Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul Beytê (s.x) – Dema ku di mehên borî de çavkaniyên fermî yên rejîma Siyonîst gelek caran derbarê qeyranên cihêreng ên artêşa vê rejîmê di bin siya ketina di şerên vexwarinê de li eniyên cuda de hişyarî dabûn, artêşa rejîma dagirker di hişyariyeke nû de ji bo vê armancê, ji sazûmana siyasî ya vê rejîmê re ragihand ku kêmkirina berdewam a budceya leşkerî û nesazkirina bi milyaran şekel (yekeya diravê rejîma Siyonîst) wek budceya zêde, dikare şiyana artêşê ji bo parastina ewlehiyê li sê eniyan sînordar bike.
Qeyrana aborî ya artêşa Siyonîst di nav şerê vexwarinê de li çend eniyan
Radyoya artêşa rejîma Siyonîst ragihand: Di dema ku operasyonên leşkerî yên Îsraêlê li çend eniyan berdewam in, artêş valahiya budceya parastinê nêzîkî 25 milyar şekel (nêzîkî 8.2 milyar dolar) texmîn dike.
Di vî warî de, Doron Kadoş, nûçegihanê radyoya artêşa rejîma Siyonîst, ragihand ku artêşê ji rêberiya siyasî re agahdar kir ku bêyî zêdekirina bi milyaran şekel li budceyê, nikare ewlehiyê li sê eniyan biparêze.
Di meha Tebaxa borî de, Eyal Zamir, serokê serokatiya artêşa rejîma Siyonîst hişyarî da ku artêş li kêleka şer li çend eniyan, di şerekî li ser budceyê de jî ye û ji bo parastina kapasîteya xwe ya operasyonel, bi zext û dijwariyên mezin re rûbirû ye.
Li gorî rapora radyoya artêşa rejîma Siyonîst, artêşa Îsraêlê ragihandiye ku bicihbûn li Şerîda Xezayê, Kenara Rojava û Libnanê û pêkanîna operasyonên berdewam li van eniyan lêçûneke mezin heye û parastina amadebûna leşkerî li van qadan pêdivî bi budceyeke berbiçav heye ku ji tenê hiştina hêzên li meydana şerê wêdetir e.
Artêşa dagirker her weha ragihand ku amadebûna leşkerî li deverên wisa fireh, pêdivî bi pergaleke berfireh heye ku tê de hêz, wesayîtên zirxî, cebilxane, pergalên parastina hewayî, perçeyên yedek û her weha rê, binesaziyên lojîstîkî, dabînkirin û lênihêrtin hene.
Li gorî vê hişyariyê, firehbûna bicihbûna artêşa Îsraêlê pêdivî bi zêdekirina sozên leşkerî û darayî hebû û budceya niha êdî li gorî pîvana erkên ku sazûmana siyasî ji artêşê dixwaze nîne.
Zextên sazûmana leşkerî ya rejîma Siyonîst ji bo zêdekirina budceyê, zextê li budceya kabîneyê tundtir kiriye, deynê navxweyî zêde kiriye û xemên mezin di bazara kar a vê rejîmê de afirandiye.
Mesrefên giran ên şerên vexwarinê û bêdawî yên Îsraêlê
Li Şerîda Xezayê şerê rejîma Siyonîst li dijî vê şerîdê li beramberî sê saliya xwe ye û heta îro nêzîkî 420 milyar şekel (142 milyar dolar) lêçûne hebûye û li gorî texmînên ku ji hêla Haaretz ve hatine belavkirin, tê payîn ku di demeke nêz de bigihîje nîv trîlyon şekel (169 milyar dolar).
Ji ber vê yekê, berdewamiya şerê Xezayê tê wateya pêdiviya berdewam a hêz, alav, cebilxane û peydakirinê. Li gel vê, li Kenara Rojava, bicihbûna leşkerî ya berdewam pêdivî bi hêz, çavkaniyên lojîstîkî û ewlehiyê ji bo parastina amadebûna leşkerî li deverên cuda heye.
