Li gorî rapora Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (S.X)-ABNA -Di ramanên rîwayetî de û li gorî gotinên Îmamên Masûm (s.x) duayan wekî: çeka bawermend, stûna dîn, ronahiya ezmanan û zeminê, kilîdên rizgarî, gencîneyên serfirazî, depoya lêbûnê, mertala bawermend, def û rakirina bela û qeza û qederê, şifa û dermankirina êşê hatine nasandin. Di cilda duyem a pirtûka Şerîf ya Kafî de, «dehan» rîwayetên di vegotina taybetmendî û bandorên duayê de tên dîtin.
Di Qur'ana Kerîm de jî ayetên cihêreng bi navenda «dua» û daxwazkirinê ji Xwedê hatine vegotin, lê di nav van ayetan de **ayeta 60an ya Sûreya Mu'min** xwedî xalên berbiçav e. Xwedê te'ala di vê ayetê de dibêje:
«وَقَالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ ۚ إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ»*
*(Wekî ku Xwedayê we got: "Gazî min bikin, ez ê we bibersivînim. Bi rastî ewên ku ji perestiya min [an jî duaya min] quretî dikin, dê bi zelaletî û riswayî têkevin dojehê.")*
Îmam Seccad (s.x) di duaya 45an a **Sahîfeya Seccadiye** de ev ayetê bi vî awayî şirove kiriye û bi vî rengî ji Xwedê re gotiye:
«وَ قُلْتَ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ ، إِنَّ الَّذِینَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ، فَسَمَّیْتَ دُعَاءَکَ عِبَادَةً ، وَ تَرْکَهُ اسْتِکْبَاراً ، وَ تَوَعَّدْتَ عَلَی تَرْکِهِ دُخُولَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ»*
(Te got: "Gazî min bikin, ez ê we bibersivînim. Bi rastî ewên ku ji perestiya min quretî dikin, dê bi zelaletî têkevin dojehê." Te duaxwazî wekî perestî [îbadet] binav kir û terikandina wê jî wekî quretî. Û te li ser terikandina wê, bi têketina dojehê bi zilal û riswayî ve tehdît kir.)
Bi vê vegotinê, **«terikandina duayê»** wekî terikandina fermanekî Xwedayî, kiryareke heram û nîşanek ji quretiya mirov hatiye binavkirin ku ji bo wê «soza dojehê» hatiye dayîn.
Heke têgiha «dua» bi wateya «daxwaz kirin» were watekirin, têgihiştin di navbera «perestî (îbadet)» û «dua» de çêdibe. Heke kesekî Xwedê te'ala wekî «Xwedayê mutleq» û «Zengînê pesindar»bihesibîne û xwe jî wekî «xizan» bihesibîne, tenê amrazê rakirina hewcedariyên xwe daxwazkirinê ji Zengîn (Xwedê) dibîne û bi vî awayî têgiha «dua» ronî dibe. Niha heke kesekî bi her sedemekê ji duayê dûr bikeve, sedema wê divê tenê di quretiyê de were dîtin.
Duayên ku di nav çavkaniyên rîwayetî û dîrokî de hatine vegotin jî bi gelemperî du beşên sereke: «Me'sûr» (rîwayetkirî) û «Ne-me'sûr»(nerîwayetkirî) têne dabeşkirin.
Duayên Ne-me'sûr, ew duayên ku ji aliyê zana û ferzengan ve di dîrokê de di çavkaniyên cihêreng de hatine nivîsandin û saz kirin û ji tu Îmamên Masûm (s.x.w.) re nehatine nisbet kirin. Duayên ku ji nivîskarên pirtûkên cihêreng re di destpêk an dawiya her pirtûkê de hatine vegotin, dikarin ji vê beşa duayan bêne hesibandin.
Lê duayên Me'sûr, ew duayên ku ji Îmamên Masûm (s.x) hatine vegotin û Îmamên me (s.x.w.), di piraniya rewşan de bi devkî û di hin rewşan de jî bi nivîskî, wan ji kesekî yan komekê re hîn kirine û niha ev duaye di çavkaniyên rîwayetî yên cihêreng de hatine vegotin û di pirtûkên cuda de hatine berhevkirin. Diyar e ku cîhê duaker (ango Îmamê Masûm) û muxtabê dua (ango Xwedê te'ala) her wiha rewşenbîrî û zanistên bilind ên van duayan cîhekî taybet daye duayên me'sûr di ramanên Şiî de.
Di beşên paşerojê yên vê nivîsê de, dê li ser dîroka «duanivîsî» ya duayên me'sûr û nivîsandina «nameyên niyazê» di dîroka Îslam û Şiîtiyê de were rawestandin.
............
Seyid Elî Esger Huseynî / Abna
---
Etîket (Berçeh):
- Duanasî
- Dua di Quranê de
- Dua di rîwayetan de
- Duayên Şiî
- Dua û munacat
- Niyaz
Your Comment