Li gor rapora ajansa nûçeyan a navneteweyî ya Ehlul Beytê (s.x) – ABNA – Divê parlemana Iraqê dawiya hefteya bê rûniştineke taybet li dar bixe bo dengdanê li ser danîna denganpêbaweriyê li hikûmeta "Elî Zeydî", serokwezîrê berpirsyariyê yê vî welatî; kiryarek ku wekî xaleke çarenûsaz tê binavkirin ji bo bidawîanîna rawestana siyasî ya çend mehên dawî li Iraqê.
Li gor rapora rojnameya "El-Erebî el-Cedîd", heya êvara Çarşemê, rabûnûniştinên siyasî li Bexdayê li ser dabeşkirina wezaretan di navbera aliyên serketî de berdewam bû; ew jî di çarçoveya pergala kota siyasî de ku ji sala 2003an vir ve li Iraqê tê sepandin.
Çavkaniyên siyasî yên agahdar ji rojnameya "El-Erebî el-Cedîd" re gotine ku bernameya hikûmeta Elî Zêdî di saetên pêş de dê ji bo serokatiya parlemana Iraqê were pêşkêşkirin da ji bo nûneran bête raberkirin.
Ev bername li ser komek pêşînîyan hatiye sekinandin, di nav de reformên aborî û darayî, xurtkirina desthilata hikûmetê û sebitandina serweriya wê, û her wiha çalaktirkirina pêvajoya têkoşîna li dijî gendeliyê. Dosyeyên ku ezmûnek rasteqîn in ji bo şiyana hikûmeta pêşerojê ya Iraqê di vegerandina baweriya raya giştî û saziyên navneteweyî de.
Van çavkaniyan tekez kirine ku nakokiyên di navbera partî û aliyên siyasî yên Iraqê li ser dabeşkirina hin wezaretan, bi taybetî wezaretên desthilatdar (ewlehî û derve), hîn nehatine çareserkirin.
Li gor van çavkaniyan, heman nakokî dibe ku bibin sedema denganpêbaweriyeke qonaxî li hikûmeta Elî Zeydî; bi awayekî ku di qonaxa yekem de tenê nîvê kabîneyê denganpêbaweriyê bistîne da ku astengên heyî werin derbaskirin û Elî Zêdî karibe bi awayekî fermî dest bi çalakiyên xwe bike.
Ev pêvajo di heman demê de tê şopandin ku Zêydî piştgiriya berçav a navxweyî û derveyî lê heye; piştgiriyek ku wekî faktorek ji bo lezkirina pêvajoya avakirina hikûmetê tê hesibandin.
Îhtîmala denganpêbaweriyê li beşekî kabîneyê
"Ehmed El-Şermanî", endamê parlemana Iraqê, di axaftinekê de bi rojnameya "El-Erebî el-Cedîd" re ragihand ku ihtîmal e ku beşekî kabîneya Zeydî di rûniştina denganpêbaweriyê ya dawiya hefteya bê de bê pejirandin.
Wî got: "Ev dengdan dê tê de nêzîkî 15 wezaret cih bigire û kabîne bi temamî nayê avakirin; ji ber ku nakokî li ser hemû wezaretan hîn nehatine çareserkirin."
El-Şermanî rave kir ku hevdîtinên siyasî heta niha lihevkirineke dawî li ser hemû wezaretan, bi taybetî wezaretên desthilatdar, pêk neaniye.
Li gor wî, aliyên siyasî hewl didin ku herî kêm beşa pêwîst a hikûmeta Zeydî bide pejirandin da ku ew karibe dest bi çalakiyên xwe yên fermî bike û desthilatên bicîhanînî bigire destê xwe.
Wî zêde kir: "Pejirandina nêzîkî 15 wezaretan di qonaxa yekem de, çareseriyeke pratîkî ye ji bo derbaskirina rewşa heyî û pêşîlêgirtina dirêjbûna valahiya bicîhanînî, û wezaretên mayî dê piştî Cejna Qurbanê û bi çareserkirina nakokiyên siyasî bêne temamkirin."