Radyoya artêşa rejîma Siyonîst li gorî nûçegihanê xwe ragihand ku li Libnanê jî, bicihbûna hêzan dijwariyên lojîstîkî yên taybet bi xwe re tîne. Ev di rewşekê de ye ku artêş ji aliyê darayî ve ji bo zivistanê, tevî binesaziyên pêwîst ji bo veguhestina hêz û alavan, amade nîne.
Lê ji bilî şerê vexwarinê li Xezayê û destdirêjiyan li dijî Kenara Rojava û Libnanê, artêşa Îsraêlê ji sala borî du şer li dijî Îranê, û her weha êrîşên hewayî li Yemen û Qeter, û êrîşên bejayî û topxaneyî yên hema rojane li Sûriyê dest pê kirine.
Cudahiyeke tund di navbera sazûmana siyasî û leşkerî ya rejîma Siyonîst de li ser budceya artêşê
Ev hişyarî di nav cudahiya di navbera artêş û Wezareta Dara rejîma Siyonîst de derbarê qasê budceya pêwîst û awayê dabînkirina wê de têne raberkirin. Budceya parastinê ya sala 2026an heta nêzîkî 184 milyar şekel (62 milyar dolar) zêde bûye, di dema ku raporên Îsraêlê nîşanî valahiyeke berbiçav di navbera pêdiviyên ku ji hêla rêberiya siyasî ji bo artêşê hatine diyarkirin û çavkaniyên ku bi rastî hatine veqetandin de didin.
Lê belê, Wezareta Dara ji girêdana pirsgirêkan tenê bi kêmasîya budceyê dudilî dike û sazûmana ewlehiyê bi rêvebirina xerab a budceyê û pêkanîna lêçûnan bêyî budceya guncaw tawanbar dike.
Ji ber vê yekê, li gorî zêdebûna berdewam a lêçûnên leşkerî, cudahî ne tenê li ser qasê pereyê pêwîst, lê li ser berpirsiyariya valahiya budceyê û awayê dabînkirina wê jî dizivire.
Qeyrana aborî her weha bûye cudahiyeke siyasî di navbera rayedarên Siyonîst de, bi awayê ku Benjamin Netanyahû, serokwezîrê rejîma dagirker, bi Yair Lapid, serokê opozîsyona vê rejîmê re hevdîtin kir da ku derbarê pesendkirina budceyê û veguhestina budceya zêde ji sazûmana ewlehiyê re nîqaş bike.
Li gorî rapora medyaya Siyonîst, Lapid pêşniyar kiriye ku beşek ji pêdiviyên Wezareta Şer ji cihê veqetandina budceya koalîsyona kabîneya Netanyahû were dabînkirin, li şûna ku bac werin zêdekirin an budceyên din werin kêmkirin.
Sêşemê hefteya borî, Kanala 13 ya televîzyona rejîma Siyonîst ragihand ku artêş li ser kêmkirina 15 milyar şekel (nêzîkî 4.92 milyar dolar) ji budceya xwe, bi Wezareta Dara re ketiye cudahiyê û kirîna moşekên pêgir ji bo pergalên xwe yên parastinê rawestandiye.
Encamên qeyrana aborî ya artêşa dagirker
Radyoya artêşa rejîma Siyonîst ragihand ku kêmasiya budceya niha dikare bibe sedema rawestandin an paşxistina kirîna pergal û cebilxaneyên pêwîst, tevî moşekên pêgir, guleyên tank û topxaneyê û bombeyên hewayî.
Li gel vê, tamîr û nûjenkirina tank û wesayîtên zirxî jî dikare were bandor kirin, ligel damezrandinê di çend yekîneyan de, tevî hêza hewayî, îstixbarat, teknolojî û lojîstîkê.
