24 June 2026 - 09:15
Erka civakî-fiqhî ya parastina welêt û dûrketina ji xelkêşiyê

Ruhanîyekî Ehlê Sûnetê û lêkolînerekî ol û mezhebên Îslamî, bi îşaretekê li ser gefên nûjen ên li dijî cîhana Îslamê, nivîsî: "Di rewşa gefê de, xelkêşî wekî 'mefsedeyeke mezin' tê hesibandin û hevgirêdan, şerta mayîn û ewlehiya ummeta Îslamî ye."

Li gorî ragihandina Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA —

Mamosta Abid Neqîbî di noteke xwe de nivîsî:

Parastina yekîtiyê, «meḿlehetek şer'î» ye. Xelkêşî, di rewşa gefê de, wekî «mefsedeyeke mezin» tê hesibandin û hevgirêdan, şerta mayîn û ewlehiya ummetê ye. Û, lêbelê, desthilatdarî, nizm û berpirsiyariya civakî di fiqha siyasî ya Ehlê Sûnetê de, hebûna nîzamekî siyasî ji bo pêşîlêgirtina tevliheviyê prensîbek qebûlkirî ye. Îmam Maverdî, avakirina hikûmetê ji bo parastina ewlehiyê û bicihanîna şerîetê pêwîst dihesibîne.

Lê nuqteya sereke ev e ku: Pîvana esasî, parastina berjewendiyên giştî û welêt e. Hevkariya civakî di çarçoveya nîzama qanûnî de wateyê distîne û berpirsiyariya parastinê, berpirsiyariyeke şer'î ya hevbeş û berbelav e, bi taybetî jî erka ruhanî û pisporan.

Di encamê de, parastina welêtan li ber gefan, tenê meseleyeke leşkerî nîne, belkî «erkek civakî-fiqhî» ye.

Cîhana îro bi şêweyên tevlihevtir ên gefan re rû bi rû ye; ji şerên tevlihev bigire heya zextên siyasî û aborî û afirandina nakokî û belavkirina derewan. Fiqha Îslamî di rewşeke wiha de, prensîba «def'ê zerar» û «parastina berjewendiyên giştî» wekî qaîdeyeke berfireh pêşkêş dike.

Ewlehiya welêt Îslamî, beşek ji ewlehiya ummeta Îslamê ye. Lawazkirina Komara Îslamî ya îro, êşê dide giştî laşê ummeta Îslamî û eksê berxwedanê û parastin, têgeheke pir-teqat e ku leşkerî, civakî û çandî dihewîne: Darul-Îslam di serdema nû de; ji têgeha fiqhî bigire heya berpirsiyariya şaristanî ya parastina Darul-Îslamê di fîqha siyasî ya Ehlê Sûnetê de, prensîbeke biryardayî, îcmaî û kûr e. Ev prensîb li ser sê stûnan radiweste.

Ji nêrîna fîqha hevdem, ev prensîb veguheriye berpirsiyariyeke şaristanî; berpirsiyariyeke ku li gorê, parastina ewlehiya welatên wek Îranê, di çarçoveya giştî ya ewlehiya ummeta Îslamî de tê fêmkirin.

Peyama dawî ya vê notê zelal e: Gelê Îrana Îslamî, hêzên çekdar û sê hêz, dema li ber gefan dipesinîn ku aqilparêzî, yekîtî û berpirsiyariya hevbeş cihê xelkêşî û bêçalakiyê bigire.

…………….

Dawîya Nûçeyî/

Your Comment

You are replying to: .
captcha