Li gorî nûçegihana Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul- Beytê (s.x) – ABNA –Maleke bi statûyeke taybet di siyera Pêxember (s.x) de — Ji bo têgihîştina kûrahiya trajediya êrîşa li ser mala Hazret Zehra (s), divê pêşî statûya vê malê di nihêrîna Pêxemberê Kerîm (s.x) de were nasîn. Mala Emîr el-Mu'minîn (Elî) (s) û Hazret Zehra (s) yek ji wan malan bû ku li tenişta Mescîd el-Nebî bû û deriyê wê ber bi mescîdê ve vebû. Ev mal ji ber hebûna malbata Pêxember statûyeke taybet hebû; statûyek ku rûmetpêdan pê re ne tenê mijareke malbatî bû, belê beşek ji rûmetpêdana Resûlê Xuda (s.x) dihat hesibandin.
Pêxemberê Kerîm (s.x) di tevgera xwe de bi vê malbatê re nimûneyeke zelal a rûmetpêdan û giramiyê pêşkêş dikir.
Ew ne tenê Hazret Zehra (s) xweş dida, belê mala û sînorê jiyana wê jî rêz digirt. Di van şert û mercan de, ev pirsnameya bingehîn tê holê: Çawa maleke ku Pêxember ji bo ketina hundurê wê rûmet digirt, piştî wefata wî bi tehdîda şewitandinê re rûbirû bû? Ji tehdîda bi agir heta êrîşa li ser malê — li gorî vegotinên ku di çavkaniyên dîrokî û rîwayî de hatine bikaranîn, piştî wefata Pêxemberê Kerîm (s.x), komeke kesan çûn ber mala wê Hazretê da ku Emîr el-Mu'minîn (s) mecbûr bikin bi Ebû Bekir re sod bixwin.
Di vegotina Îbn Quteybe de, gotineke ji Omer bin Xettab heye ku tundiya tehdîdê nîşan dide: «وَالَّذِی نَفْسُ عُمَرَ بِیَدِهِ لَتَخْرُجُنَّ أَوْ لَأُحْرِقَنَّهَا عَلَی مَنْ فِیهَا!» Yanî: «Bi Xuda ku canê Omer di destê wî de ye, an derdikevin ji bo sodxwarinê, an jî ez ê malê bi hemû kesên di hundurê wê de bişewitînim!» Di berdewamiya vê vegotinê de, dema jê re hate gotin ku Hazret Fatima (s) li malê ye, bersiv da: «وَإِنْ» yanî: «Heke Fatima jî li malê be!» Ev gotin ne tenê tehdîdeke asayî ye; belê nîşana paşguhkirina rûmeta maleke ku keça Pêxember tê de bû ye. Di raporteke din a ku Şehristanî ji Nizam vegûhestiye, hatiye: «وَکَانَ عُمَرُ یَصِیحُ: أَحْرِقُوا دَارَهَا بِمَنْ فِیهَا» yanî:
«Omer qîr dikir: Malê bi hemû kesên di hundurê wê de bişewitînin.»
Li gorî vê vegotinê, di malê de ji bilî Emîr el-Mu'minîn (silav lebin)، Hazret Zehra (s)، Îmam Hesen (s)، Îmam Huseyn (s) û Hazret Zeyneb (s) kes tune bû. Bi danîna van raportan li tenişta hev, mijar êdî ne tenê cudahî li ser sodxwarinê ye; belê mijar tehdîda jiyan û ewlehiya malbata Pêxember û destdirêjî li sînorê maleke ku statûyeke taybet di dîroka Îslamê de heye ye. Dema Pêxember rûmeta malan rêz digirt — yek ji girîngtirîn sedemên nerastiya vê tevgerê berawirdkirina wê bi siyera Pêxemberê Kerîm (s.x) e.
Di rîwayeteke ku Ehmed bin Henbel vegûhestiye, Pêxember (s.x.a) li ser muameleya bi komeke mirovan a munafiqan re dibêje: «لَوْلَا مَا فِی الْبُیُوتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالذُّرِّیَّةِ أَقَمْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ وَأَمَرْتُ فِتْیَانِی یُحَرِّقُونَ مَا فِی الْبُیُوتِ بِالنَّارِ.» Yanî: «Heke jin û zarok di malan de nebin, min nimêja 'Îşa radikir û ji xortên xwe re ferman dikir ku tiştên di malan de bi agir bişewitînin.» Îbn Kesîr jî heman naverokê vegûhestiye. (Bi ferzkirina rastbûna vê rîwayetê ku ji Pêxember hatine vegûhestin û Ehli Sunnet pê têne bikaranîn — em ê di berdewamiyê de bûyerên paşê rexne bikin)
Xala girîng di vê rîwayetê de ew e ku Pêxemberê Kerîm (s.x), hetta di rûbirûbûna bi kesên ku ew wek munafiq dihesiband jî, hebûna jin û zarokan wek astengiyek ji bo wusa kiryarekê pêşkêş dikir. Ji ber vê yekê, çawa dikare tehdîda maleke ku keça Pêxember, hevjîna Emîr el-Mu'minîn û zarokên malbata pêxemberiyê tê de bûn, were rewa kirin? Heke Pêxember (s.x) ji bo parastina jiyana jin û zarokan di malên dijberan de wusa baldar bû, rûmetpêdana mala Hazret Zehra (s) bi awayekî pêşîn pêwîst bû. Ev berawirdkirin nakokiyeke eşkere di navbera siyera Pêxember û tevgera raportkirî ya êrîşkaran de nîşan dide. Maleke ku bi şikandina rûmeta wê, maf jî hate paşguhkirin.
