Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (S.X) - ABNA -Çima Quranê Pîroz Cihûyan ji ber nifira Xwedê dizane? Sedema wê çi ye? Ma ev yek hemû Cihûyan di nav de digire?
Bersiv
Gelek ayetên Quranê destnîşan dikin ku hin kes û kom, di nav de Cihû jî, hatine nifirkirin. Ev nivîs li bersiva vê pirsê digere ku sedema nifirkirina wan çi ye.
Nifir di Quranê de
Peyva "nifir" û peyvên ji kokê wê bi giştî 41 caran di Quranê de derbas bûne (1).
"Nifir" bi zimanê erebî tê wateya dûrketina mirov ji qenciyê û dilovaniyê, ku encama wê ketina xezebê ye. Nifira Xwedê tê wateya dûrketina mirov ji dilovaniya Xwedê. Herwiha nifira mirovan jî tê wateya daxwazkirina ku kesek ji dilovaniya Xwedê dûr bikeve û xezeba Xwedê lê were (2).
Lêkolîna ayetên Quranê nîşan dide ku Xwedê gelek komên cuda yên mirovan nifirkiriye. Ev kes û komên ku di Quranê de hatine nifirkirin ev in:
1. Kafir (Beqera, 89)
2. Muşrik (Feth, 6)
3. Munafiq (Tewbe, 68; Feth, 6)
4. Veşêrerên rastiyê (Bequre, 159)
5. Kujer (Nisa, 93)
6. Peymanşkêner (Maide, 13; Red, 25)
7. Zalim (Eraf, 44)
8. Derewênerên Xwedê (Hûd, 18)
9. Azarderên Xwedê û Pêxember (Ehzab, 57)
Quran ne tenê van kesan nifir kiriye, belkî ji xwendevanên xwe jî dixwaze ku wan nifir bikin (Beqera, 159) (3).
Wekî ku diyar e, di hemû van rewşan de kesên navborî bi kiryarên xwe yên nerast bûne sedem ku di navbera xwe û dilovaniya Xwedê de astengiyekê biafirînin. Ji ber vê yekê ew ketine bin xezeba Xwedê an jî bi gotineke din bûne "melûn" (nifirlêhatî).
Cihûyên dema dahatina Quranê
Cihûyên Medîneyê ji demekê dirêj berî koça Pêxemberê Xwedê (dirûd û silavên Xwedê li ser wî û malbata wî be) li wî bajarî dijiyan û li bendê bûn ku pêxember were (4). Ji ber vê yekê hêvî dihat ku Cihû bawerî bînin wî Pêxemberî ku li bendê bûn û bi mizgîniyên pêxemberên Benî Israîl ew wekî kurên xwe nas dikirin (5). Lê belê, wan ne bawerî anî, û tew nepejirand ku li kêleka Pêxember aştiyane bijîn.
Wan hêdî hêdî peymanên xwe şikandin, dest bi belavkirina dedikodû û xefetiyê kirin, û ji bo kuştina Pêxember (s.x.a) plank danîn. Herwiha di dema şer de, ne tenê ji welatê xwe parastin, belkî bi destê dest bi dijmin re ketin û ji pişt ve li hevwelatiyên xwe xencer dan (6).
Nifirkirina Cihûyan di Quranê de
Quran di gelek ayetan de Cihûyên dema xwe yên dahatina Quranê nifir kiriye. Lêkolîna van ayetan nîşan dide ku Cihû bi van sedeman hatine nifirkirin:
1. Kufr û bawerî nenîn (Bequre, 88)
2. Bawerî nenîna Quranê tevî ku bi zanebûn dizanibû rast e (Bequre, 89)
3. Veşartina rastiyê û rêberiyê (Bequre, 159)
4. Şikandina peymanê (Maide, 13)
5. Bawerkirina ku destê Xwedê girtî ye (Maide, 64)
6. Serhildan û derbaskirina sînorên Xwedê (Maide, 78)
7. Iftekara li Meryemê (a.x.) (Nisa, 156)
Wekî ku diyar e, Cihû di tu ayetekê de tenê ji ber Cihûbûna xwe nehatine nifirkirin. Belkî ew bi kiryarên nerast an jî baweriyên pûç bûne sedem ku di navbera xwe û dilovaniya Xwedê de astengiyê biafirînin. Ji ber vê yekê nifir û xezeba Xwedê kete ser wan.
