Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Iraq ji roja borî dest bi cîbicîkirina cezayên nû yên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê li dijî sektora hewayî ya Îranê kiriye. Ev gav Baxdadê careke din li ber ceribandineke nû ji bo parastina hevsengiya di têkiliyên xwe yên bi Amerîka û Îranê re hişt.
Dema ku çavkaniyên agahdar ên Iraqî ji ber tirsa cezayên duyemîn ên Amerîkayê ji gavên Baxdadê diparêzin, gelek siyasetmedarên Iraqî li dijî vê biryarê derketine û dibêjin ku ev gav dê barê siyasî û aborî yê giran li ser Iraqê bihêle. Nîşaneyên destpêkê yên van bandoran jî niha di şîrketên geştiyariyê û di nav rêwiyan de, bi taybetî li ser rêya Baxdad–Tehranê, xuya bûne.
Li gorî rapora rojnameya Lubnanî Al-Axbar, Wezareta Xezîneyê ya Amerîkayê di 8ê Îlona vê salê de 27 şîrketên balafirgehê yên Îranî xiste bin cezan. Ev gav beşek ji kampanyaya Washingtonê ye ku armanca wê endamkirina sektora hewayî ya Îranê ji pergala darayî ya cîhanî ye.
Wezaretê her weha hişyariyek da hemû saziyên ku karûbarên wekî peydakirina sotemeniyê, hendling, xizmetên erdî an firotanê ji van şîrketan re pêşkêş dikin ku dibe ku ew jî bikevin bin cezan. Ev hişyarî bû sedema ku gelek welat di qebûlkirina balafirên Îranî de nûnerxandin bikin.
Sînorkirin li Balafirgeha Navneteweyî ya Baxdadê hatine zêdekirin
Çavkaniyên ku bi Al-Axbar re axivîne dibêjin ku rayedarên Iraqî li Balafirgeha Navneteweyî ya Baxdadê tedbîrên xwe hişk kirine û qebûlkirina balafirên Îranî rawestandine. Balafira dawî ya Îranî jî du roj berî destpêkirina van sînorkirinan li vê balafirgehê daketibû.
Di heman demê de hewl didin ku beşek ji rêwîtiyan biguhezînin Balafirgeha Necefê. Navê vê balafirgehê di daxuyaniya fermî ya Iraqê de nehatiye qeyd kirin û rewşa wê girêdayî berdewamî û firehbûna sînorkirinên Amerîkayê ye.
Huseyn El-Eysawî, serokê Encumena Parêzgeha Necefê, di gotûbêja xwe ya bi Al-Axbar re got ku heta niha hukûmeta federal ya Iraqê bi awayekî fermî ew agahdar nekiriye ku li vê balafirgehê rêwîtiyên Îranê bêne qedexekirin.
Lêbelê, li gorî wî, hukûmeta herêmî ya Necefê ji bo amadebûna li hember encamên gengaz ên vê qedexeyê tedbîrên pêşîlêgirtinê girtine.
Eysawî got ku agahiyên heyî nîşan didin ku rêwî dê ji Baxdadê bo Necefê bêne veguhestin û parêzgeh bi tevahî amade ye ku her zêdebûneke gengaz di hejmara rêwiyan de qebûl bike.
Şîrketên xizmetên erdî li ber cezayên Amerîkayê
Berê jî çavkaniyên fermî yên Iraqî ragihandibûn ku şîrketên taybet ên ku xizmetên hendling û xizmetên erdî ji bo şîrketên balafirgehê yên Îranî pêşkêş dikin, ji ber tirsa cezayên Amerîkayê dest ji pêşkêşkirina van xizmetan kişandine.
Mezinahiya hatûçûna di navbera Îran û Iraqê de nîşan dide ku biryara Baghdadê dikare bandorên fireh hebe.
Riza Salihî Emîrî, wezîrê Mîrata Çandî, Geştiyariyê û Pîşesaziyên Destan a Îranê, berê ragihandibû ku salane nêzîkî 3.6 milyon Iraqî diçin Îranê û heman qas jî Îranî diçin Iraqê. Ev jimare rêwîtiyên zayirên Erbeyînê nagire nav xwe.
Di aliyekî din de, daneyên sektora hewayî nîşan didin ku bajarê Necefê yek ji girîngtirîn armancên navneteweyî yên rêwîtiyên derketinê ji Îranê bûye. Di meha Tebaxê ya borî de, hefteyane nêzîkî 11 hezar kursiyên balafirê ji bo rêya Îran–Necefê hatibûn tayînkirin.