Li gorî raportên di çavkaniyên Şiî de hatine vegûhestin, piştî tehdîdê, komek kesan ketin malê û Emîr el-Mu'minîn (s) ji bo sodxwarinê di bin fişarê de danîn.
Di rîwayeteke ku ji Mesûdî, di pirtûka «Îsbat el-Wesiyye» de hatine vegûhestin, hatiye:
«فَهَجَمُوا عَلَیْهِ وَأَحْرَقُوا بَابَهُ وَاسْتَخْرَجُوهُ مِنْهُ کَرْهًا وَضَغَطُوا سَیِّدَةَ النِّسَاءِ بِالْبَابِ حَتَّی أَسْقَطَتْ مُحَسِّنًا»
Naveroka vê raportê ew e ku êrîş birin ser malê, deriyê wê şewitandin, Emîr el-Mu'minîn (s) bi zorê derxistin û Hazret Zehra (s) di navbera derî û dîwêr de di bin fişarê de danîn; heta ku Muhsin (s) sikit bû.
Her wiha di raporteke din a ku di nivîsa şandî de hatiye, ji lêdana Qenfed li milê Hazret Zehra (s), birîndarbûna wê û li dîwêr ketinê hatiye axaftin.
Li gorî van raportan, Hazret Zehra (S) di parastina Emîr el-Mu'minîn (s) de di navbera wî û êrîşkaran de cih girt; lê ev parastin bi tundiyê re rûbirû bû.
Ev bûyer nikare tenê cudahiyeke siyasî were hesibandin; ji ber ku tê de rûmeta malê, ewlehiya malbatê, mafê hilbijartinê û statûya keça Pêxember (s) hemû ketin bin destdirêjiyê.
Sodxwarineke ku bi tehdîdê re bû, çawa dikare nîşana yekdengiyê be?
Yek ji argûmanên ku di nivîsa şandî de hatine pêşkêşkirin, mijara redkirina Emîr el-Mu'minîn (s) ji sodxwarinê di rojên pêşîn ên piştî wefata Pêxember de ye.
Li gorî vê argûmanê, heke xelafeta Ebû Bekir ji meşrûiyeta qebûlkirî ya Emîr el-Mu'minîn (s) xwedî bû, dihat hêvîkirin ku ew ji destpêkê ve pê re hevkar be; lê raportên dîrokî ji cudahî û redkirina wî vedibêjin.
Di vê çarçoveyê de, du rîwayetên navdar li ser statûya Emîr el-Mu'minîn (s) hatine bikaranîn:
«عَلِیٌّ مَعَ الْحَقِّ وَالْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ»
Yanî: «Elî bi maf re ye û maf bi Elî re ye.»
Her wiha:
«عَلِیٌّ مَعَ الْقُرْآنِ وَالْقُرْآنُ مَعَ عَلِیٍّ»
Yanî: «Elî bi Qur'anê re ye û Qur'an bi Elî re ye.»
Her wiha Îbn Hezmê Endelusî di gotineke ku di nivîsa şandî de hatine vegûhestin de dibêje:
«لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَی کُلِّ إِجْمَاعٍ یَخْرُجُ عَنْهُ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ وَمَنْ بِحَضْرَتِهِ مِنَ الصَّحَابَةِ.»
Yanî: «Nifirê Xuda li ser her yekdengiyeke ku Elî bin Ebî Talib û sehabeyên li ber wî jê derdikevin.»
Ev argûman nîşan dide ku hetta bi ferzkirina qebûlkirina îdiaya yekdengiyê jî, nikare dijberî û redkirina Emîr el-Mu'minîn (s) were paşguhkirin.
Ji aliyê din ve, dema ji bo pêkanîna sodxwarinê berê xwe didin tehdîd û fişarê, êdî nikare ji razîbûna azad û yekdengiya rastîn were axaftin.
Ma tehdîda gelê Medîneyê bi hîngehên Pêxember re li hev bû?
Di çavkaniyên Ehli Sunnet de, rîwayet li ser rûmeta tirsandina gelê Medîneyê hatine vegûhestin.
Zehebî ji Saîb bin Xelad vegûhestiye ku Pêxemberê Kerîm (s.x) got:
«مَنْ أَخَافَ أَهْلَ الْمَدِینَةِ أَخَافَهُ اللَّهُ، وَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِکَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ.»
