Li gorî nûçeya Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Nivîsa tevahî ya Peymana Parastina Hevbeş a Mekkeyê hat eşkerekirin
Hikûmeta Tirkiyeyê pêşnûmeya qanûna têkildarî «Peymana Parastina Hevbeş a Mekkeyê» pêşkêşî parlamentoya welêt kir da ku were nirxandin û pejirandin. Di heman demê de, malpera Middle East Eye hûrguliyên peymanê eşkere kir. Li gorî peymanê, sê welatên Pakistan, Erebistana Siûdî û Tirkiye bi parastina hevbeş, alîkariya leşkerî, danûstandina agahiyan û hevkariya di pîşesaziyên parastinê de girêdayî dibin. Her wiha, di 10 salên pêşîn de vekişîna ji peymanê ne gengaz e.
Ev peyman ku di meha Tebaxê de ji aliyê Tirkiyeyê, Erebistana Siûdî û Pakistanê ve hat îmzekirin, hevalbendiyeke nû ya parastinê ava dike û welatên îmzevan mecbûr dike ku ji hevûdu re parastinê peyda bikin. Ev berpirsiyariyeke mîna xala 5’an a Peymana Atlantîka Bakur (NATO) ye.
Li gorî nivîsa peymanê ku bi awayekî taybetî gihîştiye malpera Middle East Eye, tu welat an herêmeke taybet wekî metirsiyê nehatiye destnîşankirin. Lê peymanê diyar dike ku di rewşa êrîşeke çekdarî ya li dijî serxwebûn, serwerî an yekîtiya axa yek ji endaman de, hemû welatên beşdar dê gavên pêwîst ji bo piştgiriya hevûdu bavêjin.
Di xala yekem a peymanê de hatiye: «Heke yekîtiya axa, serwerî an sînorên navneteweyî yên naskirî yên yek ji aliyan were tehdîdkirin an bikeve xeteriyê, divê alî hemû amûr û rêbazên pêwîst bikar bînin da ku van metirsî û xeteriyan ji holê rakin.»
Xala duyemîn diyar dike ku êrîşeke çekdarî ya ku ji derveyî yek ji aliyan ve were kirin, dê wekî êrîşeke li dijî hemû aliyan were hesibandin.
Di heman xala de hatiye ku heke yek ji aliyan ji aliyê welatekî din an komeke welatan ve rastî êrîşeke çekdarî an êrîşa leşkerî were, aliyên din divê yekser alîkariya wê bikin û hemû imkanên xwe yên alîkariya hevbeş bi kar bînin.
Piştî nirxandina objektîf a alîkariya pêwîst, aliyên peymanê dê çarçove û cewherê piştgiriya ku tê pêşkêşkirin diyar bikin. Ew ê di çarçoveya çavkaniyên xwe yên heyî de, tevî imkan û kapasîteyên leşkerî, hevkarî bikin.
Peyman di heman demê de hevkariya di van waran de jî pêşdibîne:
- Pêşxistina pîşesaziyên parastinê û hilberîna hevbeş a alavên leşkerî.
- Perwerdekirina hêzên çekdar û lidarxistina tetbîqatên hevbeş.
- Dabînkirina çek, cebilxane, sotemenî, parçeyên yedek û pêdiviyên din ên leşkerî.
- Danûstandina agahiyên îstixbaratî û avakirina kanalên ewle ji bo parastina daneyan.
- Şêwirên birêkûpêk li ser mijarên ewlehiya navneteweyî.
- Xurtkirina hevkariya li dijî terorîzmê.
Rêxistina rêvebirina peymanê
Peyman ji 16 maddeyan pêk tê û tarîxeke dawî ya wê tune ye.
Li gorî xala 8’an, komîteyeke bi navê «Komîteya Siyasî û Parastinê ya Stratejîk» dê were damezrandin. Ev komîte dê ji wezîrên derve, wezîrên parastinê û serokên ستادên giştî yên hêzên çekdar ên sê welatan pêk were.
Komîte dê salê du caran civînê li dar bixe û cihê mêvandariya civînan dê bi dorê di navbera welatan de were guhertin. Ger pêwîst bibînin, serokên welatan jî dikarin salê carekê hev bibînin.
Sekreteriyeke peymanê dê li Erebistana Siûdî were damezrandin. Sekreterê giştî dê ji nav sê welatên bingehîn bi dorê, ji bo heyama sê salan, were tayînkirin. Sekreterê giştî yê yekem dê hemwelatiyekî Pakistanê be.
Mercên vekişîna ji peymanê
Li gorî xala 16’an, peyman piştî ku belgeya dawî ya pejirandinê ji aliyê sekreteriyê ve were wergirtin, dê bikeve meriyetê.
Her yek ji welatên îmzevan tenê piştî derbasbûna 10 salan ji roja ketina peymanê di meriyetê de dikare ji wê vekişe. Ji bo vê yekê, divê niyeta xwe herî kêm sê meh beriya vekişînê, bi rêya dîplomatîk û bi agahdariya nivîskî, ragihîne welatên din.
Dawîhatina peymanê an vekişîna yek ji welatan dê bandorê li ser projeyên û çalakiyên ku beriya wê yekê hatine pejirandin, neke. Her wiha, berpirsiyariyên parastina agahî û belgeyên nepenî piştî dawîhatina peymanê jî dê berdewam bikin.
Peyman di sê nusxeyên orîjînal de, bi zimanên tirkî, erebî û îngilîzî, hatiye îmzekirin. Her sê nusxe xwedî nirxeke wekhev in; lê di rewşa cudahiyê di şîrovekirina metnan de, dê metna îngilîzî bibe bingeha karê.
Ev peyman roja Înê, 7ê Tebaxa 2026’an, li Mekkeyê hatiye îmzekirin.
……………..
Dawiya peyamê/
Etîket
- Erebistana Siûdî
- Tirkiye
- Terorîzm
- NATO
- Pakistan
- Mekke
- Neteweyên Yekbûyî (NY)
- Peymana Mekkeyê
Your Comment