Mafxwaziyên Kurdan û proseya Avakirina Hikûmeta Nû ya Îraqê

Li gor nûçeya Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA —Rojnameya The National ragihandiye ku Elî El-Zeydî, berpirsê avakirina hikûmeta Iraqê, di çarçoveya hewla xwe de ji bo bidestxistina piştgiriya tevgerên siyasî, roja Şemiyê çû Hewlêrê da ku nerînên serokên Kurd ji bo temamkirina kabîneya xwe di maweya qanûnî ya 30 rojî de bi dest bixe.
El-Zeydî ku hefteya borî ji aliyê hevbendiya "Çarçoveya Koordînasyonê" ve wekî vebijêrka lihevkirî hate nasandin, bi vê yekê mehên rawestana siyasî li Bexdayê bi dawî anî. Lê belê, ew niha ji bo avakirina hikûmetê, hewceyî bidestxistina piştgiriya beşên cuda yên etnîkî û olî yên Iraqê ye.
Di vê navberê de, Herêma Kurdistanê yek ji lîstikvanên sereke di hevkêşeya hêzê de tê hesibandin. Karbidestên Kurd tekez dikin ku nakokiyên kevin ên di navbera Hewlêr û Bexdayê de ne bi kesan, lê bi nêzîkatî û polîtîkayan ve girêdayî ye. Nûredîn Weysî, berdevkê Serokwezîrê Herêmê, ragihandiye ku daxwazên sereke di nav de rêzgirtina li mafên destûrî yên Kurdan, nasîna cihê federal ê Herêmê, terxankirina dadmend a budceyê û çareserkirina dosyeya herêmên nakokî hene.
Li gorî wî, ezmûna hikûmetên berê nîşan daye ku serokwezîr di destpêka karê xwe de bi dengekî nerm digerin piştgiriya Kurdan bi dest bixin, lê piştî bihêzkirina hikûmeta xwe, ji sozên xwe paşde vedigerin; qalibekî ku li gorî wî di heyama hikûmeta berê de jî dubare bûye. Her çi be, Weysî texmîn dike ku El-Zeydî dikare baweriya Hewlêrê bi dest bixe.
Hin karbidestên Kurd jî tekez dikin ku hêvî dikin hikûmeta nû polîtîkayên ku li gorî wan "hêzên Herêmê qels kirine" berevajî bike. Ew her wiha ji tiştê ku jê re "zexta aborî ya Bexdayê li ser Herêmê" dibêjin, rexne dikin û dixwazin ku ew bête rawestandin. Tengasiyên di navbera wan de bi taybetî piştî bicihkirina pergala gumrikê ya elektronîkî ya nû ji aliyê hikûmeta navendî ve zêde bûne; ev kiryar ku Hewlêr wekî destwerdana li ser desthilatên xwe yên aborî dişopîne.
Di asta giştî de, helwesta Herêmê li ser pêwîstiya avakirina hikûmetek li Bexdayê ye ku bi federalîzmê ve girêdayî be û temsîliyeta hemû komên Iraqî misoger bike. Li gorî karbidestên Kurd, hikûmeteke wisa dikare alîkariya aramiya Iraqê û tevahiya herêmê bike.
El-Zeydî ku di karên dewletê de berê nehatiye dîtin û pirtir wekî bazirganek tê nasîn, li gorî analîstan ji ber şiyana xwe ya "danûstandina siyasî" hatiye hilbijartin. Renad Mensûr ji Enstîtuya Chatham House bawer dike ku Çarçoveya Koordînasyonê bi jêhatîbûna wî ya danûstandina bi blokên cuda re hesab kiriye da ku bikare razîbûna hemû aliyan bi dest bixe.
Li aliyê din, Mîkael Nîghts, pisporê karûbarên Iraqê, bawer dike ku nîşan didin ku El-Zeydî dê karibe di maweya diyarkirî de hikûmetê ava bike û dê piştgiriya Partiya Demokrat a Kurdistanê jî bi dest bixe; ev guherîna ku li gorî wî dibe ku ji ber cureyeke pêbaweriyê, belkî ji aliyê Dewletên Yekbûyî ve, be.
Her wiha, Seccad Cîhad, pisporê karûbarên Iraqê, pêşbînî dike ku pêvajoya avakirina hikûmetê dê ji ya tê hêvîkirin jî zûtir pêşde biçe, ji ber ku partiyar dixwazin beriya betlaneyên Hecê û bidawîhatina wezîfeya parlementoyê dengdanê pêk bînin. Ew her wiha bawer dike ku El-Zeydî di rêwîtiya xwe ya Hewlêrê de dikare piştgiriya serokên Kurd bi dest bixe.
Di tevahiyê de, rêwîtiya Hewlêrê dikare wekî ceribandineke diyarker ji bo serokwezîrê berpirs were dîtin; ceribandineke ku serkeftin tê de, dê rêya avakirina hikûmeta nû ya Iraqê hêsan bike.
..........
Dawiya Nûçeyan