Li gorî nûçeya Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Dîroka Behreynê vegotina têkoşîneke domdar e di navbera desthilatdariya xwe dispêre hêzê û civakekê de ku nasnameya xwe di girêdana xwe bi hînkirinên bingehîn ên Îslamê re dibîne. Lê di salên dawî de, hewildanên birêxistinkirî ji bo guhertina nasnameya vê civakê, bi derxistina pêşengên olî ji qada civakê û kontrolkirina desthilata dadweriyê, gihîştine qonaxeke nû.
Kiryarên hikûmeta Behreynê di çarçoveya planên bingehîn de ji bo lawazkirina avahiya olî, zextkirin û binçavkirina Şîeyan, nîşana derbasbûna ji despotîzma kevneşopî bo pergaleke rêxistinkirî ya derxistin û dûrxistinê ye. Pirsê sereke ev e: Ev zext dikarin heta kengî li hember berxwedana dîrokî ya gelê Behreynê berdewam bikin?
Di vê derbarê de, Îbrahîm el-‘Eradî, rêveberê Ofîsa Siyasî ya Hevbendiya 14ê Sibatê ya Behreynê, di hevpeyvînekê de ji Ajansa ABNA re derbarê wê yekê ku çawa kesayetiyên olî li vî welatî wekî metirsiya ewlehiyê tên nîşandan, got:
“Ji zêdetirî du sedsal û nîvekê ve, ji dema ku eşîra Al-Xelîfe Behreyn dagir kir, stratejiya desthilatdariya vê welatê li ser serweriya mutleq û di destê xwe de girtina tevahiya çavkaniyên hêz û bandorê hatiye avakirin. Ev armanc bi tevliheviya kiryarên tund ên zextê û siyasî ên hîlekarane yên ji bo bindestkirina civaka resen a Behreynê hatiye şopandin.”
Zanyarên olî; astengiya sereke li hember bindestkirina civaka Behreynê
El-‘Eradî domand:
“Ji ber ku zanyarên olî her tim astenga herî mezin û stûna herî bihêz li hember projeyên asîmîlekirin û bindestkirina gelê Behreynê bûne, desthilatdar biryareke dîrokî û stratejîk girtin ku vê beşê ji civakê derxînin û rola wê ji holê rakin.
Ev nexşeya xapînok di belgeyên girêdayî ‘Rapora el-Bender’ a sala 2006an de hat eşkerekirin. Rapora hanê plana fermî û birêxistinkirî ya ji bo lawazkirina avahiya olî ya civakê, hedefgirtina pêşengên olî û bawermendan eşkere kir.”
El-‘Eradî di bersiva vê pirsê de ku gelo dadweriya Behreynê ji serweriya qanûnê ber bi ewlehîkirina mutleq a azadiya derbirînê ve diçe, wiha got:
“Gotara olî ya li Behreynê nasname û prensîbên xwe ji nirxên nîvîtiyê, vekirîbûn û toleransê digire; nirxên ku ji ayetên Qurana Pîroz û rîwayet û hedîsên Ehlibeyta Pêxemberê mezin (s) îlhamê digirin.
Bikaranîna dadweriya Al-Xelîfe ya xutbe û axaftinên perwerdehiyê wekî delîlên sûcdariyê, tiştekî din nîne ji hewldaneke bêhêvî û bêencam ji bo şewitandina cihê olî û afirandina krîzên xeyalî yên bê bingehên mentiqî û qanûnî.
Ev siyaset hewldanên dînî yên dîwana rejîmê eşkere dike ku dixwaze li dijî mîrasgirên pêxemberan şer bike, kaniyên hişyariya olî hişk bike û sekularîzmeke berevajîkirî û bi zorê ferz bike. Ev yek dubarekirina ezmûnên kevn ên despotî yên serdema Atatürk û Şah e.”
Berxwedana nasnameya olî ya Behreynê li hember siyasetên zextê
El-‘Eradî, di bersiva vê pirsê de ku zextkirina saziyên olî û waqifan dê heta çi radeyê bibe sedema dewletîkirina olê û valakirina çalakiyên olî ji naveroka wan a civakî û rexneyî, got:
“Nasnameya olî ya kûr a ku di hişyariya resen a gelê Behreynê de cih girtiye, diyardeyeke nû nîne. Ev nasname ji dema derketina Îslamê û serdema Pêxemberê mezin (s.x.a) ve di dîrokê de kûr bûye. Ev nasnameya bawerî û manewî ku bi sedsalan dom kiriye, li hember hemû hewildanên jêbirin û asîmîlekirinê berxwedaniye.
Ji ber vê yekê, penabirina li ser zordarî, desthilatdariya yekkesî û terorîzma dewletê tu carî nikare pratîkên olî ji holê rake an jî baweriya kûr a di hişê gel de lawaz bike. Nîşanên baweriyê û ayînên olî bi hişyariya giştî ya civakê tên parastin û tu aliyek nikare wan ji holê rake.”
Serokê Hevbendiya 14ê Sibatê, di derbarê hilweşîna pîvanên dadweriya dadmend û bêbaweriyê bi biryarên dadgehê di çavê raya giştî ya Behreynê de, wiha got:
“Dadweriya Behreynê amûreke bi tevahî siyasî ye û ji hêmanên bingehîn ên serxwebûn û bêalîbûnê bêpar e. Ev desthilat di bin fermana rasterast a rejîma desthilatdar û bernameya wê de dixebite. Dadwerên wê ne parêzvanên dadmendiyê ne; ew karmendên dilsoz ên desthilatê ne ku di berdêla pêkanîna daxwazên siyasî de maf û îmtiyazên xwe werdigirin.
Pêşandana darizandinên sexte yên ku alimên olî yên Şîa hedef digirin, delîleke eşkere ye ku dadwerî ketiye nav qumbara bindestiyê û bûye amûreke tenê ji bo zilmê; amûrek ku binpêkirinan rewa nîşan dide û xizmeta projeyên derxistina siyasî dike.”
Hişyariya li ser encamên zextên birêxistinkirî li dijî zanyarên olî yên Behreynê
El-‘Eradî di dawiya hevpeyvînê de, di bersiva vê pirsê de ku gelo zext û binçavkirinên berfireh ên zanyarên olî dê di pêşerojê de bibe sedema veguherîna tevgerên olî yên nîvîtiyê bo opozîsyoneke radîkal, wiha got:
“Li gorî prensîba neçarîbûna dîrokê, ku her kiryarê bertekeke bi hêzeke wekhev li pey xwe tîne, serbilindiya zêde ya fermî û sînorkirinên bêhnçikîner ên domdar ên ku li ser civaka Şîa, sembol û cihên wê yên pîroz tên ferzkirin, welat dixin ber devê teqînekê ya ku pêşî lê nayê girtin.
Siyaseta dûrxistina civakê dê encamên felaketbar bide ku desthilatdar dê nikaribin wan kontrol bikin. Di bin siya guhertinên bilez ên herêmî û pêşketinên mezin ên ku herêm dorpêç kirine de, dê agirê vê teqînê di sînorên Behreynê de nemîne; belkî dê alavên wê li tevahiya herêmê belav bibin û hemû hevkêşeya heyî biguherînin.”
Dawiya nûçeyê
Etîket: Behreyn, Şîayên Behreynê, terorîzm, dadwerî, zanyarên olî yên Behreynê, Al-Xelîfe, Îbrahîm el-‘Eradî
Your Comment