Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Di Behreynê de, pênaseya fermî ya terorîzmê ji wateya wê ya asayî dûr ketiye û bûye amûrek ji bo tepisandina muxalifên siyasî, çalakvanan, oldaran û heta tevahiya komeke mezhebî, ango Şîeyan.
Bêyî ku em li ser pênaseya navneteweyî ya terorîzmê bisekinin — pênaseyek ku hêzên serdest bi gelemperî ji bo ferzkirina serweriya xwe li ser welat û gelan bi kar tînin — terorîzm tê wateya bikaranîna rêxistinkirî û neqanûnî ya tundûtûjiyê an gefxwarina bi wê, ji bo afirandina tirs û xofê û zextê li ser hikûmet an civakan, da ku armancên siyasî an olî pêk bên. Kuştin, teqandin, wêrankirin, hedefgirtina sivîlan û gefxwarina wan ji nimûneyên herî eşkere yên terorîzmê ne.
Lê têgeha terorîzmê di gotara fermî ya rejîma Al-Xelîfe de rêyek din girtiye.
Li vir, qada tometeyan berfireh bûye û muxalifên siyasî, çalakvanên siyasî, oldar û her welatiyekî ku dengê nerazîbûna xwe bilind dike an daxwaza reformê dike, digire nava xwe. Di vê çarçoveyê de, terorîzm êdî ne hewce ye ku bi tundûtûjiyê an hilgirtina çekan ve girêdayî be; belkî bûye amûrek ji bo sûcdarkirina helwestên siyasî û îdeolojîk, sînordarkirina azadiyan û şopandina muxalifan.
Malpera «Merat el-Bahreyn» di nivîsekê de vê têgehê analîz kiriye û behsa helwesta Ayetullah Şêx Îsa Qasim, yek ji alimên navdar ên herêmê, kiriye. Li gorî vê malperê, ew terorîzmê rêyek tarî û wêranker dibîne ku, ji her çavkanî û aliyekî ve were, li dijî olê û nirxên mirovî ye. Ev helwesta wî ne tenê di axaftinekê de hatiye gotin, lê di gelek helwestên wî yên din de jî hatiye dubarekirin û xurtkirin.
Wî tekez kiriye ku daxwaza reformê tenê bi rêbazên aştiyane gengaz e û gotiye:
«Tu terorîzm nîne û di daxwaza reformê de jî ji rêbaza aştiyane pê ve tu vebijarkek din tune ye.»
Her wiha wî diyar kiriye:
«Her kiryareke terorîstî ya zalimane û her êrîş û destdirêjiya li ser pîroziya xwînan, namûs û milkên mirovan, ji her çavkanî û aliyekî ve were, di asta kesan, koman, partiyan, dewletan û tevahiya cîhanê de, tê şermezarkirin.»
Çawa dikare alimekî olî ku bi eşkereyî terorîzm û tundûtûjiyê red dike û bang li aştiyê dike, di nav terorîstan an teşwîqkarên terorîzmê de bê hesibandin? Çawa dikare daxwaza reformê bi rêya aştiyane bibe sûc, dema ku xwediyê wê daxwazê tundûtûjî û terorîzmê bi eşkereyî red kiriye?
Helwesta Ayetullah Şêx Îsa Qasim ne tenê bû. Şêx Elî Selman, sekreterê giştî yê Civata El-Wifaqê jî heman rê girtiye û gelek caran tundûtûjiyê, bêyî ku ji kîjan alî ve were, red kiriye. Daxuyaniyên Civata El-Wifaqê, mezintirîn civata siyasî ya muxalif li Behreynê, tekez li ser têkoşîna aştiyane wekî vebijarka bingehîn ji bo daxwaza reformên siyasî û qanûnî dikin. Ev civat her dem tevlîbûna pevçûnên çekdarî an kiryarên wêranker red kiriye.
Lê xala balkêş ev e ku Şêx Elî Selman hîn jî di girtîgehên Behreynê de ye û bi tometeya sîxuriyê ji bo Qeterê, bi cezayê girtîgehê heta dawîya jiyana xwe hatiye cezakirin. Di vê navberê de, ji nû ve avakirina têkiliyên dîplomatîk di navbera Behreyn û Qeterê de pirsan derbarê berdewamkirina pêbastina bi vê tometeyê re derdixe holê; tometeyek ku wekî «pêkenok» hatiye binavkirin.
Alimên navdar ên Behreynê û xwendekarên zanistên olî jî di boneyên cuda de nerazîbûna xwe ji tundûtûjî û kiryarên terorîstî re ragihandine û tekez li ser aştiyê û şermezarkirina hedefgirtina bêgunehan kirine. Her wiha wan bikaranîna tometeyên têkoşîna li dijî terorîzmê wekî perdeyek siyasî ji bo zirarê gihandina nasnameya olî, sînordarkirina azadiyan û şopandina oldaran red kiriye.