Yanî: «Kî gelê Medîneyê bitirsîne, Xuda wî ditirsîne û nifira Xuda, firîşteyan û hemû mirovan li ser wî be.»
Li gorî argûmana hatine pêşkêşkirin, dema Emîr el-Mu'minîn (s)، Hazret Zehra (s) û zarokên wî li malê bûn û bi tehdîdê re rûbirû bûn, ev tevger bi rûmeta hatine tekez kirin a Pêxember li ser gelê Medîneyê re li dijî hev e.
Bi taybetî ji ber ku mala Hazret Zehra (s) maleke asayî nebû; maleke bû ku rûmeta wê bi rûmeta malbata Resûlê Xuda (s.x) ve girêdayî bû.
Poşmaniya Ebû Bekir; îtirafeke ku gelek pirsan derdixe holê
Yek ji raportên ku di vê gengeşiyê de tê bikaranîn, gotineke ji Ebû Bekir re tê gotin e di rojên dawî yên jiyana wî de.
Di vê vegotinê de hatiye:
«فَوَدِدْتُ أَنِّی لَمْ أَکْشِفْ بَیْتَ فَاطِمَةَ عَنْ شَیْءٍ وَإِنْ کَانُوا قَدْ غَلَّقُوهُ عَلَی الْحَرْبِ.»
Yanî: «Min dixwest ku min destdirêjî li mala Fatima nekiribaya, hetta ku wan ew ji bo şer girtibûya jî.»
Ev gotin, hetta bi nihêrîna cudahiyên dîrokî li ser hûrguliyên bûyerê re jî, pirseke bingehîn pêşkêşî xwîner dike: Çima divê kesek di dawiya jiyana xwe de ji destdirêjiya li ser mala Hazret Zehra (S) poşmaniyê eşkere bike?
Heke ev kiryar bi tevahî rast û li gorî pîvanên dînî bûya, kîjan faktor wusa poşmaniyekê çêdikir?
Bê guman divê were zanîn ku vegotinên dîrokî li ser vê bûyerê ji aliyê sened û hûrguliyan ve yekgirtî nin; lê hebûna raportan li ser tehdîd, ketina hundurê malê û eşkerekirina poşmaniyê, bi xwe bingeheke ciddî ji bo vekolîna rexnegirî ya vê tevgerê peyda dike.
Kirîna xezeba Xuda bi şikandina rûmeta malbata Pêxember
Di nihêrîna Şiî de, Hazret Zehra (s) ne tenê keça Pêxember bû; ew di bawerî û hezkirina Resûlê Xuda (s.x) de statûyeke taybet hebû.
Di wusa statûyekê de, destdirêjî li wê ne tenê tevgereke nerast a malbatî an siyasî ye; belê destdirêjî li sînorê kesekî ye ku Pêxemberê Kerîm (s.x) wê xweş dida.
Li ser vê bingehê, heke raportên têkildarî êrîşê, tehdîdê, lêdanê û sikitbûna Muhsin (s) were qebûlkirin, ev kiryar nikarin bi ti hinceteke siyasî an îdarî re meşrû û exlaqî werin nîşandan. Hêza siyasî, destûra şikandina rûmeta mala mirovan nîne; çi dibe bila bibe mala ku Pêxemberê Kerîm (s.x) rêz digirt û malbatên wê ji nêzîktirîn û xweştirîn kesên xwe dihesiband.
Di vê nihêrînê de, kesên ku bi wusa tevgerê rûmeta Hazret Zehra (s) şikandin, xwe li ber xezeba Xuda danîn; ji ber ku li dijî maf û rûmeta malbata Pêxember rawestiyan. Gotina dawî — mala Hazret Zehra (s) maleke bû ku Pêxember ji bo ketina hundurê wê rûmet digirt; maleke ku tê de Emîr el-Mu'minîn (s)، Hazret Zehra (s) û zarokên wan dijîn.
Lê piştî wefata Pêxember, heman mal bi tehdîd û êrîşê re rûbirû bû. Heke Pêxemberê Kerîm (s.x) hetta di muameleya bi dijberan re jî hebûna jin û zarokan wek astengiyek ji bo şewitandina malan dihesiband, çawa dikare destdirêjî li mala keça Pêxember were rewa kirin? Heke sodxwarin bi tehdîd û mecbûrî pêk hat, çawa dikare ew nîşana razîbûn û yekdengiyê were hesibandin? Û heke rûmeta maleke ku Pêxember rêz digirt hate şikandin, çawa dikare were hêvîkirin ku ev tevger ji encamên dînî û exlaqî yên xwe dûr bimîne? Dîrok ne tenê vegotina hêzê ye; dîrok şahidiya maf û mezlûmiyê jî ye. Û mala Hazret Zehra (s), yek ji zelaltirîn sembolên vê mezlûmiyê di dîroka Îslamê de ye.
Nivîskar: Fatime Poor Abbas / Çalakvana çandî û medyaya civakî
Etîket:
Rojên Fatimiyyê
Şikandina rûmeta mala pêxemberiyê
Nimûneya welayetparêzî
Your Comment