Li gorî rapora Ajansa Nûçeyîan a Navneteweyî ya ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA–Tengava Hormuzê yek ji girîngtirîn derbasgehên stratejîk ên cîhanê ye. Di mehên dawî de, piştî pêşveçûnên ewlehiyê yên li herêmê, ev tengav bûye navenda axaftinên siyasî û dîplomatîk. Ji ber ku ewlehiya keştiyaniyê û destpêkirina dîsa ya hatin û çûna asayî ya keştiyan bûye daxwaza gelek alîyên herêmî û navneteweyî, gotegot li ser çêbûna mekanîzmeke hevbeş ji bo rêvebirina vê rêya avî zêde bûye.
Di vê çarçoveyê de, medyaya Suûdî El-Arabiyê, bi vegotina çavkaniyeke payebilind, ragihand ku dibe ku di çend rojên pêş de peymanek di navbera Îran û Omanê de derbarê vekirina Tengava Hormuzê were ragihandin. Li gorî vê ragihandinê, ev peyman wekî planeke demkurt a 60 rojan hatiye amadekirin da ku gotûbêjên teknîkî dest pê bikin û rêvebirina hatin û çûna deryayî were rêxistin.
Li gorî medyayên Suûdî, çavkaniyeke payebilind ji El-Arabiyê re got ku gengaz e di rojên nêzîk de ev peyman bi fermî were ragihandin.
Ev medya îdia dike ku armanca vê mekanîzma demkurt şikandina rewşa bêçareserî ya heyî û amadekirina zemînê ji bo gotûbêjên teknîkî li ser rêgezên mayînde yên derbasbûna keştiyan di vê rêya stratejîk de ye.
Li gorî vê raporê, di çarçoveya vê peymana îdiakirî de, keştiyên ku diçin Kendava Farisê dê ji rêya deryayî ya nêzîktirî kenarên Îranê derbas bibin, û keştiyên ku derdikevin jî dê ji rêya nêzîktirî kenarên Omanê biçin. Herwiha hatiye gotin ku di dema bicihanîna vê peymanê de, hin welatên herêmê dibe ku di operasyonên paqijkirina mînan û tedbîrên teknîkî yên ji bo ewlekirina rêyên deryayî de beşdar bibin.
El-Arabiyê herwiha îdia dike ku têkiliyên neyekser di navbera Tehran û Washingtonê de bi navbeynkaran re hîn jî didomin, û ku peymana demkurt a derbarê Tengava Hormuzê beşek ji hewildanên dîplomatîk e ji bo kêmkirina tengezeriyê û amadekirina şert û mercan ji bo gotûbêjên teknîkî.
Di heman demê de, tora El-Hadath ragihand ku ev peyman hîn ji aliyê Encumena Bilind a Ewlehiya Neteweyî ya Îranê ve nehatiye pejirandin. Ji ber vê yekê, heta ku ev dezgeh pejirandina dawî nede, nikare wekî peymaneke qebûlkirî were hesibandin. Ev medya herwiha îdia dike ku ragihandina fermî ya peymanê girêdayî qedandina pêvajoya biryardanê di hundirê Îranê de ye.
Ev hemû îdia di demekê de tên kirin ku berê jî Tehran û Mesqet ragihandibûn ku çend dorên gotûbêjan li ser ewlehiya keştiyaniyê û azadiya derbasbûna keştiyan di Tengava Hormuzê de pêk anîne û dê ev danûstandin di astên siyasî û teknîkî de bidomin. Lê heta niha tu berpirsiyarê fermî yê Îranê hûrguliyên ku medyayên Suûdî belav kirine an jî dema ragihandina peymanê erê nekiriye.
…………
Dawiya Peyam/
Your Comment