşa Îslamî bi kelaxayê, serpoşa kevneşopî ya Azerbaycanê, were guhertin.
Nûçe li ser medyaya civakî bû sedema bertekên cuda. Rojê din, Rauf Arifoğlu, serokê Koma Medyaya Yeni Müsavat, bi daxuyaniyeke nivîskî îdiayan red kir.
Arifoğlu ragihand ku tu biryareke fermî ya qedexekirina serpoşa olî tune ye û mijara pêkanîna tedbîreke wiha jî di rojevê de nîne. Wî diyar kir ku nûçe li ser agahiyên ku nehatibûn piştrastkirin hatiye amadekirin û ji xwendevanan û welatiyên bawermend lêborîn xwest.
Ev daxuyaniya 7ê Nîsanê ji aliyê Qafqazinfoyê ve jî hate weşandin.
Ev jî hûrguliyeke balkêş e ku Arifoğlu di sala 2015an de, ji ber çalakiyên xwe di warê rojnamegeriyê de, ji aliyê Serokkomar Îlham Elîyev ve bi xelatekî rûmetê yê dewletê hatiye xelatkirin. Ev yek ji aliyê têkiliyên di navbera medyayê û siyasەتê de jî balkêş e.
Di navbera nûçeya ku di Nîsanê de hate paşvekişandin û rêziknameyên cil û bergên dibistanan ên ku di Îlonê de ketin meriyetê de, hin hevşibînî hene û ev yek di raya giştî de pirsên nû derxistiye holê. Lê belê, tu delîleke berbiçav tune ku piştrast bike ku ew nûçe ji aliyê rayedaran ve bi mebesta pîvandina bertekên raya giştî hatiye weşandin.
Laîkbûn tê wateya sînorkirina azadiya olî?
Destûra Bingehîn a Azerbaycanê, di heman demê de ku taybetmendiya laîk a dewletê diparêze, azadiya olî û wijdanî ya welatiyan jî nas dike. Xala 42an a Destûrê mafê perwerdehiyê û xala 48an jî azadiya baweriyê birêk dixe.
Di vê çarçoveyê de, li ser asta lihevhatina sepandinên cil û bergên dibistanan bi mafên bingehîn re nîqaş tê kirin.
Yên ku nêzîkatiya hikûmetê diparêzin, dibêjin divê avahiya laîk a dibistanên dewletê were parastin û rêzikên cil û bergan ji bo hemû xwendekaran bi awayekî wekhev bên sepandin.
Malbat û parêzvanên mafan ên li dijî van sepandinan dibêjin laîkbûn ne wateya ku xwendekar divê dev ji nasnameya xwe ya olî berde ye. Li gorî vê aliyê nîqaşê, destûrdana bikaranîna serpoşê li gorî unîforma dibistanê dikare çareseriyeke ku hem rêza perwerdehiyê hem jî azadiya baweriyê biparêze, pêşkêş bike.
Xwendekaran protesto kir, ji Tirkiyeyê jî bertek hat
Bertekên li dijî sepandinên serpoşê li hin dibistanên Azerbaycanê gihîştin asta protestoyên xwendekaran.
Li gorî nûçeya El Cezîreyê ya 10ê Cotmehê, li dibistana jimareya 69an a Bakûyê, xwendekaran ji bo piştgirîkirina hevalên xwe yên serpoş ders boykot kirin û protesto li dijî biryarê kirin.
Di dîmenên ku li ser medyaya civakî hatin weşandin de, xuya bû ku xwendekar bi mamosteyên xwe re xatirê xwe dixwazin û hin ji wan nikarin girîya xwe bisekinînin.
Bertekên li dijî vê mijarê gihîştin Tirkiyeyê jî. Xwepêşanderên ku li pêş Konsolosxaneya Azerbaycanê ya li Stenbolê kom bûbûn, bang kirin ku sînordariyên li ser xwendekar û mamosteyên serpoş bên rakirin.
Li gorî nûçeya El Cezîreyê ya 12ê Cotmehê, hin xwepêşanderan bûyerên li Azerbaycanê bi qedexeyên serpoşê yên ku di salên 1990î de li Tirkiyeyê hatibûn sepandin re berawird kirin.
Pirsê sereke yê li pêşiya rêveberiya Elîyev
Li Azerbaycanê, mijara serpoşê êdî ne tenê nîqaşeke derbarê cilên ku divê li dibistanan bên lixwekirin e. Ev mijar veguheriye nîqaşeke berfireh a hiqûqî û civakî li ser têgihiştina dewletê ya laîkbûnê, mafên olî yên welatiyan û desthilata saziyên perwerdehiyê di sepandina rêziknameyan de.
Hêj ne diyar e ku rêveberiya Serokkomar Îlham Elîyev, li hember girîngiya ku ew ji prensîbên yekgirtina perwerdehiyê û laîkbûnê re dide, dê çawa pirsgirêkên ku xwendekar û mamosteyên serpoş pê re rû bi rû dimînin çareser bike.
Bi taybetî rewşa keçên xwendekar ên ku nahêlin bikevin dibistanan, nîşan dide ku encamên rêziknameyên nû ne tenê ji aliyê îdarî, lê ji aliyê mirovî ve jî divê bên nirxandin.
Pirsê bingehîn ê ku li pêşiya rêveberiya Bakûyê ye ev e: Ma rêziknameyek ku destûrê dide xwendekarekê bêyî derxistina serpoşê xwe perwerdehiya xwe bidomîne, bi rastî pergala perwerdehiya laîk tehdîd dike?
Bersiva vê pirsê dê ne tenê bandorê li paşeroja nîqaşa cil û bergên dibistanan bike, lê di heman demê de dê bandorê li awayê diyarkirina sînorên azadiya olî û wijdanî di jiyana giştî ya Azerbaycanê de jî bike.
Your Comment