Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ûl Beytê(s.x)ABNA- Ez zewaca demkî (zewaca kêm-dem) kiribû û bi xêrê xwe ne, ez bardar bûm. Ji bo parastina rûmeta malbatê, ez mecbûr bûm ku cenînê biavêjim (sêqit bikim). Bi ber çav ku ez bi tu awayî nizanîm ku ew mêr li ku ye û ne jî navnîşanê wî dizanim, di vê rewşê de taklîfa dîyeta sêqitkirina cenînê çi ye? Ma kefare jî pêwîst e?
Sêqitkirina cenînê di vê rewşê de gunahêkî mezin e û divê tu tobe û istixfar bikî. Di derbarê dîyetê de jî, heke cenîn bi destê xwe te sêqitkirin — mînakî bi xwarina hîlokan — û bavê zarokê dîyetê nexşîne (nebexşîne), divê tu ew dîyetê bidî bavê zarokê. Bi şertê ku tu ji dîtina wî bêhêvî bî, ji aliyê wî ve divê dîyeta hatî gotin bi awayê sedeqeyê bidî feqîran.
Lê di derbarê kefareyê de: heke sêqitkirin berî nefîxandina ruhê be, kefare tune ye; lê piştî nefîxandina ruhê, kefare heye. Heke sêqitkirin bi qesd (bi qesdî) be, kefareya komî (kefareya cem‘) heye؛ yanî kesê ku cenîn sêqit kiriye divê her du şertan bicîh bîne: du meh rojê bi rêzê bigire û şêst miskînan bixurîne.
Ma sêqitkirina cenînê di mehên haram de, piştî nefîxandina ruhê, di cenînê ku ji telqîha sînayî (artîfîsyal) çêbûye de, dikeve bin hukma girankirina dîyetê (teglîz)?
Dîyeta cenînê piştî nefîxandina ruhê, hukma kuştina canê mirovekî heye û di mehên haram de bi qasî sêyêk (⅓) tê girankirin.
Çend sal berê, hevjîna min ji ber bardariya nexwestî û şertên ruhî yên giran, bi vê idîayê ku heta berî nefîxandina ruhê dikare cenîn bê sêqitkirin, û bi pêşîniyaz û zordariyên derdorî û xwişkên xwe, û bê ku ez lêkolîn bikim an jî bipirsim, dest bi sêqitkirina cenînê kir. Niha em bi gunahê mezin ê sêqitkirina cenînê agahdar bûne. Di heman demê de, em hêza dayîna dîyetê jî tune ne. Taklîf û hukma şer‘î çi ye?
Sêqitkirina cenînê ji aliyê şer‘î ve haram e û dîyet heye. Dîyetê divê kesê ku rasterast (mubaşeret) di sêqitkirinê de rolî heye, bide. Ji ber vê yekê, heke dayik mubaşeret kiriye, divê dîyetê bide bavê cenînê. Heke bav ji standina dîyetê razî be û wê bibexşîne, dayîna dîyetê pêwîst nabe.
Kesek cenîna xwe ya çar meh û nîv mehî, bi raya doktorên pêbawer ên tibbê qanûnî, sêqit kiriye. Cenîn ji ber kêmûkîyên laşî (probleman fizîkî), bi her awayî di zikê dayikê de dimir; û ev raya doktoran bû ku ji bo kêmkirina xetereyên guncaw ji bo dayikê, destûra sêqitkirinê bidin.
- Bi vê rewşê re, ma dîyet li ser wan wacib(ferz) e an na?
- Heke dîyet wacib(ferz) be, kî divê wê bide?
- Dîyet divê ji kê re were dayîn?
Bersiv (1–3): Kesê ku rasterast sêqitkirin kiriye, li gorî ihtîyata wajîb divê dîyetê bide mîrata (werîsan) cenînê؛ heke wan dîyet bibexşîne, pêwîst nabe.
………..
Dawiya Peyam/
Your Comment