El-Şermanî her wiha tekez kir ku ev kiryar piştgiriya berfireh a partî û aliyên siyasî yên Iraqê lê heye û ji hêla qanûnî û qanûna bingehîn ve jî pirsgirêk tune.
Nêzîkatiyeke pratîk ji bo derbaskirina krîzê
"Xalid El-Erdawî", profesorê zanistên siyasî, jî di axaftinekê de bi rojnameya "El-Erebî el-Cedîd" re got: "Kaşbûna ber bi pejirandina qonaxî ya hikûmeta Elî Zêydî, nîşana nêzîkatiyeke pratîk e ji aliyê aliyên siyasî ve ji bo derbaskirina rawestana heyî."
Lê belê, wî tekez kir ku ev pêvajo di heman demê de nîşana domandina pirsgirêkên avahîsaz di mekanîzmaya avakirina hikûmetê li Iraqê ye.
El-Erdawî got: "Nîşaneyên heyî, di nav de axaftina li ser pejirandina tenê 15 wezaretan, nîşan dide ku lihevkirinên siyasî hîn bi temamî pêk nehatine; bi taybetî li ser wezaretên desthilatdar ku hertim bingeha sereke ya hevsengiya siyasî li Iraqê bûne."
Li gor wî, armanca vê senaryoyê kirîna dem û dayîna rewayiyeke destpêkê li hikûmeta Zeydî ye, bêyî ku li bendê bimînin ku lihevkirinên demdirêj pêk werin.
Wî zêde kir: "Her çiqas bernameya hikûmetê mihewerên girîng di warê reformên aborî û darayî de dihewîne jî, bicîhanîna van bernameyan di rewşa nebûna hevrêziyê di tîma wezaretê de dê rûbirûyê dijwariyeke cidî bibe."
Profesorê zanistên siyasî hişyarî da ku kêmasiya kabîneyê dikare şiyana hikûmeta Zeydî ji bo girtina biryarên stratejîk ên bi hevrêzî qels bike, bi taybetî di dosyeyên wekî têkoşîna li dijî gendeliyê û ji nû ve avakirina aboriyê de.
El-Erdawî her wiha got: "Piştgiriya navxweyî û derveyî ya Zeydî faktoreke girîng e ji bo pêşdebirina pêvajoya avakirina hikûmeta wî, lê ev piştgirî dê li şûna avakirina lihevkirineke siyasî ya domdar nebe; ji ber ku her hikûmeteke ku bi kêmî denganpêbaweriyê bistîne, dîsa jî dê rûbirûyê zext û danûstandinên siyasî yên li parlemanê bimîne."
Wî di dawiyê de tekez kir: "Qonaxa pêşerojê ezmûnek e ji bo şiyana aliyên siyasî yên Iraqê di derbaskirina lojîka dabeşkirina postan û veguhastina ber bi rêveberiya rasteqîn a welêt de, û serketina hikûmetê ne bi hejmara wezaretên pejirandî, lê bi asta destkeftiyên pratîkî yên wê tê pîvandin."
Rabûnûniştinên berfireh li Bexdayê
Di heman demê de, rabûnûniştinên Elî Zeydî bi aliyên siyasî yên Iraqê re ji bo pêşkêşkirina namzetên wezaretan hîn berdewam in.
Bexda di rojên dawî de şahidiya tevgerên siyasî yên berfireh û gelek rûniştinên di navbera aliyên Şiî, Sunî û Kurdî de, bi taybetî piştî hatina heyetekê bi serokatiya "Nêçîrvan Barzanî", serokê Herêma Kurdistanê ya Iraqê, ji bo paytexta vî welatî kiriye.
Van hevdîtinan li ser destnîşankirina wezîrên nû yên hikûmeta Iraqê û para her aliyekî siyasî di çarçoveya pergala kota siyasî de hatiye sekinandin; pergala ku ji sala 2003an vir de bingehê avakirina hikûmetan li Iraqê bûye.
.................................
Dawiya peyam/
Etîket: Hikûmeta Iraqê, Parlemana Iraqê, El-Zeydî, Kabîneya Iraqê, Iraq
Your Comment