Li gorî nêrîna opozîsyona Behreynê, pirsgirêka sereke êdî ne terorîzm bixwe wekî sûcek e, lê berfirehkirina pênaseya wê ye, heta ku bibe têgeheke giştî û nezelal ku li dijî her kesê ku bi desthilatê re nakok be, were bikaranîn. Bi vî awayî, peyva «terorîzm» ji danasîna sûcekî diyarkirî veguheriye tometeyek siyasî ya ku her dem ji bo bikaranînê amade ye.
Ji destpêka salên 1990î heta salên piştî bûyerên sala 2011an, rayedarên Behreynê gelek caran ragihandine ku wan torên terorîstî û planên wêranker eşkere kirine. Ev ragihandin her dem bi tometeyên li dijî çalakvan û hêzên siyasî re hatine, wekî têkildariya wan bi rêxistinên derve an hewldana wan ji bo hilweşandina rejîmê.
Di qonaxên berê de, hin komên çalakvanan bi avakirina «Hizbullah a Behreynê» û «Tevgera Ehrar el-Bahreyn»ê hatine tawanbar kirin û ev kom wekî torên wêranker hatine pênasekirin. Lê belê, van tometeyan her dem bi delîlên ku mezinahî û giraniya xetereya wan îdia bikin, nehatine piştgirîkirin.
Bi destpêkirina serhildana Sibata 2011an, Behreyn ket qonaxeke nû ya bikaranîna gotara terorîzmê û ewlehiyê. Her ku xwepêşandan berfireh bûn, dezgehên ewlehiyê ragihandin ku wan tor û rêxistinên îdiakirî eşkere kirine û rayedaran vê tevgerê wekî planeke ewlehiyê ya rêxistinkirî nîşan dan. Lê tometeyên terorîzmê li ser komeke siyasî an rêxistineke taybet nesekinîn, belkî hêdî hêdî berfireh bûn. Beşek ji gotara fermî ber bi civaka Şîa û alimên wê ve hat ajotin û îdiayên derbarê torên girêdayî bi Sepaha Pasdaran a Îranê û Hizbullah a Lubnanê de hatin pêşxistin.
Paşê, têgeha «torên Wilayeta Feqîh»ê jî derket holê, da ku tometeyên terorîzmê bêtir bi nasnameya olî û mezhebî ve bên girêdan.
Her carê ku muxalifên Behreynê bi têkildariya bi Îranê tên tawanbar kirin, heman pirs ji nû ve derdikeve holê: Ma daxwaza mafên siyasî û civakî bixwe tê wateya dilsoziya bi welatekî din? Ma dikare tevahiya mezhebekî Behreynê bi têkiliyeke siyasî an olî ya bi Îranê re bê danasîn? Ma tenê girêdana mezhebî ya Şîeyên Behreynê tê wateya ku ew dixwazin Behreynê bikin nusxeyeke Îranê?
Kurtekirina helwesta Şîeyên Behreynê di «dilsoziya bi Îranê» de rastiyeke bingehîn ji holê radike: Şîeyên Behreynê welatiyên ku di welatê xwe de dijîn û girêdayî ax, dîrok û civaka xwe ne. Tu kes mafê wê nîne ku girêdana wan a mezhebî bike nîşaneya xiyanetê an komployê.
Şîeyên Behreynê planeke dagirkirina welatê xwe nînin û naxwazin welatê xwe bikin qada pevçûnên herêmî. Daxwaza mafan ne xiyanet e; daxwaza reformê ne tê wateya hilweşandina hikûmetê; daxwaza azadiyan ne tê wateya hilgirtina çekan; û rexnekirina siyasetên desthilatê jî ne tê wateya komployê bi derve re.
Guhertina her muxalifî bo terorîst, her oldarekî bo tawanbarek û her daxwazeke mafan bo komployeke derve, ne têkoşîna li dijî terorîzmê ye, lê bikaranîna siyasî ya têgeha terorîzmê ye.
Pirsên dawîn ev in: Heke terorîzm ew kuştin, teqandin, wêrankirin û afirandina tirsê be, gelo daxwaza reformê ya aştiyane di kîjan beşa vê pênaseyê de cih digire? Û heke têkoşîna li dijî terorîzmê ji bo parastina civakê û dewletê be, çima ew bûye amûrek ji bo şopandina muxalifan û alimên olî?
Dawiya nûçeyê
Etîket: Behreyn, Şîeyên Behreynê, terorîzm, Qeter, Ayetullah Şêx Îsa Qasim, rejîma Al-Xelîfe, terorîst, Şîe
Your Comment