Nasnameya Kurdî ji Nêrîna Kovarek Almanî

Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya ya Ehlê Beytê (s.x) –ABNA–Kovara almanî Correctiv di nivîseke analîtîk de bi sernavê "Tiştê ku Gava Em Dibêjin 'Kurd' Ji Bîr Dikin" dinivîse ku nasnameya kurdî, berevajî têgihîştina berbelav, têgeheke yekgirtî û hemgune nîne, lê berhevokeke ezmûnên dîrokî, zimanî, olî, çandî û siyasî ye ku di nav sînorên welatên herêmê û her wiha di nav civakên koçber de şekil girtiye. Li baweriya vê kovarê, her hewildanek ji bo ku "kurd" wekî civakeke bi nasnameyeke yekbûyî bê nasandin, wêneyekî kêmasiyê ji rastiyê pêşkêş dike.
Correctiv bawer dike ku kurd di sedsala borî de rastî du cure vegotinên cuda hatine. Ji aliyekî ve, dewletên wek Tirkiye, Iraq û Sûriyê di serdemên cuda de bi înkar, tepeserkirin an sînordarkirina nasnameya kurdî hewl dane ku vê nasnameyê ber bi marjînalê ve bikişînin; ji aliyê din ve jî, beşek ji medya û derdorên siyasî yên rojavayî bi nihêrineke romantîk, kurd wekî miletekî yekreng, laîk, demokrat, hevalbendê rojava, yan jî tenê wekî qurbanî nas kirine. Li gor vê kovarê, herdu vegotin jî beşek ji rastiyê paşguh dikin, ji ber ku civaka kurd xwediyê cihêrengiyeke berfireh e û nayê kurtkirin di çarçoveyeke wêneyekî yekane de.
Ev rapor tekez dike ku ezmûna kurd bûn li her beşek ji herêmên kurdnişîn cuda ye. Kurdên Tirkiyeyê bîra civakî ya xwe ji dehsalên siyaseta înkara nasnameyê, asîmîlasyona mecbûrî û pevçûnên di navbera hikûmet û Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) de ava kirine. Li Iraqê, ezmûna komkujiya Enfalê, desthilatdariya Herêma Kurdistanê, pêşbaziyên navxweyî yên partiyan û nakokiyên bi Bexdayê re, nasnameyeke siyasî ya cuda afirandiye. Kurdên Sûriyê bi salan rastî bêparbûna ji mafên sivîl û piştre jî ezmûna xweseriya Bakur û Rojhilatê Sûriyê hatine, û kurdên Îranê jî bûyerên wek ezmûna siyasî ya Mehabad û bûyerên cuda yên siyasî di bîra dîrokî ya xwe de parastiye. Ji ber vê yekê, Correctiv dinivîse ku her dema tê pirsîn "Kurd çi dixwazin?" divê pêşî bê zelalkirin ku ji "kurd" re kîjan beşa vê civaka pirreng tê mebesta.
Li gor vê kovarê, ziman jî yek ji girîngtirîn faktorên şekildana van cudahiyan e. Kurdî tenê yek zimanekî yekane nîne, lê cureyên cuda yên wek Kurmancî (Kurmanciya Jorîn), Soranî, Zazakî û Hewramî (Goranî) dihewîne, ku di hin rewşan de bi tîpên cuda têne nivîsandin û her tim ji bo axêverên hev nayên têgihiştin. Ev cudahiyên zimanî bandor li ser edebiyatê, medyayê, cihê giştî û hatta awayê şekildana bîra civakî ya kurdan kiriye. Ji vê derve, Correctiv hin dirûşmên navdar ên ku hewl didin kurd wekî yekeyeke hemgune bidin nasîn, wekî bertekeke îdealîzma siyasî dibîne, ne wekî ravekirineke rastiya civakî.