Girîngtirîn sedema nifirkirina Cihûyan di Quranê de "kufr" e.
"Kufr" bi zimên tê wateya redkirin, qebûlnekirin û guh nedana tiştekî. Ji bandorên wê dikare meriv ji hev dûrketin, veşartin û nixumandinê navnîşan bike. Li gor vê wateyê, her kesê ku tiştekî ku divê qebûl bike, ne tenê qebûl neke, belkî guhê xwe jî jê re negire, ji wê hez neke û hewl bide ku wê ji nav rake û têk bibe, ev kes kafir tê hesibandin (7).
Nifirkirina Cihûyan ne tenê di Quranê de ye
Nifirkirina Cihûyan ji aliyê Xwedê ve ne taybetî Quranê ye. Herwiha li gor pirtûka pîroz a Cihûyan (Tenex) jî, Xwedê carinan wan nifir kiriye. Bo nimûne, li gor vê pirtûkê, eger kesekî Xwedayên din biperêze, ew melûn e (8) û Benî Israîl carinan di dîrokê de ev guneh kirine (9).
Encam
Gelek ayetên Quranê destnîşan dikin ku Cihû hatine nifirkirin. Lê belê, di tu ayetekê de Cihû tenê ji ber Cihûbûna xwe nehatine nifirkirin. Bi rastî ew ji ber van sedeman hatine nifirkirin:
• Kufr
• Şikandina peymanê
• Serhildan û derbaskirina sînorên Xwedê
• Iftekara li Meryemê (s.x)
• Bawerkirina ku destê Xwedê girtî ye
Ji ber ku "kufr" girîngtirîn sedema nifirkirina Cihûyan di Quranê de ye, ev nifir tenê wan Cihûyan di nav de digire ku tevî ku bi zanebûn dizanin Îslam rast e, ne tenê bawerî naynin, belkî bi dijminatiya li hemberî wê radibin, hewl didin ku rastiyê veşêrin û hilweşînin.
________________________________________
Ji bo xwendina zêdetir
• Mehdî Ekbernejad û Emanullah Nasirî Karîmwend; "Sedemên nifirê di Quranê de" (Hesna, sal 4, hejmar 14, payîza 2012, rûpel 53-77)
________________________________________
Çavkanî
1. Xulamreza Şehrekî Feleh û Elham Zerrînkelah; "Vekolîna wateyên peyva nifirê di Quranê de" (Xwendinên Quranî, hejmar 30, havîna 2017, rûpel 131)
2. Hesen Mustefewî; Lêkolîna peyvên Quranê (Tehran: Wezareta Çand û Rêberiya Îslamî, 1989, cild 10, rûpel 201)
3. Beqere, 159 – Tefsîra Taberî cild 2, rûpel 34
4. Muhemmed Ibn Se'd; Tabaqat (çapa 2, Beyrût: Darul Kutubîl Îlmiyye, 1998, cild 1, rûpel 127)
5. Beqere 146; Enam 20
6. Binêre: Mustefa Mohsenî; "Vekolîna tevgera Pêxemberê Mezin bi Cihûyên Benî Qureyze re li Medîneyê" (Mubexan, hejmar 281, 2022, rûpel 28-36)
7. Hesen Mustefewî; Lêkolîna peyvên Quranê, cild 10, rûpel 80
8. Qanûna Dupê 11:28
9. Qanûna Dupê 29:26; Ermiya 44:3
"Cihû di Quranê de ji ber kufrê bi zanebûn û dijminatiya li hember rastiyê têne nifir kirin (dûrketin ji rehma Xwedê), ne ji ber tenê Cihû bûna xwe."
Your Comment