Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul- Beytê (s.x) — ABNA — Bi hinekî ramînê li ser aya 47 ya sûra Yasîn, bersiva vê pirsê eşkere dibe. Xwedê dibêje:
“Gava ji wan re bê gotin: Ji wan rizqên ku Xwedê daye we, di riya Wî de xêr bikin, kafiran ji bawermendan re dibêjin: Ma em kesekî bixwinînin ku ger Xwedê bixwesta, ew bi xwe têr bikira? Hûn tenê di şaşbûnek eşkere de ne.”
Ev heman mentiqa sade û şaş e ku di her serdem û demekê de ji aliyê mirovên xweperest û çavsor ve tê gotin. Ew dibêjin: Ger kesekî hejar e, bêguman Xwedê xwestiye ew wisa bimîne; û ger em dewlemend in, bêguman em ji kerema Xwedê beşdar bûne. Ji ber vê yekê ne hejariya wan û ne dewlemendiya me bêhikmet e.
Lê ew ji vê rastiyê bêagah in ku cîhan qada ceribandinê ye. Xwedê yekî bi hejariyê û yekî din bi dewlemendiyê diceribîne; carinan jî heman mirov di du demên cuda de bi van herdu rewşan tê ceribandin. Armanc ew e ku were zanîn gelo mirov di dema hejariyê de emanetdarî, serbilindî û şukirguzariyê diparêze an wan bin piyan dixe; û di dema dewlemendiyê de ji tiştên ku di destê wî de ne di riya Xwedê de xêr dike an na.
Her çend hin mufessîran ev ayet bi komên taybet, wek Cihûyan, müşrikên Ereban an jî hin inkarkerên peyamên pêxemberan ve girê daye, lê diyar e ku têgihiştina ayetê giştî ye. Di her serdemê de dikare nimûneyên wê werin dîtin, her çend di dema nuzûla ayetê de misdaqên wê Cihû yan jî müşrik bûbin.
Ev behaneya giştî di dirêjahiya dîrokê de heye: “Ger Raziq Xwedê ye, çima hûn ji me dixwazin ku em hejaran bixwinînin? Û ger Xwedê xwestiye ku ew bêpar bimînin, çima em wan alîkar bikin?”
Lê ew ji vê yekê bêxeber in ku carinan nizama afirandinê (tekwîn) tiştekê dixwaze, lê nizama qanûndanînê (teşrî‘) tiştekê din.
Nizama tekwînê wisa kiriye ku Xwedê erd bi hemû bereketên wê re daye destê mirovan, wan di kirinên xwe de azad hiştiye da ku rêya kamilbûnê bipêvin, û di heman demê de hest û xwestekên cûda di nav mirovan de afirandiye ku her yek wan ber bi aliyekê ve dikişîne.
Lê nizama teşrî‘ê qanûn daniye da ku van hestan kontrol bike, nefsan paqij bike û mirovan bi rêya fedakarî, îsar, borîn û xêrxwaziyê perwerde bike; da ku mirovê ku şiyana gihîştina pileya Xelîfetullahi heye, bi vê rêyê bigihîje wê pileya bilind. Bi rêya zekatê nefesan paqij dike, bi rêya xêrxwaziyê çavsoriyê ji dilan radike û cudahiya çînî ya ku bûye çavkaniya hezaran xirabiyan di jiyana mirovan de kêm dike.
Ev mîna wê ye ku kesek bibêje: “Çima em bixwînin an kesên din fêr bikin? Ger Xwedê bixwesta, zanînê dida hemû me û kes nikaribû hewcedarê fêrbûnê bibe.” Ma gelo mirovekî aqilmend ev mentiq qebûl dike?
Têbinî
- Hin mufessîran gotine ku Ereban di wê demê de bi mêvanperweriyê navdar bûn û bi giştî ji xêrxwaziyê xwe nadigirtin. Li gorî wan, armanca kafiran ew bû ku bawermendan bi tinaz bikevin; ji ber ku bawermend hemû tişt bi xwestina Xwedê ve girê didan, wan jî bi tinaz got: “Ger Xwedê bixwesta, hejaran bêpar dikira.” Lê şîroveya ku li jor hate gotin guncawtir tê dîtin.
- Ev nivîs li gorî Tefsîra Nimûne ya Ayetullah Makarim Şîrazî (Cilda 18, rûpel 425) hatî amadekirin.
Etîket
- Ceribandina Xwedê
- Alîkariya Hejaran
- Rizqê Xwedê
- Qedera Xwedê
Your Comment