Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA —Bedr Ebdulîtî, Wezîrê Derve yê Misrê, di pêwendiyeke telefonî ya li gel Ebdulselem Ebdî Elî, Wezîrê Derve yê Somaliyê de, tekezî li ser parastina ewlehî û aramiya Somaliyê kir. Wî diyar kir ku Qahîre bi baldarî rewşa Somaliyê, bi taybetî ya paytext Moqadîşoyê dişopîne û bi awayekî xurt piştgiriyê dide yekîtî, serwerî û yekîtiya axa Komara Federal a Somaliyê û saziyên wê.
Wezîrê Misrî tekez kir ku Misir bi temamî li dijî her cûre gavên yekalî ye ku yekîtiya axa Somaliyê an jî serweriya wê lawaz bike. Wezîrê Derve yê Somaliyê jî, bi navê welatê xwe, sipasiya helwestên sabît û piştgiriya berdewam a Misrê li astên siyasî, pêşvebirinî û ewlekariyê kir. Her du aliyan tekezî li ser pabendbûna xwe ya ji bo hevahengî û şêwirên berdewam ên li ser pirsgirêkên girîng ên hevbeş kirin.
Perwerdekirina 50 hêzên taybet ên Somalilandê li Filistîna dagirkirî
Ev danûstandinên di navbera wezîrên Misir û Somaliyê de di demekê de hatin ku raporteke Îsraîlî eşkere kir, 50 endamên hêzên taybet ên Somalilandê li axa Filistîna dagirkirî hatine perwerdekirin. Ev yek beşek e ji hevkariyên leşkerî yên zêdebûyî ku balansa hêzê li Deryaya Sor diguherîne û bûye sedema hêrsa Misrê.
Beriya niha, herêma cudaxwaz a Somalilandê pêşniyareke provokatîf dabû Amerîkayê ku bingehên leşkerî yên Waşingtonê yên li Rojhilata Navîn veguhezîne xaka wê ya stratejîk. Ev pêşniyar tenê bi warê leşkerî nemaye, belkî çend teşwîqên aborî jî di nav xwe de girtiye, wekî dayîna mafên veberhênanê di sektorên maden û enerjiyê de, bi texmîna hebûna rezervên neftê yên ku digihîje 5 milyar bermîlan.
Li gorî lêkolînên berfireh ên ku di rojnama îngîlîzî “The Daily Telegraph” de hatine belavkirin, Somaliland di salên dawî de bûye qadeke şerê stratejîk a di navbera hêzên mezin û welatên Rojhilata Navîn de. Cihê erdnîgariya Somalilandê pir girîng e, ji ber ku ew li ser tengava Bab ul-Mendeb e; rêyeke avî ya krîtîk ku nêzî 15% ê barhilgiriya deryayî ji wir derbas dibe.
Somaliland li bakurê rojavayê welatê Afrîqî yê Somaliyê, li herêma Qernê Afrîkayê (Tirika Afrîkayê) ye û ev çend sal in ji bo cudabûna ji wê welatî hewl dide. Tevî vê yekê, ji bilî Etiyopyayê û rejîma Îsraîlê, tu welatekî din ê herêmê cudabûna wê nas nake. Rejîma Îsraîlê hewl dide ku di berdêla naskirina vê komara xweser, Filistîniyan bişîne vê herêmê û serweriya xwe li ser tengava Bab el-Mendeb ferz bike.
Berpirsên Somalilandê beriya niha jî pêşniyar dabûn Tel Avîvê ku di berdêla naskirina herêma wan de, ew amade ne ku Filistîniyan li wir bicîh bikin. Tel Avîvê di van demên dawî de balyozxaneya xwe li vê herêma xweser vekiriye.
Şermezarkirina Somalilandê ji aliyê 15 welatên Erebî û Îslamî ve
Di 24ê Gulanê (3ê Xordadê) de, 15 welatên Erebî û Îslamî di daxuyaniyeke hevbeş de, biryara herêma xweser a "Somaliland"ê ya ji bo vekirina balyozxaneyê li Qudsa dagirkirî şermezar kirin û ew wekî “binpêkirineke eşkere ya yasayên navneteweyî” bi nav kirin. Wezîrên Derve yên Misir, Tirkiye, Siûdiye, Qeter, Urdun, Pakistan, Endonezya, Cîbûtî, Somalî, Filistîn, Oman, Sûdan, Yemen, Libnan û Morîtanyayê di vê daxuyaniyê de ev gav şermezar kirin.
Somalî ji dema hilweşîna hikûmeta “Mihemed Siyad Berî” ya sala 1991ê ve, rastî rewşa parçebûna xakê hatiye. Tevî ku rewayiya navneteweyî hîn jî di destê hikûmeta federal a Moqadîşoyê de ye, lê kontrolkirina wê bi rastî tenê li paytext û beşek ji welêt sînorkirî ye. Ev valahiya desthilatê bûye sedem ku yekîneyên herêmî bi awayekî serbixwe tevbigerin; wekî Somaliland li bakur ku xwedî serxwebûneke fiîlî ye, û eyaleta “Pûntland” li rojhilat ku ji sala 1998an ve xweser e.
..................
Dawiya peyamê /
Etîket (Taɡ):
Amerîka (Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê)
Rejîma Siyonîst
Herêma Qoça Afrîkayê
Filistîn
Somalya
Somalîlend
Misir
Your Comment