Li kolana Îslamî ya Seûlê, cihê civîna misilmanên Koreya Başûrê + wêne

Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul- Beytê (s.x) – ABNA – Li Seûlê, paytexta Koreya Başûrê, Kolana Îslamî ya herêma Îtaewonê bûye yek ji navendên girîng ên jiyana olî, civakî û aborî ya misilmanên vî welatî. Ev tax li dora Mizgefta Navendî ya Seûlê pêş ketiye û bi xwarinxaneyên helal, firotgehên xwarinê, navendên cil û bergan û ajansên rêwîtiyê, derfeta parastina girêdanên çandî û olî ji misilmanan re peyda dike. Lê belê, pêkanîna projeyên berfireh ên nûjenkirina bajarî, karsazî û jiyana niştecihên vê taxê xistine ber gelek zehmetiyên giran.

Li gorî rapora medyaya «Korea JoongAng Daily», Abdullah Feyzî, yek ji misilmanên ku piraniya înan ji bo kirina nimêjê diçe Mizgefta Navendî ya Seûlê, bawer dike ku ev tax ji cihê kirîn û xwarinê dixwe berfirehtir e. Ew dibêje ku misilman li vê kolanê bi hev re têkilî datînin û hesta aîdbûna civakekê ya hevpar hîs dikin.

Li gorî gotina wî, bernameya gelek misilmanan di roja Înê de sade ye: pêşî nimêjê dikin û paşê bi heval û nasên xwe re demê derbas dikin.

Mizgefta Navendî ya Seûlê; bingeha civîna misilmanan

Mizgefta Navendî ya Seûlê, ku di sala 1976’an de hat vekirin, yekem mizgefta ku li Koreya Başûrê hatiye avakirin û hîn jî mezintirîn mizgefta vî welatî ye. Li gorî yek ji berpirsiyarên mizgeftê, nêzîkî 1.200 misilman ji bo kirina nimêja Înê li vê mizgeftê dicivin. Misilmanên ji neteweyên cuda, di nav de Malezyayî, Pakistanî, Ereb, Endonezyayî û Bangladeşî, ligel hejmareke hindiktir ji misilmanên Koreyî, beşdarî nimêjê dibin.

Li gorî rapora vê medyaya herêmî, fikra avakirina vê mizgeftê vedigere sala 1969’an; wê demê, hikûmeta Koreya Başûrê, di çarçoveya berfirehkirina têkiliyên xwe bi welatên dewlemend ên petrolê yên Rojhilata Navîn re, zeviyek bi rûbera nêzîkî 5.000 metre çargoşe ji bo avakirina mizgeftê veqetand. Welatên misilman ên herêmê jî beşdarî peydakirina lêçûnên avakirina mizgeftê bûn û karê avakirinê di sala 1974’an de dest pê kir.

Di van pênc deh salên borî de, ev mizgeft bûye piştgiriyeke manewî ji bo misilmanên ku li Koreya Başûrê dijîn. Wisa ku hin nimêjker, tevî ku li nêzî mala wan cihên din ên nimêjê hene, ji bo beşdarbûna nimêjê rêya dirêjtir diçin û tên mizgeftê.

Ji xwarinxaneyên helal heta avabûna civakeke pirneteweyî

Kolana Îslamî ya Îtaewonê, bi taybetî li derdora Kolana «Osadan-ro 10-gil», gelek xwarinxaneyên helal, firotgehên xwarinê, navendên firotina cil û bergan û ajansên rêwîtiyê dihewîne. Ev tax ji salên 1990’î ve, bi zêdebûna hejmara misilmanên ku li dora mizgeftê dijiyan û dixebitîn re, hêdî hêdî şeklê xwe yê îroyîn girt û ji herêmeke olî veguherî navendeke civakî û bazirganî.

Di vê taxê de, xwarinxaneyên Pakistanî, Hindî, Endonezyayî, Malezyayî, Ozbekî û Rojhilata Navîn xwarinên cihêreng pêşkêş dikin. Firotgehên helal jî goşt, biharatan û madeyên xav ên xwarinê pêşkêşî xerîdaran dikin; madeyên ku dîtina wan di supermarketên asayî yên Koreya Başûrê de dijwar e.

Ji bo gelek misilmanan, ev cih ne tenê ji bo dabînkirina hewcedariyên rojane girîng in, lê di heman demê de derfetekê jî peyda dikin ku bi welatiyên xwe re hevdîtinê bikin, bi misilmanên din nas bibin û beşek ji çand û şêwaza jiyana welatên xwe biparêzin.

