Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA - Richard Nephew, yek ji sêwirmendên sereke yê cezayên Amerîkayê li dijî Îranê û nivîskarê pirtûka «Hunera Cezayan», di gotareke ku di 2'ê Çileya 2025'an (13'ê Dijoya 1403'an) û berî guherînên dawî yên herêmê û şerê 12-rojî yê Îran û rejîma Siyonîst, di kovara «Foreign Affairs» de hate weşandin, vebijarkên pêşiya hikûmeta nû ya Donald Trump li hember Îranê vekolî.
Nephew, yê ku di berdevkên xwe de kar li Encûmena Ewlekariya Neteweyî ya Amerîkayê, Wezareta Derve ya wî welatî û herwiha cihê cîgiriya nûnerê taybet ê Amerîkayê di karûbarên Îranê de di hikûmeta Biden de jî heye, gotara xwe bi sernavê «Dawîn Fersend ji bo Îranê» weşand; gotareke ku nêrîna beşek ji derdorên siyaseta derve yên Amerîkayê di beriya guherînên dawî yên herêmê de nîşan dide.
Wî di vê gotarê de, tevî ku li ser zextên aborî û cezayî li dijî Îranê dike, qebûl dike ku êrîşa leşkerî li Îranê bi asteng û lêçûnên giran re rû bi rû ye û Waşingtonê divê berî her kiryarê, rêya dîplomasiyê careke din biceribîne.
Qebûlkirina lêçûnên giran ên vebijêrka leşkerî ya li dijî Îranê
Nephew di destpêka gotarê de, bi îşareta paşeroja du deh salan a zextên siyasî li Waşingtonê ji bo êrîşa li bernameya nukleerî ya Îranê, dinivîse ku ev daxwaz berê ji ber ku bernameya nukleerî ya Îranê hîn di qonaxên destpêkê de bû, hate redkirin. Li gorî wî, piştî ku Rojava li ser xwezaya bernameya nukleerî ya Îranê îdiayan pêşkêş kir, cezayên berfireh li dijî Tehranê hatin sepandin ku di dawiyê de Îran anî ber maseya danûstendinê.
Ev efserê berê yê Amerîkayî, her çend dibêje ku rewş li gorî berê guheriye jî, di heman demê de destnîşan dike ku sedemên girîng ji bo dûrketina ji êrîşa leşkerî hîn jî hene.
Wî diyar dike ku êrîşa li Îranê dikare bibe sedema bêîstîqrariya zêdetir li Rojhilata Navîn, çavkanî û şiyanên Amerîkayê di rewşekê de ku Waşingtonê dixwaze li ser herêmên din ên cîhanê bala xwe berhev bike, bi kar bîne û di rewşa têkçûnê de, prestîja Amerîkayê bi zirarê giran re rû bi rû bihêle.
Nephew: Êrîşa leşkerî bernameya nukleerî ya Îranê rawestan nakê
Nivîskarê gotara Foreign Affairs, di beşek din a analîza xwe de, li dijî hin dîtinên ku li Amerîkayê têne pêşkêş kirin, îhtîmala çareserkirina pirsgirêka nukleerî ya Îranê bi rêya operasyoneke leşkerî ya sînordar dike bin pirsê. Wî dinivîse ku tewra rasttirîn êrîş jî dibe ku tenê bikarin pêvajoya bernameya nukleerî ya Îranê ji bo demekê kurt paşve bixin û misogerkirinek ji bo hilweşandina tevahî kapasîteyên nukleerî yên Îranê tune ye.
Nephew herwiha destnîşan dike ku dibe ku beşek ji made û amûrên nukleerî yên Îranê li navendên veşartî yan jî saziyên binerdî de cih bigire û Tehran dikare li hember êrîşên muhtemel, beşek ji kapasîteyên xwe biparêze.
Wî bi îşareta tecrubeya êrîşên borî li dijî bernameyên nukleerî yên Îraq û Sûriyê, encam dide ku êrîşa leşkerî bi neçarî dawî li bernameyeke nukleerî nayne û zanîn û binesaziya mirovî ya ku bi dehsalan hatiye afirandin bi hêsanî nayê hilweşandin.
