Li gorî nûçeya Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Bi venegerê li Qur'ana pîroz em pê dibin ku jin û mêr di gelek mijaran de bi hev re hevpar in û di yek rêzê de ne, ew mijarên ku cewhera her duyan pêk tînin. Niha em behsa hin ji van mijaran dikin:
1- Bidestxistina mêr û jinê
Di bidestxistina xêran de jin û mêr wekhev in.
Xwedayê Bilind dibêje: «لِلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَلِلنِّسَاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ» (1); (Mêr behreyek ji tiştê ku bi dest xistine heye, û jin jî behreyek ji tiştê ku bi dest xistine heye [û divê mafê tu kesî neyê binpêkirin]).
2- Keramet û serdestiya mirov li ser gelek afirandiyan
Mirov, jin be an mêr be, li ser hemû afirandiyên din serdest e. Xwedayê Bilind dibêje: «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا» (2); (Me zarûkên Adem rûmetdar kirin; û ew li bejahî û deryayê [li ser hêştirên rêxweş] siwar kirin; û ji xwarinên pak ji wan re rojî dan; û me ew li ser gelek afirandiyên ku me afirandine, bi serdestiyekê serdest kirin).
3- Pifkirina ruh
Ruhê mêr û jinan her du jî ji aliyê Xwedê ve hatiye pifkirin. Xwedayê Bilind dibêje: «ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلَالَةٍ مِنْ مَاءٍ مَهِينٍ * ثُمَّ سَوَّاهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ...» (3); (Paşê nesla wî ji ava bêqîmet û lawaz afirand * Paşê [endamên] wî rêz kir û ji ruhê xwe [ruhekî şerîf û bilind] di wî de pif kir...).
4- Pîrozkirin li ser afirandina mirov
Xwedê li ser afirandina jin û mêr her duyan pîroz kiriye. Li wir dibêje: «ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنْشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ» (4); (Paşê nutfeyê kir alaq [xwîna girtî], û alaqê kir mudxe [tiştekî wek goştê cûtî], û mudxeyê kir hestiyan; û li hestiyan goşt li xwe kir; paşê afirandineke nû dayê; ji ber vê yekê Xwedayê herî çêtirîn afirîner mezin û pîroz e!).
5- Tuewarî û xwedêparêzî
Di tuewarî û xwedêparêziyê de jin û mêr dikarin bi awayekî wekhev rê bigirin. Xwedayê Bilind dibêje: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ» (5); (Gelî mirovan! Me hûn ji mêrekî û jinê afirandin û hûn kirin tîre û eşîr da ku hûn hevûdu nas bikin; [ev ne pîvana serdestiyê ye] rûmetdartirînê we li bal Xwedê xwedêparêztirînê we ye; bi rastî Xwedê zana û agahdar e).
6- Vala nebûna karê mirov
Xwedê karê tu kesî ji jin û mêr vala nake. «... أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى ...» (6); (... Ez karê tu karekî ji we, jin be an mêr be, vala nakim...).
7- Gihîştina bexşandin û xelata Xwedayî
Di gihîştina bexşandin û xelata Xwedayî de jin û mêr wekhev in. Xwedayê Bilind dibêje: «إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا» (7); (Bi rastî, mêrên misilman û jinên misilman, mêrên bawermend û jinên bawermend, mêrên guhdar [fermana Xwedê] û jinên guhdar [fermana Xwedê], mêrên rastgo û jinên rastgo, û mêrên sabir û bêhnfireh û jinên sabir û bêhnfireh, mêrên bi xwûşû û jinên bi xwûşû, mêrên xêrker û jinên xêrker, mêrên rojîgir û jinên rojîgir, mêrên pakdawer û jinên pakdawer û mêrên ku pirr Xwedê bi bîr tînin û jinên ku [pirr Xwedê] bi bîr tînin, Xwedê ji bo hemûyan bexşandin û xelata mezin amade kiriye).
Herwiha dibêje: «وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا» (8); (Û kesên ku karekî şayanî bikin, mêr be an jin be, di halê ku bawermend be, ew kes dikevin biheştê; û bi qasî qalikê dendikê jî li wan zilm nayê kirin).
Herwiha dibêje: «مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ» (9); (Her kes karekî şayanî bike, mêr be an jin be, di halê ku bawermend be, bi rastî em ê jiyaneke pak jê re bidin; û em ê xelata wan li gorî çêtirîn karên ku dikirin bidin wan).
8- Toşika rêberiyê
Ji ayetên Qur'anê tê fêmkirin ku toşika rêberiyê ya ku di xwezaya mirov de hatiye danîn, tenê bi mêr re taybet nîne, lê jinê jî dihewîne: Xwedayê Bilind dibêje: «إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا» (10); (Me rê nîşanî wî da, bila sipaskar be [û qebûl bike] an nankor).
Herwiha dibêje: «وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا» (11); (Û bi can û ew kesê ku wî [afirand û] rêz kir * Paşê fûcûr û tuewariya wî [xerabî û qencî] ilhamî wî kir).
9- Şehrezayî ji bo fêrbûnê
Jin û mêr her du jî ji bo fêrbûna zanistê şehrezayî ne. Xwedayê Bilind dibêje: «الرَّحْمَنُ * عَلَّمَ الْقُرْآنَ * خَلَقَ الْإِنْسَانَ * عَلَّمَهُ الْبَيَانَ» (12); (Xwedayê Rehman, Qur'an hîn kir. Mirov afirand. Beyan fêrî wî kir).
Herwiha dibêje: «اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ» (13); (Bixwîne ku Xudayê te [ji hemûyan] bilindtir e. Ew kesê ku bi qelemê hîn kir. Û tiştê ku mirov nizanibû fêrî wî kir).
10- Qebûlkirina emaneta Xwedayî
Jin û mêr di vê mijarê de bi hev re şirîk in ku şehrezayiya hilgirtina emaneta Xwedayî heye. Xwedayê Bilind dibêje: «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنْسَانُ...» (14); (Me emanet [peyman, erk, û welayeta Xwedayî] li ezmên û erd û çiyayan pêşkêş kir, wan ji hilgirtina wê vegeriyan, û ji wê tirsiyan [û bêhêziya xwe nîşan dan]; lê mirov wê hilgirt).(15)
Nîşe:
(1). Qur'ana pîroz, Sûreya Nisa, ayeta 32.
(2). Hemî, Sûreya Isra, ayeta 70.
(3). Hemî, Sûreya Secde, ayeta 8 û 9.
(4). Hemî, Sûreya Muminûn, ayeta 14.
(5). Hemî, Sûreya Hucurat, ayeta 13.
(6). Hemî, Sûreya Alî Îmran, ayeta 195.
(7). Hemî, Sûreya Ehzab, ayeta 35.
(8). Hemî, Sûreya Nisa, ayeta 124.
(9). Hemî, Sûreya Nahl, ayeta 97.
(10). Hemî, Sûreya Insan, ayeta 3.
(11). Hemî, Sûreya Şems, ayeta 7 û 8.
(12). Hemî, Sûreya Rehman, ayeta 1–4.
(13). Hemî, Sûreya Eleq, ayeta 3-5.
(14). Hemî, Sûreya Ehzab, ayeta 72.
(15). Îslamnasî û Bersivdana Gumanan, Rizwanî, Elî Esxer, Mizgefta Pîroz a Cemkeran, Qum, 1386 koçî, çapa sêyem, r. 460.
Etîket:
Cihê jinê di Îslamê de
Cihê mêrê di Îslamê de
Hevparîyên jin û mêr
Jiyana pak
Your Comment