Li gorî nûçeya Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Abdulbarî Atwan, analîstê stratejîk ê mijarên herêmê, di gotara xwe de li ser pêşketinên van rojên dawî yên tengezariya li herêmê rawestiyaye û pevçûnên Rojhilata Navîn ji du aliyan ve nirxandiye: yekem, şerê tankeran di navbera Amerîka û Îranê de û ya duyem, bersiva mûşekî ya Îranê ku di encamê de keştiyek hilgirê balafiran û du keştiyên şerî yên Amerîkayê hatin bombebaran kirin. Herwiha ew bal kişandiye ser bêdengiya şermokî ya Amerîkayê li hemberî vê bûyerê û paşvekişîna Donald Trump ji gefên xwe.
Di vê gotarê de hatiye gotin ku rayedarên Îranê stratejiyeke nû cihê stratejiya kevn girtiye. Wan stratejiya «xweparastin ji reaksiyonê» û bersivên «hesabkirî» û rast ji bo pêşîgirtina li bilindbûna tengezariyê li dû xwe hiştine û li şûna wê «bersiva tolhildanê ya pir bilez», firehkirina qada şerê û xistina mûşekên nû yên bi temenê rastbûnê bo qada şerê pêk aniye. Li gorî Atwan, ev yek bûye sedema şokê li aliyê dijber û di encamê de paşvekişîna aliyên Amerîkayî û Siyonîst.
Wî bi gelek nîşaneyên din, di nav wan de gefên dubare yên rayedarên Îranî, wekî Serdar Mohsen Rezaî, sekreterê Encûmena Bilind a Ewlekariya Neteweyî, û Muhammed Baqir Qalîbaf, serokê Meclîsa Şûraya Îslamî ya Îranê, bal kişandiye ser tirsa Amerîkayan ji ihtîmala mûşekbarana baregehên wan li Urdun û deverên din ên herêmê. Wî nivîsiye ku tam ji ber vê bêçarebûnê, Benjamin Netanyahu, serokwezîrê rejîma Siyonîst, ji nav penageha binerdê ya xwe gef da û got ku ger Îran êrîşî ser erdên dagirkirî bike, Tel Aviv dê êrîşên ku Tehran nikare heta di xeyalê xwe de jî bîne, pêk bîne.
Atwan zêde dike ku serokên siyasî û fermandarên leşkerî yên nû yên Îranê helwesta xwe ji «êrîşa hişyar» bo «êrîşa berfireh» guhertine û ji hemû çekên nû yên ku di pevçûnên berê de nehatibûn bikaranîn, sûd wergirtine. Ev yek ji bo piştrastkirina siyaseta deterrenceyê, li ser bingeha «destpêşîkirina êrîşeke bilez û lezgîn li ser armancên dijmin» û ne li benda êrîşa dijmin rawestan, hatiye kirin.
Muhammed Baqir Qalîbaf siyaseta nû ya deterrenceyê ya Îranê wiha kurt kiriye: «Ger di hin awayî de di derxistina nefta Îranê de astengî çêbibe, heta yek dilop neftê jî ji Tengava Hurmuzê an deverên din re derbas nabe.» Ev tê wê wateyê ku girtîbûna Tengavên Hurmuz û Bab el-Mendebê bidome û herwiha bibe sedema zirarê li bîrên neftê û şirketên neftê yên Amerîkayê li tevahiya herêmê, digel baregehên leşkerî yên wan.
Analîstê herêmî yê payebilind, bi destnîşankirina vê yekê ku piraniya mezin a welatên ereb ên hilberînerê neftê, bi taybetî welatên Kendava Farisê, di pênc mehên borî de heta yek dolar ji dahata derxistina neft û gazê xwe jî neketiye xezîneya wan, got ku ev yek bûye sedema kêmasiyên budceyê yên giran û kuştinbar û wan neçar kiriye ku an xwe bispêrin rezervên darayî yên xwe li bankên rojavayî, an jî ji bo telafîkirina vê kêmasiyê serî li deynên darayî bidin. Herwiha piraniya van welatan ji bo amadebûna li hemberî dirêj bûna vê şerê, rêvebirina lêçûnên hundirîn û siyaseta teserûfê pêk anîne.
Atwan, bi amajekirina gefên Netanyahu yên li dijî Îranê, tevî têkçûnên dubare yên wî di guhertina rejîma vê welatê de, zêde dike ku tiştê ku Netanyahu nizanibe an jî paşguh dike ev e ku pêkanîna êrîşeke mezin li ser Îranê dikare bibe sedema hilweşîna rejîma Siyonîst di nav çend saetan de.
Wî herwiha got ku paşvekişîna Netanyahu ji beşdarbûna Amerîkayê di êrîşa dawî ya li ser Îranê de, ji tirsa mûşekên rastbûyî yên Îranê û mûşekên berxwedanê li Lubnan, Yemen û Iraqê bû. Li gorî wî, Netanyahu di du salên borî de sê caran êrîşa li ser Îranê ceribandiye û encama wê wêrankirina çend bajarên li erdên dagirkirî, ji Tel Avivê mezin heta Heifa, Dimona, Îlat û Safed bûye. Lê ew nahêle ku wêneyên van wêrankirinan di medyayê de belav bibin.
Atwan di dawiya gotara xwe de nivîsiye ku ne ew Îsraîl e ku ji her demê bihêztir bûye; belkî Îran e ku wekî yekemîn welatê ku wêrekî kiriye êrîşî keştiyên hilgirê balafiran ên Amerîkayê bike — çi rasterast û çi bi rêya hevalbendên xwe — navê xwe di dîrokê de tomarkiriye.
……………..
/Dawîya Peyam
Etîket
- Abdulbari Atwan
- Yemen
- Iraq
- Îran
- Dimona
- Lubnan
Your Comment