Berjam; nimûneyeke serkeftina dîplomasiyê ji nêrîna efserê Amerîkayî
Nephew di berdewamiya gotara xwe de îşaretê danûstendinên nukleerî yên Îran û Rojavayê dike û dibêje ku dîplomasiyê di borî de karîbû pêvajoya pêşketina bernameya nukleerî ya Îranê sînordar bike. Wî îşaretê lihevhatina nukleerî ya sala 2015'an a bi navê Berjam dike û dinivîse ku ev lihevhatin beşên bernameya nukleerî ya Îranê sînordar kir û xist bin çavderiyên hişk ên navneteweyî.
Ev analîstê Amerîkayî herwiha bawer dike ku derketina hikûmeta Trump ji Berjamê bû sedema hilweşîna vê lihevhatinê û ev mijar dibe sedem ku Trump di rewşa vegera li ser riya lihevhatinê de, ji helwestek cuda sûd werbigire; ji ber ku li gorî wî, Tehranê dibe ku lihevhatineke ku Trump bi xwe îmza kiriye, domdartir binirxîne.
Lihevhatina nû ji nêrîna Waşingtonê çi taybetmendiyên xwe hene?
Nephew di heman demê de destnîşan dike ku gihîştina lihevhatineke nû hêsan nabe. Wî dinivîse ku her lihevhatineke bi bandor divê ji bilî mijara nukleerî, pirsgirêkên din ên wekî çalakiyên herêmî yên Îranê, asta cezayan, awayê rakirina sînordariyên aborî û misogeriyên ewlekarîyê jî bi xwe ve girêbide.
Li gorî baweriya wî; danûstendinên pir-alî di rewşa heyî ya cîhanê de bi astengiyên zêdetir re rû bi rû ne; ji şerê Ukraynayê bigire heya nakokiyên Amerîka û Çînê ku hawîrdora navneteweyî aloztir kiriye.
Hişyarî li ser encamên têkçûna dîplomasiyê
Tevî ku li ser dîplomasiyê dike, Nephew di gotara xwe de hişyarî dide ku eger danûstendin bê encam bimînin, divê Amerîka ji bo bikaranîna vebijêrka leşkerî amade be. Wî dibêje ku pêşketinên nukleerî yên Îranê bûye sedema ku «dem» bibe faktoreke girîng û Waşingtonê divê ji bo senaryoyên cihêreng amade be.
Nephew herwiha dibêje ku gihîştina Îranê ya çeka nukleerî dikare bibe sedema pêkhatina pêşbazîya çekan li Rojhilata Navîn û welatên din ên herêmê jî ber bi pêşxistina bernameyên wekhev ve bibe.
Qebûlkirina zehmetiya şer û hewcedariya operasyoneke dirêj
Di beşa dawî ya gotarê de, Nephew bi eşkere dinivîse ku axaftina li ser «êrîşeke sade» li dijî Îranê, nêrîneke rûvî ye li ser pirsgirêkê. Wî destnîşan dike ku Amerîka ji bo pêşîgirtina gihîştina Îranê ya şiyana nukleerî, di rewşa hilbijartina vebijêrka leşkerî de, dibe ku bi hewcedariya operasyonên berfirehtir, hebûna dirêjtir û lêçûnên pir zêdetir re rû bi rû bimîne.
Ev gotara ku berî guherînên dawî yên herêmê hate weşandin, nîşan dide ku tewra di nav hin kesayetên nêzîkî avahiya siyaseta cezakarî ya Amerîkayê de jî derbarê karbidestiya vebijêrka leşkerî ya li dijî Îranê gumanên cidî hene û beşek ji derdorên biryarsaz li Waşingtonê, hîn jî dîplomasiyê wekî kêmtirîn lêçûn û riya herî guncaw ji bo îdarekirina dosyeya Îranê dinirxînin.
Dawiya peyam/+
Your Comment