Correctiv her wiha tekezê li ser cihêrengiya olî ya civaka kurd dike û tîne bîra me ku kurd ne tenê misilmanên sunî ne, belkî êzîdî, elewî, yarsan, kurdên şîa, xiristiyan û komên laîk jî beşeke ji vê civakê pêk tînin. Li baweriya vê kovarê, piştî komkujiya êzîdiyan ji aliyê DAIŞê ve, beşek ji vê civakê ji berê zêdetir li ser nasnameya xwe ya serbixwe tekez kiriye. Hin êzîdî xwe wekî kurd dibînin û hinên din jî nasnameya êzîdiyê ji nasnameya kurdî cuda pênase dikin û divê herdu nêrîn jê re hurmet bê girtin.
Di beşeke din a vê gotarê de, bal tê kişandin ser wêneyê ku medyaya rojavayî piştî şerê bi DAIŞê re ji jinên kurd çêkiriye. Correctiv dinivîse ku hebûna jinên çekdar li Bakurê Sûriyê, wêneyekî îlhamdêr ji jinên kurd li asta cîhanê re afirandiye, lê giştîkirina vê wêneyê li ser hemû jinên kurd, paşguhkirina rastiyên cihêreng ên civaka kurdî ye. Jinên kurd li Erbîlê, Helebçeyê, Wanê, Qamişlo an bajarên Ewropayê, ezmûnên civakî û siyasî yên cuda hene û piraniya wan hîn jî bi avahiyên patriyarkal re têdikoşin.
Ev kovar her wiha pêşbaziyên siyasî yên di nav civaka kurd de jî wekî nîşaneke din a cihêrengiya vê civakê dihesibîne. Li gor Correctiv, nakokiya kevnare di navbera Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) û Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) de tenê pêşbaziyeke hilbijartinê nîne, belkî di kokên xwe de cudahiyên dîrokî, herêmî, aborî û malbatî hene. Berdewamiya rawestana siyasî piştî hilbijartinên Parlamentoya Herêma Kurdistanê di sala 2024'an de jî, ji nêrîna vê kovarê, nîşan dide ku nasnameya hevpar a kurdî, bi xweber wateya yekîtiya siyasî nake. Heman rewş derbarê nakokiya nêrînên curbecur ên kurdî li ser ezmûna xweseriya Bakur û Rojhilatê Sûriyê jî derbas dibe.
Correctiv di dewamê de behsa veguhestina van pêşbaziyan ber bi civakên koçber ve dike û li darxistina cuda cuda ya cejnên Newrozê yên sala 2026'an li bajarên Bonn û Frankfurt ên Almanyayê wekî nimûneyeke bertekên nakokiyên siyasî yên kurdan li Ewropayê dinirxîne. Ev kovar dinivîse ku hatta sembolên wek ala Herêma Kurdistanê jî ji aliyê hemû aliyên siyasî yên kurdî ve wekî sembola hevpar a hemû kurdan nehatiye pejirandin.
Ev gotar her wiha balê dikişîne ser nîqaşên ku derbarê nasnameya Denîz Undav, futbolîstê almanî yê bi eslê kurd û êzîdî de çêbûne. Ji nêrîna Correctiv, bertekên cuda li ser nasnameya wî nîşan didin ku beşek ji nakokiyên îro yên civaka kurd, ne li ser bingehê nasnameya kurdî ye, belkî li ser awayê pênasekirin û pejirandina nasnameyên di nav vê civakê de ye. Li baweriya vê kovarê, kesek dikare di heman demê de alman, kurd û êzîdî be û ev pirrengî divê wekî nakokî neyê dîtin.
Correctiv di kurteya xwe de tekez dike ku kurd, digel ku xwediyê bîreke dîrokî ya hevpar û ezmûneke dirêj a cudahî û tepeserkirinê ne, xwediyê ziman, baweriyên olî, ezmûnên siyasî û dîmenên cuda yên ji bo pêşerojê ne. Ji nêrîna vê kovarê, naskirina rastîn a civaka kurd pêwîstî bi dûrketinê heye, hem ji vegotinên înkarker û hem jî ji wêneyên îdealîst. Li baweriya Correctiv, paşeroja civak û siyaseta kurdî ne di asîmîlasyona mecbûrî de, lê di pejirandin û parastina cihêrengiya navxweyî ya vê civakê û veguhertina wê wekî bingehê 
hevjiyana demokratîk de ye.