Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA —Li gorî nûçeya Kurdpirsê, bi îmzekirina peymana yekbûnê ya di 29ê Çileya 2026an de di navbera Hikûmeta Demkî ya Sûriyê û Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) de, qonaxeke nû di dîroka Sûriyê de dest pê kir. Li gorî vê peymanê, diviyabû hemû alî agirbestê pêk bînin, beşa ewlehiyê ji nû ve were rêxistinkirin, saziyên rêveberiya herêmî werin parastin û di nava sîstema navendî de cih bigirin, kesên koçber bi ewlehî vegerin ser mal û warên xwe û mafên bingehîn ên hemû pêkhateyan bên parastin. Lê belê demê nîşan da ku di navbera kar û kiryaran û naveroka peymanê de ferqeke mezin heye. Di rastiyê de, ya ku Şam dike, di çarçoveya tasfiyekirin û teslîmgirtina Rêveberiya Xweser de ye.
Tîmên leşkerî li bajarên kurdnişîn
Tevî ku yekbûna leşkerî yek ji wan qadên herî zelal û pîvanbar ên peymanê bû, lê di vê beşê de paşveçûneke cidî rû da. Di agahdariya destpêkê ya ku ji bo medya hatibû ragihandin, behsa tîmên ku ji Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) pêk tên ji bo bajarên Kobanê, Hesekê, Qamişlo û Dêrikê hatibû kirin. Ji bo her tîmê hejmara 6 hezar kesî hatibû diyarkirin. Lê bi derbasbûna demê re, Şamê hejmara van tîman kêm kir û gihand 1300 kesan. Ev nêzîkatî, li şûna jinûveavakirineke wekhev, wekî biçûkkirin û bêparastin hiştina herêmê tê dîtin.
Nasandina YPJ û mafên jinan
Di vê çarçoveyê de mijareke din ku balê dikişîne, hebûna Yekîneyên Parastina Jin (YPJ) e. Rêveberiya Xweser dixwaze hebûna YPJê bidome, lê aliyê Şamê xwedî nêzîkatiyeke dijber e. Şam radigihîne ku divê jin di nava hêzên Asayîşê de bin û di artêşê de cih negirin. Ev nêzîkatî tê wateya înkarkirina mafên jinan. Nemaze înkarkirina saziyeke wekî YPJ ku nîşana mafên jinan e, ji bo dewleta Ehmed el-Şer’ê nêzîkatiyeke îdeolojîk e.
Rewşa girtiyan û cenazeyan
Yek ji mijarên hesas ên pêvajoya yekbûnê, mijara girtiyên şer e. Şam girtiyên di destê xwe de wekî amûreke şantajê li dijî Rêveberiya Xweser bi kar tîne. Her wiha, radestnekirina cenazeyên şervanên HSDê û sivîlên ku di şer de jiyana xwe ji dest dane, bûye sedema nerazîbûneke mezin di nava civakê de. Hîn jî gelek cenaze li morgehên Heleb, Reqqa û Dêrezorê tên ragirtin.
Vegera koçberan û binpêkirinên mafên mirovan
Di mijara vegera malbatên koçber de, pêşketineke kêm heye. Yên ku vedigerin Efrînê, rastî zext, girtin û îşkenceyê tên. Xaniyên malbatên kurd ji aliyê çekdaran ve tên desteserkirin û ji bo vegerandinê pereyên mezin tên xwestin. Ev rewş ne li gorî yasayan, belkî polîtîkayeke dagirkeriyê ya bi zanebûn e.
Înkarkirina mafên siyasî û zimanê kurdî
Di warê siyasî de jî, sînordarkirinên cidî hene. Hilbijartinên 25ê Gulanê bêyî beşdariya kurdan hatin lidarxistin. Di van hilbijartinan de kurd bi temamî hatin paşguhkirin. Her wiha, qedexekirina zimanê kurdî li qada giştî û di saziyên fermî de, wekî beşek ji polîtîkaya înkarê ya Şamê tê nirxandin.
Rewşa nediyar a çavkaniyên aborî
Di warê aborî de jî, Şam hewl dide hemû saziyên aborî (çandinî, deriyên sînorî, elektrîk û petrol) radestî saziyên xwe bike û karmendên xwe li şûna yên berê deyne.
Encam
Dema em li rewşê dinêrin, dibînin ku yekbûn ne pirsgirêkeke teknîkî ye; belkî mijareke têkildarî strukturê dewletê, parastina çandî û siyasî ya civakê ye. Ger sîstemeke demokratîk neyê avakirin, anîna aştiyê li Sûriyê zehmet e. Yekbûn divê li ser bingehên demokratîk û garantiyên destûrî pêk were. Berevajî vê, tê wateya sepandina tasfiyekirin û teslîmbûnê.
Çavkanî: Firat
Your Comment