Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA —'Mezlûm Ebdî' Fermandarê Giştî yê Hêzên Sûriyeya Demokratîk (QSD), di hevpeyivînekê de ji niştecihên herêmên kurdnişîn ên Sûriyê xwest ku aramiya xwe biparêzin û fersendê bidin lihevkirinên heyî bi Hikûmeta Demkî re ji bo çareserkirina dosyeya dadwerî û pirsgirêka tabloyên avahiya Dadgeha Heskê. Ebdî tekez kir ku ji bo berdewamiya pêvajoya yekbûnê, pêwîst e dosyeyên din ên têkildarî saziyên dadwerî bi astengiyan rûbirû nebin.
Di çarçoveya lihevkirina 29-ê Çileya (Kanûna Duyem) di navbera QSD û Hikûmeta Demkî ya Sûriyê de, dosyeya dadwerî yek ji wan dosyeyan e ku bi astengiyê re rûbirû bûye. Ji ber vê astengiyê, li bajarê Heskê li ber avahiya Dadgehê kombûn hatin lidarxistin û xwepêşanderan ji navê avahiyê birîna zimanê kurdî şermezar kirin û daxwaza çareserkirina dosyeya dadwerî li parêzgehê kirin.
'Mezlûm Ebdî' Fermandarê Giştî yê QSD, di hevpeyivînekê de ji Ajansa Nûçeyan a Hawarê, li ser sedemên rawestana pêvajoya dadwerî, lihevkirinên bi Hikûmeta Demkî re û dawîn guhertinên derbarê birîna zimanê kurdî ji tabloyan de ravekan da.
Mezlûm Ebdî got: 'Nêzîkî du hefte berê di vê pirsgirêkê de kêşeyên derketin ku rasterast bûne sedema astengeke demkî di pêvajoya yekbûnê de.' Wî zêde kir ku nakokî ji ber nebûna mekanîzmayeke zelal ji bo yekbûna dadgerên Rêveberiya Xweser di avahiya hikûmetê de û herwiha fikarên li ser parastina mafên wan û taybetmendiyên herêmê dest pê kirine.
Ebdî diyar kir: 'Berteka rêveberiya dadwerî ya herêmê xwezayî bû, ji ber ku ew nedîtina xwe qebûl nekirin û bingehîn ev nedîtin dijî pêvajoya yekbûnê bû.' Wî tekez kir ku nebûna lihevkirineke hevbeş ji destpêkê ve bûye sedema rawestana vê pêvajoyê û sekinandina projeya yekbûnê; mijara ku li ser rayê giştî jî bandor kiriye.
Ebdî got ku piştî vê bûyerê ku nêzîkî du hefte berê dest pê kir, li Şamê û herêmên bakur û rojhilatê Sûriyeyê di astên cuda de civînên piran hatin lidarxistin. Wî herwiha îşaret kir ku bi xwe civînek bi kesên têkildarî dosyeya dadwerî re lidarxistiye da ku vê krîzê bi derbas bikin û nehêlin belav bibe.
Li gorî Ebdî, bi Hikûmeta Demkî re hatiye lihevkirin ku dadgerên Rêveberiya Xweser di avahiya nû de werin yekkirin û ji kar neyên avêtin. Herwiha hatiye lihevkirin ku hin kesên ji serdema berê (serdema Partiya Baas) jî berdewamî karê xwe bidin da ku 'dosyeyên welatiyan werin şopandin û pêvajoya dadwerî berdewam bike'. Ev pêvajo dê bi rêya hevkariya hevbeş a di navbera dadgerên Rêveberiya Xweser û dadgerên ku berê xizmet kirine, pêk were.
Ebdî destnîşan kir ku navnîşa navên dadgerên Rêveberiya Xweser ji bo tomarkirina wan di qursên perwerdehiya dadwerî ya Hikûmeta Demkî û destnîşankirina peywira wan ji dadgehan re hatiye pêşkêşkirin. Wî zêde kir ku her du aliyan lihevkirine ku çareserkirina vê pirsgirêkê û vekirina navendên dadwerî li herêmê bilezînin, ji ber ku gelek karûbarên fermî bi wê ve girêdayî ne.
Mezlûm Ebdî got ku derengketina projeya dadgehan li ser gelek meseleyan bandor kiriye; wek hilbijartin, derxistina pasaport, karûbarên tomarkirina zevî û milk û pêvajoyên din ên fermî yên ku hewceyî belgeyên dadwerî ne. Wî got: 'Çareserkirina pirsgirêka dadgehan, kilîta çareserkirina gelek pirsgirêkên din e.'
Derbarê birîna zimanê kurdî ji tabloyên Dadgehê li Heskê de, Ebdî got ku hikûmetê vê tevgerê bi vê hancê rastdar kiriye ku dadgeh 'saziyeke serwerî li parêzgehê ye û tablo divê tenê bi zimanê erebî bin.' Wî zêde kir ku nimînendeyên herêmê naxwazin ev nakokî bibe astengeke nû di pêvajoya yekbûnê de.
Ebdî rave kir ku li gorî lihevkirina bi hikûmetê re, bikaranîna tabloyên duzimanî (erebî û kurdî) li bajarên ku piraniya niştecihên wan kurd in, wek Kobanî, Qamişlo, Dêrik, Amûde, Derbasiyê û bajarên din, hatiye qebûlkirin. Wî herwiha got ku tabloya niha ya Heskê 'ji bo demekî diyarkirî' hatiye qebûlkirin û paşê dîsa di lihevkirinên nû de were nirxandin.
Mezlûm Ebdî got ku bertekên gel ên li dijî birîna zimanê kurdî 'rewa' û 'bi hêz' bûne, bi taybetî di nav ciwanan de; ji ber ku civak li ser mijara parastina zimanê kurdî hesasiyeta wê ya mezin heye. Wî zêde kir ku bi vê guhertinan û nerazîbûna giştî ya derbarê pirsgirêka dadwerî û saziya têkildar de, ev mijar careke din hate nirxandin.
Ebdî got di danûstandinên heyî de bi nimînendeyên Hikûmeta Demkî re, ev mijar careke din hate bilêvkirin û li ser girîngiya çareserkirina pirsgirêka ziman û navan li avahiya Dadgeha Heskê di qonaxa pêşerojê de - mîna bajarên din ên kurdnişîn - lihevkirinek hatiye çêkirin. Wî zêde kir ku aliyê din soz daye ku pirsgirêkê çareser bike û tabloyên erebî û kurdî dîsa saz bike, lê di qonaxeke paşê de, ne niha.
Ebdî ji niştecih û bi taybetî ji ciwanan xwest ku fersendê bidin û aramiya xwe biparêzin da ku têgihiştinên hatine çêkirin pêk bên û pêvajoya yekbûnê têk neçe û dosyeyên din ên têkildarî vê saziyê jî ne derengî kevin.
Di dawiyê de, Mezlûm Ebdî, ji hesasiyeta bilind a gel li hember parastina zimanê kurdî spasdarî kir û vê helwestê weke şanaziyek (ihtişarek) bi nav kir. Wî herwiha tekez kir ku hewldanên ji bo misogerkirina cihê zimanê kurdî di qanûna bingehîn a pêşerojê ya Sûriyeyê de divê berdewam bin.
……………
Dawiya Peyam/
Your Comment