Nur Kasimida, hemwelatiya 24 salî ya Malezyayî, ku bi awayekî nîv-dem di xwarinxaneya helal a «Itaewon Kitchen» de dixebite, dibêje ku piştî nîvro yên roja Înê demên herî qelebalix ên karê vê xwarinxaneyê ne. Li gorî gotina wê, hin geştiyar pêşî ji bo serdana mizgeftê tên vê herêmê û paşê di xwarinxaneyên taxê de xwarinê dixwin. Hebûna serdanvanan ligel misilmanên ku li vê herêmê dijîn, zindîtiya civakî ya vê derê zêde kiriye.

Muhammed Nezerulîslam Dolal, hemwelatiyekî Bangladeşî ku di sala 2000’î de ji bo alîkariya birayê xwe hat Koreya Başûrê, yek ji wan kesan e ku jiyana xwe û karsaziya xwe li vê taxê ava kirine. Jina wî nêzîkî 15 salan li Îtaewonê cil û bergên jinan difirot. Ev zewac nêzîkî sê meh berê dikana xwe ya bi navê «Kazi Fashion» veguhastine Kolana Îslamî. Her wiha, wan li kêleka dikanê qehwexaneyeke biçûk jî vekiriye.

Dolal dibêje ku fêrbûna zimanê Koreyî her dem yek ji zehmetiyên jiyana wî bûye. Lê têkiliyên nêzîk bi misilmanên din û xwediyên karsaziyên vê taxê re, hesta aîdbûnê pê dane wî. Zarokên wî li Koreya Başûrê mezin bûne û niha ji bavê xwe gelekî baştir bi zimanê Koreyî diaxivin.

Kim Dong-gun, xwediyê ajansa rêwîtiyê ya «Merhaba Travel» jî yek ji kesayetiyên vê civakê ye. Ew li Pakistanê hatiye dinê û ji sala 1997’an ve li Koreya Başûrê dijî. Wî ku niha bûye hemwelatiyê Koreya Başûrê, ji bo misilmanên ku li vî welatî dijîn, gelek xizmetên rêwîtiyê pêşkêş dike; di nav de organîzekirina rêwîtiya Hec û Umreyê, rezervkirina rêwîtiyan ber bi welatên wan ên eslî û rêkxistina seferan ber bi cihên din ên cîhanê.

Nûjenkirina bajarî; gef li ser karsaziyên misilmanan

Vê medyaya Koreyî di berdewamiya rapora xwe de destnîşan dike ku berfirehbûna projeyên nûjenkirinê li herêma Hanam-dongê, ku beşeke mezin a derdora mizgeftê digire, bûye sedema guhertinên berbiçav li Kolana Îslamî. Ev herêm zêdetirî du deh sal berê ji bo nûjenkirinê hatibû destnîşankirin, lê pêkanîna projeyan bi salan hêdî pêş ket. Niha li hin beşên taxê xebatên hilweşandinê dest pê kirine û astengên avakirinê rêyên piştî mizgeftê girtine. Her wiha, li beşek ji kolanê gelek dikan hatine girtin û li ser hin avahiyan etîketên girêdayî Komeleya Nûjenkirina Hanamê xuya dibin.

Kêmbûna hatin û çûna xerîdaran, koçkirina niştecihan û veguhastina karsaziyan bo cihên din, zexta aborî li ser dikanvanên ku li wir mane zêde kiriye. Dolal dibêje ku berê gelek kes dihatin vê herêmê û diçûn, lê niha kêmbûna xerîdar û firotanê dayîna kirêya mehane dijwar kiriye.

Kim Dong-gun jî bi bîr tîne ku di salên 2007 û 2008’an de hejmara xwarinxane, dikan û geştiyaran gelekî zêdetir bû. Ew dibêje ku ji wê demê heta niha, gelek karsazî veguhestine cihên din.

Tevî van guhertinan, Kolana Îslamî hîn jî ji bo misilmanên ku li Koreya Başûrê dijîn û serdanvanên ku ji bajarên din ên vî welatî tên Seûlê girîng e. Kim Dong-gun, tewî di rojên ku xerîdar kêmtir tên taxê de jî, ajansa xwe ji nêzîkî saet 10 an 11 sibehê heta saet 11 êvarê an nîvê şevê vekirî dihêle, da ku bikaribe ji serdanvanan re xizmetê pêşkêş bike.

Ev tax nimûneyek e ji avabûna civakên koçberan li Koreya Başûrê; welatek ku di sala 2025’an de hejmara niştecihên biyanî gihîşt rekora 2 milyon û 160 hezar kesan û ji sedî çarê nifûsa wî pêk dianî.

Di vê çarçoveyê de, Kolana Îslamî ya Îtaewonê ne tenê cihê gihîştina xwarin û hilberên helal û pêkanîna ayînên olî ye, lê di heman demê de tora têkiliyên mirovî, piştgiriya civakî û hesta aîdbûnê jî dihewîne. Ev tor niha divê li hember bandorên nûjenkirina bajarî û kêmbûna geşbûna aborî ya taxê xwe ragire.