Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (S.X) - ABNA – Li gor vê raporê, di tiştê ku tê dîtin zêdebûneke nû ya zextên Amerîkayê li ser Iraqê be, raporên medyayî yên Amerîkî û her wiha çavkaniyên siyasî yên navxweyî yên Iraqê ragihandine ku barhilgirên diravên neqde yên dolarê Amerîkayê yên bo Bexdayê hatine rawestandin. Ev kiryar hevdem bi tedbîrên têkildarî hevkariya ewlekariyê ya di navbera herdu welatan de hatiye kirin û di çarçoveya zextên ku Waşingtonê îdia dike bi armanca sinordarkirina çalakiya komên piştgirîya Îranê yên li nav Iraqê de tê sepandin, de ye.Li gor tiştê ku çavkaniyên Iraqî ji Ajansa Nûçeyan a Royterson (Reuters) re ragihandine, Waşingtonê şandina bareke diravên neqde bi nirxê texmînî pênc sed milyon dolar (500 milyon USD) ku li ser rêya Bexdayê bû, rawestandiye. Ev bar, beşek ji koma şandinên mehane yên ku bi rêya hewayî têne veguhestin bo Iraqê, bû.
Rojnameya Wall Street Journal jî heman nûçe belav kir û nivîs ku ev biryar bi fikarên Amerîkayê yên têkildarî gihîştina diravan saziyên nehikûmî ve girêdayî ye, ku ev jî îşaretek li ser komên berxwedanê bû.
Berteka Iraqî: "Ev zext e ji bo ferzkirina serokwezîrekî li gor daxwaza Waşingtonê"
Di bersiva vê mijarê de, Ḧebîb el-Helawî, nûnerê Parlamentoya Iraqê û endamê Fraksiyona "El-Sadiqûn" a girêdayî Tevgera "Esayibî Ehlê Ḧeq", di axaftina xwe ya bi rojnameya El-Axbar a Libnanê re got: "Biryarên wiha ji aliyê Amerîkayê ve wek destekên zextê têne bikaranîn ji bo ferzkirina serokwezîrekî Iraqî li gor dil û daxwaza Waşingtonê."
Wî tekez kir: Çarçoveya Hevahengiyê (El-Îtar El-Tensîqî) vê mijarê bi tevahî red dike û ne mumkin e ku were qebûlkirin ku wiha rêyek li ser Iraqê bê ferzkirin.
El-Ḧelawî got: "Bêparastina Iraqê ji mal û sermayê xwe, tiştekî nû di siyaseta Amerîkayê de nîne. Her sînordarkirina dolarê, dê bandoreke rasterast li ser dayîna meaş û diravî (nixdînî) li Iraqê bike, her çiqas ji aliyê Iraqî ve îradeyek hebe ku teslîmî neyê pejirandin."
Hişyariyên aborî
Li aliyê din, Sûzan Es-Se'd, nûnera Parlamentoya Iraqê, got ku ev tedbîr amrazek in ji bo zexta siyasî ji bo avakirina hikûmetê û bandorkirina li ser biryarên wê, bi taybetî di dosyaya Heşed El-Şe'bî û komên çekdar de.
Wê di axaftina xwe de bi El-Axbar re hişyarî da: "Qedexekirina diravan ji Iraqê, bi pratîkî tê wateya bêparastina gel ji pişka wan a li dewlemendiyên welêt û cureyek serdestiya li ser çarenûsa Iraqê ye."
Firas Xezîr, pisporê aboriyê, jî rave kir: "Iraq bi tevahî ji bo dabînkirina budceya giştî ya xwe bi petrolê ve girêdayî ye, ji ber ku dahatên petrolê çavkaniya sereke ya diravê biyanî ne ji bo dabînkirina lêçûnên hikûmetê, di nav de meaş û berpirsiyariyên operasyonê yên welêt."
Wî got: "Her astengiyek di têketina dolarê nav welêt de, heta eger piçûk be, zexteke rasterast li ser nixdînî û diravdana bazarê ya navxweyî dike. Iraq di vê demê de jî rûbirûyê dijwariyên di birêvebirina nixdîniyê de ye ji ber guherîna bihayê petrolê û firehiya lêçûnên giştî."
Xezîr domand: "Barhilgirên diravên neqde yên dolarî ku ji bo bersivdana daxwaza diravê biyanî di warên mîna rêwîtî, dermankirin û perwerdeyê de tên bikaranîn, wek dergeheke ewle ya demkurt rol dileyzin, digel ku aboriya Iraqê pirtir bi havale û veguhestinên darayî yên bi rêya sîstema bankingê ya navneteweyî ve girêdayî ye."
Wî hişyarî da: "Berdewamiya rawestandina van barhilgiran dikare bibe sedema zêdebûna zexta li ser rêjeya dolarê li bazarê paralel û bilindbûna tansiyonê di sektora bankingê de."
Girêdana aramiya darayî bi kontrolkirina herikîna diravan re
Çavkaniyên siyasî yên Iraqî berê gotibûn ku Amerîka bawer dike ku beşek ji aramiya darayî ya Iraqê bi qasê şiyana hikûmetê ve girêdayî ye ku herikîna diravan kontrol bike û pêşî li bikaranîna wan a nebaş a li derveyî çarçoveyên fermî bigire.
Van çavkaniyan hişyarî da ku berdewamiya tansiyonê dibe ku bandoreke neyînî li ser veberhênan û veguhestinên darayî yên navneteweyî bike, heta ku kanalên danûstandina rasterast di navbera Bexda û Waşingtonê de vebe.
Peywendiya bi krîza herêmî re
Ev pêşketin di demekê de rû didin ku herêm hêj di bin bandora tengasiyên ji ber şerê di navbera Amerîka û Îsraîlê ji aliyekî ve û Îranê ji aliyê din ve de ye; tengasiyên ku siya xwe avête ser dîmena siyasî û aborî ya Iraqê jî.
Dawiya peyamê
Etîket:
Amerîka, Iraq, Trump, Dolar, Zexta Aborî ya Amerîkayê li ser Iraqê
Your Comment