Li gorî ragihandina Ajansa Navneteweyî ya Ehlu’l-Beyt (S.X) – ABNA –Rojnameya Wall Street Journal dibêje ku rûbirûbûna di navbera Amerîka û Îranê de ketiye asteke nû û hîn xeternaktir. Di vê qonaxê de, her du alî hewl didin zextên leşkerî û siyasî li ser hev bidomînin, bêyî ku bi temamî bikevin şerekî berfireh. Lêbelê, ew bi berdewamî nêzîkî xetên sor dibin, ku ev yek dikare bibe sedema kûrbûna aloziyan û krîzeke ku kontrolkirina wê dijwar be.
Li gorî vê rojnameyê, rojên dawî xeternaktirîn asta aloziyan e ji dema ragihandina agirbestê ya Serokê Amerîka Donald Trump di meha Nîsana 2026an de. Ev agirbest piştî şerê hevbeş ê 40 rojan ê Amerîka û rejîma siyonîst a li dijî Îranê hatibû ragihandin.
Rapora rojnameyê dibêje ku pêta vê gera nû ya aloziyan bi pevguherîna êrişan a di navbera Îran û rejîma siyonîst de bilind bû. Gava ku Tehran di bersiva êrişa asmanî ya rejîma siyonîst a li ser Dehiya Beyrûtê de, rasterast mûşek arasteyî axa dagirkirî kirin. Ev rewş bi lez bû rêze-êrişên dualî ku hema hema ji kontrolê derket û hikûmeta Trump di kontrolkirina wê de rastî zehmetiyan hat.
Krîz gava gihîşt lûtkeyê ku helîkoptereke Amerîkî ya cureyê Apache li peravên Omanê ket. Li gorî texmînên Amerîkayê, helîkopter bi droneyeke Îranî hatiye armanckirin. Her çend rayedarên Îranî tekez kirin ku ketina vê helîkopterê ne bi zanebûn bûye, lê Washington di bersivê de rêze-êrişên çend saetan pêk anî. Piştî wê jî, Îranê mûşek û dron arasteyî hevpeymanên Amerîkayê yên li Kendava Fars û Urdunê kirin.
Muzakere di bendavê de ne
Wall Street Journal dibîne ku aloziya niha bi pirsgirêka Tengava Hurmuzê re jî girêdayî ye. Rêdara stratejîk ku beşeke mezin a petrola cîhanê ji wir derbas dibe.
Amerîka hîn jî li dijî benderên Îranê dorpêça deryayî didomîne, di heman demê de Tehran bi karîna dronan û keştiyên lezgîn, ji bo tevgera keştiyên bazirganî li Tengava Hurmuzê astengiyan çêdike. Ev rewş îhtîmala rûbirûbûna rasterast a leşkerî zêde kiriye.
Rojnameyê bi navê analîstê karûbarên Îranê «Dîna Esfendiyarî» nivîsî: «Her du alî şer bi rê ve dibin û hewl didin bi rêya êrişên leşkerî, sînorên agirbestê diyar bikin û pozîsyona xwe xurt bikin.»
Li gorî wê, ti aliyek şerekî berfireh naxwaze, lê her du jî amade ne ku rûbirûbûna sînordar a niha bidomînin.
Di vê rewşê de, hewldanên dîplomatîk hîn jî di rewşa rawestanê de ne. Tevî daxuyaniyên dubare yên Trump ên derbarê nêzîkbûna rêkeftinê, heta niha di muzakereyan de pêşveçûneke berçav çênebûye.
Serokê Amerîka nerazîbûna xwe ji hêdîbûna pêvajoya gotûbêjan aniye ziman û hişyarî daye ku heke Îran li ser taloqkirinê berdewam bike, dibe ku êrişên nû li dijî navendên girîng ên wî welatî bên kirin.
Rapor tekez dike ku rêberên Îranê ji hefteyên şer bi ziyanên mezin ên aborî û leşkerî derketine, lê di heman demê de kaxezeke xurt a zextê, yanî şiyana tehdîdkirina keştiyan li Tengava Hurmuzê û armanckirina navendên enerjiyê yên welatên Kendava Farsê bidest xistine.
Her wiha, Tehran rastî zextên navxweyî tê ji aliyê wan aliyan ve ku daxwaza helwesteke tundtir li dijî Amerîka û Îsraîlê dikin. Ev yek Îranê ber bi siyaseta bersivên leşkerî yên hejmartinî ve dikişîne; bersivên ku armanca wan vejandina hêza berevaniyê ye bêyî ketina şerekî giştgir.
Ne şer, ne aştiyê
«Hemîdreza Ezîzî», lêkolînerê karûbarên herêmê, rewşa niha gelek şikestî wesif dike û hişyarî dide ku her çewtiyeke hesaban dikare bibe sedema kûrbûna bêwate ya krîzê.
Digel vê yekê, ew bawer dike ku Îranê heta niha hewl daye xwe ji derbaskirina xeta sor a ku dibe Washingtonê neçarî bidawîkirina agirbestê bike, dûr bigire; xeta sor a ku bi kuştina leşkerên Amerîkî re girêdayî ye.
Di hember de, rapor balê dikişîne ku Îranê di rojên dawî de heta radeyekê xwe ragirtiye û hejmareke sînordar a mûşek û dronan bikar aniye. Pêngavek ku xuya dike armanca wê şandina peyama berevaniyê ye bêyî berfirehkirina qada şer.
Wall Street Journal di encamê de dibîne ku Amerîka û Îran di rewşekê de ne ku ne şer e û ne aştiyê; rewşek ku her du alî hewl didin ji paşvekişînê yan dayîna tawîzên mezin dûr bikevin û di heman demê de ji zextên leşkerî ji bo baştirkirina pozîsyona xwe di muzakereyan de sûdê werbigirin.
Lêbelê, berdewamiya vê rewşê dikare her kêlî bibe sedema krîzeke nû û rûbirûbûna sînordar a niha veguherîne pevçûneke berfirehtir û xeternaktir.
……………….
Dawiya peyamê /
Etîket (Tags):
- Amerîka
- Îran
- Şerê Amerîka li dijî Îranê
- Wall Street Journal
- Tengava Hurmuzê
Your Comment