Betalanekirina bilêtan û veguhestina rêwîtiyan bo rêya bejayî
Bandorên rasterast ên vê biryarê tenê bi şîrketên balafirgehê re sînordar nabin.
Ofîsên geştiyariyê yên Iraqê, ku beşeke mezin ji çalakiyên wan bi taybetî li Necefê bi rezervkirina balafiran bo bajarên Îranê ve girêdayî ye, niha dest bi betalkirina hin rezervan an jî guherandina rêwîtiyên hewayî bo rêwîtiyên bejayî kirine.
Mînakî, rêwîtiya bejayî bo bajarê Qumê zêdetirî 12 saetan dirêj dibe. Ev yek hem lêçûn û hem jî demê rêwîtiyê zêde dike û hatûçûna nexweş û kal û pîrên Iraqî dijwartir dike.
Her weha, veguhastina bejayî nikare bi tevahî şûna kapasîteya veguhastina hewayî ya ji bo hejmareke mezin a rêwiyan di navbera her du welatan de bigire.
Zencîreyeke beşên aborî di ber xetereya ziyanê de
Ziyanên gengaz ên vê biryarê tenê bi ofîsên geştiyariyê û şîrketên balafirgehê re sînordar namînin.
Otêl, şîrketên veguhastinê, xwaringeh, sektora dermankirinê û lêçûnên têkildar bi zayiran jî di nav beşên ku dibe ji van sînorkirinan ziyan bibînin de ne.
Girêdana fireh a beşên aboriya herêmî, bi taybetî li bajarên ziyaratgehî yên Iraqê, bi hatûçûna rêwî û zayirên Îranî û Iraqî re girîngiya vê mijarê ducar dike.
Nûnerê Parliamentoya Iraqê: Biryara Baxdadê encama “zexta Amerîkayê” ye
Miqdad El-Xefacî, nûnerê Parliamentoya Iraqê, di gotûbêja xwe ya bi Al-Axbar re got ku ev biryar encama zexta Amerîkayê ye.
Li gorî wî, pejirandina vê biryarê bêyî ku ji Amerîkayê pirs were kirin an jî danûstandinek pê re bê kirin, qebûl bûye.
Xefacî hişyarî dide ku qutbûna rêwîtiyan dê bandoreke neyînî li ser jiyana welatiyên Iraqî, bi taybetî ji ber hejmareke mezin a rêwîtiyên dualî, hatûçûna zayiran û berjewendiyên aborî yên fireh di navbera her du welatan de, bihêle.
Parastina biryara Baxdadê bi behaneya berçavgirtinên ewlehî û aborî
Di aliyê din de, Necm El-Qessab, lêkolînerê mijarên siyasî, bawer e ku Baghdad vê dosyayê ji aliyê pêşîlêgirtina çêbûna qeyraneke firehtir bi Washingtonê re dinêre.
Li gorî wî, peywendiya Iraqê bi cezayan re di çarçoveya parastina aramiya welatê de, bi taybetî ji ber firehbûna berjewendiyên Iraqê di têkiliyên xwe yên bi Amerîkayê re, tê nirxandin.
Qessab dibêje ku hukûmeta Iraqê naxwaze bikeve nav rûbirûbûneke nû û ku nepabendbûna bi cezayên Amerîkayê re dikare Baxdadê bixe ber tedbîrên Washingtonê; tedbîrên ku aboriya Iraqê nikare barê wan hilgire.
Iraq careke din di navbera Tehran û Waşington de
Her çiqas be, qedexekirina rêwîtiyên balafirên Îranê dikare wek halkeyeke nû ya zencîreya zextên Amerîkayê li dijî Tehranê were dîtin; zextek ku Iraq careke din neçar e bi encamên wê re rûbirû bibe.
Lêbelê, Baxdad di heman demê de neçar e tora fireh a berjewendiyên aborî, olî û geştiyariyê jî berçav bigire.
Ev têkiliyên ku di salên borî de di navbera Iraq û Îranê de ava bûne, niha bi biryara nû ya Baghdadê re ketine bin zexta mezintir.
Dawiya peyamê
Etîket
- Iraq
- Îran
- Amerîka
- Rêwîtiyên balafirên Îranê
- Têkiliyên Îran û Iraqê
- Cezayên li dijî Îranê
Your Comment