Ev yek rave dike ka çima artêşa rejîma Siyonîst, qeyrana aborî bi şiyana xwe ya parastina amadebûna xwe li deverên ku lê bicih bûye ve girêdaye, ji ber ku lêçûnên leşkerî ne tenê bi mafên hêzan an operasyonên rojane sînordar in; lê kirîna cebilxane, moşek û perçeyên yedek, lênihêrtin û vegerandina wesayitan û tezmînata hêzên li deverên cuda bicihbûyî jî dihewîne.
Di vî warî de, sazûmana radyo û televîzyona rejîma Siyonîst li gorî rayedarekî bilind ê vê rejîmê ku navê xwe eşkere nekir, ragihand ku artêş ji ber qeyrana tund a hêza mirovî, ku bi pesendnekirina qanûna dirêjkirina xizmeta leşkerî ya mecbûrî tundtir bûye, di qonaxeke krîtîk re derbas dibe.
Li gorî çavkaniyên Îsraêlê, kêmasîya berdewam a budceyê dibe ku artêşê neçar bike ku pêdiviyên operasyonel ên lezgîn li ser bernameyên alav û lênihêrtinê pêşanî bide, di dema ku cudahî bi Wezareta Dara re li ser budceya zêde ya pêwîst hîn jî nehatiye çareserkirin.
Alon Ben David, edîtorê karûbarên leşkerî yê rojnameya Maariv jî di gotarekê de ragihand ku artêşa Îsraêlê bi dijwariyên cihêreng re rûbirû ye; ji kêmbûna zêde ya hêza mirovî bigire heta lêçûnên giran ên şer li çend eniyan.
Wî her weha bi rexnekirina biryara Netanyahû ya qebûlkirina pakêtên alîkariya leşkerî ya paşerojê ya Dewletên Yekbûyî ku ji mîqdarên di peymana niha de kêmtir in, tekez kir ku peymana alîkariyê ya niha ya Dewletên Yekbûyî, bi nirxa 33 milyar dolar di deh salan de, di sala 2028an de bi dawî dibe.
Vê analîstê Siyonîst zêde kir: Hikûmeta Donald Trump, serokê Dewletên Yekbûyî, amade bû ku dirêjkirina peymaneke wekhev binirxîne, lê Netanyahû nêzîkî salek berê ragihand ku Îsraêl dê bi pakêta ku bi nîvê nirxa peymana niha re wekhev e razî be.
Di berdewamiya vê gotarê de hatiye gotin ku hêza hewayî ya Îsraêlê di sê salên borî de bi qasî 9 salan firîn pêk aniye. Her weha bi hezaran tank û wesayîtên zirxî di vî şerî de hatine vexwarin, di dema ku mîqdara cebilxaneya ku hatiye bikaranîn bi qasî hemû cebilxaneya ku artêşa Îsraêlê di sî salên berî şer de gulebaran kiriye ye.
Vî pisporê Siyonîst berdewam kir ku di vê navê de windahiyên mirovî hîn jî dijwariya herî mezin e ku li beramberî artêşê ye. Li vir divê em behsa mirina 1138 leşker û birînên laşî û derûnî yên 11730 kesên din bikin û tê payîn ku hejmara kesên ku dûçarî zirarên derûnî bûne di serdema pêşerojê de zêde bibe. Bê guman ev amar têkildarî amarên sansûrkirî ye û hemû rastiyê nîşan nade.
Li gorî vê gotarê, nîşanên vexwarinê di rêzên artêşa Îsraêlê de jî xuya dibin, ji ber ku hin efserên bi tecrûbe niha tercîh dikin ku li şûna girtina erkên fermandarî, berê xwe bidin karên kêmtir westkar an teqawid bibin. Ev di rewşekê de ye ku artêş hîn jî bi tundî bi hêzên rezervê ve girêdayî ye.
Dawiya peyamê/
Your Comment