Li gorî nûçeya Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Mezlûm Ebdî (Kobanî), fermandarê berê yê Hêzên Demokratîk ên Sûriyê, di hevpeyvînek taybet de bi kovara «Amarjî» ya li Elmanyayê re, derbarê peymana bi Şamê re, belavbûna Hêzên Demokratîk ên Sûriyê û dawîhatina çalakiyên Rêveberiya Xweser, pêşeroja mafên Kurdan û îhtîmala avabûna tevgera siyasî ya nû axivî. Ebdî peymana 29ê Rêbendanê bi Şamê re wekî «teslîmbûna» Kurdan nebînî û tekez kir ku ev peyman, herçend li gorî daxwazên Kurdan nebû, lê di şert û mercên wê demê de ji bo pêşîlêgirtina şer, komkujî û koçberiya zêdetir pêdivî bû.
Mazlûm Kobanî derbarê dijwariya pêvajoya aştiyê li Sûriyê de got: «Bêguman, ava kirina aştiyê ji şer dijwartir e. Me şer kiriye û niha ketine pêvajoya aştiyê û ji bo pêşdebirina wê hewl didin. Ava kirina aştiyê dijwar e, ji ber ku gelek kes hene ku aştiyê naxwazin. Gel aştiyê dixwaze, lê hin kesên din ji şer sûd werdigirin û ji ber vê yekê li dijî aştiyê ne. Faktorên din jî hene, bi taybetî li Rojhilata Navîn, û ji bo gihiştina aştiyê divê gelek têkoşîn û hewldan bê kirin.»
Wî di bersiva vê pirsê de ku kî li dijî aştiyê ye, got: «Hem faktorên derve û hem jî faktorên hundirîn. Hin dewletên derve aştiyê naxwazin û aktorên li Rojhilata Navîn jî li dijî wê ne. Di hundirê Sûriyê de jî kom hene ku ji vê pêvajoyê zirarê dibînin û ji ber vê yekê li dijî wê ne. Hin tevger dixwazin şer bidome û ji rewşa heyî razî nînin. Heta hin Kurd jî bi vê pêvajoyê razî nînin, lê ew li Sûriyê najîn û bi piranî li derveyî welat in. Ew ji domandina şer sûd werdigirin û naxwazin pêvajoya aştiyê ya heyî bibe sedema çareseriyekê ji bo pirsgirêka Kurdan.»
Kobanî derbarê vê dîtinê ku Kurdên Sûriyê derfetên borî ji dest dane û niha tiştek di destê wan de nemaye, got: «Rastî ev e ku şert û merc guherînin û divê em vê yekê qebûl bikin. 15 salên borî serdemeke bêhempa bû. Hemû Sûrî û Rojhilata Navîn di şert û mercên taybet de bûn; şerê li dijî DAIŞê berdewam bû, hêzên navneteweyî û herêmî li Sûriyê hebûn û hikûmeta Sûriyê ji aliyê dîplomatîk ve îzole bû. Em Kurdên vê herêmê jî bi pratîk di rewşeke mîna dewletekê de dijiyan.
Lê di salên dawî de şert û merc guherîn. Hikûmeta Sûriyê guherî û Sûriyeyeke nû di pêşketinê de ye. Civaka navneteweyî vê Sûriyeya nû qebûl kiriye û serkeftina wê dixwaze. Hemû cîhan Sûriyeyeke yekgirtî dixwaze, ne Sûriyeyeke perçebûyî wekî berê; û em di dema ku Sûrî perçebûyî bû de di beşekê wê de dijiyan.
Li Rojavayê, ango li Kurdistana Rojava, me Rêveberiya Xweser a xwe hebû, lê niha Sûriyeyeke nû di pêşketinê de ye û hemû netew, kom û pêkhateyên ku li Rojava û deverên din ên Sûriyê dijîn, bi şert û mercên nû re rû bi rû ne. Ji ber vê yekê, em ji serdemeke ku 15 salan bi serbixweyî karûbarên xwe birêve dibirin, ketine serdemeke ku divê em li ser awayê beşdarbûna di avakirina Sûriyeya nû û tevlêbûna vê welatê biryar bidin. Bêguman, beşek ji derfet û taybetmendiyên ku me berê hebûn, ji dest çûne.»
Wî derbarê van derfetên ji destçûyî de zelal kir: «Berê em bi serbixweyî tevdigeriyan. Ji ber şert û mercên taybet ên ku ji şerê li dijî DAIŞê derketibûn, me serbestiya tevgerê hebû. Koalîsyona navneteweyî li vir hebû û me di warê têkiliyên derve û rêveberiya herêmê de karûbarên xwe bi xwe birêve dibirin. Di warê aborî de jî hema bêje hemû tişt di destê me de bû. Hêza leşkerî ya xwe hebû. Ev rewşeke bêhempa bû.
Çi qas me karîbû ji van derfetan sûd wergirin û wan bigihînin asta herî bilind, mijarek din e. Me berê jî li ser vê mijarê xwe rexne kiribû. Me dikarî di van 15 salên borî de baştir ji derfetên heyî yên Rojava sûd bigirta, da ku îro bi pozîsyoneke bihêztir bikevina pêvajoya siyasî ya Sûriyê. Ev rexne li cih e û me nekarî bi tevahî ji vê derfetê sûd wergire.
Lê niha em di şert û mercên nû de ne û divê em di van şert û mercan de beşdar bibin. Divê em bi gelê Sûriyê re Sûriyeyeke nû ava bikin. Gelek guhertin çêbûne, lê ev nayê wê wateyê ku hemû tişt ji dest çûye. Her wiha ev jî ne wisa ye ku em vegeriyane şert û mercên 15 salên berê û tiştek neguheriye. Ji ber vê yekê, ev nirxandina ku hêzên Kurd teslîm bûne, dadperwer nîne. Ger em rewşa îro bi 15 salên berê re bidin ber hev, em dibînin ku gelek tişt li gorî berê baştir bûne.»
Kobanî derbarê destkeftiyên Kurdan di şert û mercên nû de got: «Ji aliyê rêveberiya herêmê ve, îro ew hêzên ku herêmê birêve dibin, hêzên herêmî û gelê heman herêmê ne. Berê li Kobanî û Cizîrê me dizanibû kî li herêmê serwer e, lê îro di warê ewlehiyê, rêveberiyê û heta warê leşkerî de jî, gelê herêmê vê berpirsiyariyê li ser xwe girtiye. Berê rewşeke wiha tune bû.
Ji aliyekî din ve, di mijara Kurdan de, ji bo cara yekem hikûmeta navendî ya Sûriyê bi fermî hebûna Kurdan û pirsgirêka Kurdan qebûl kiriye. Derbarê zimanê Kurdî de jî, herçend em hîn negihiştine asta ku em dixwazin an jî asta ku di serdema Rêveberiya Xweser de hebû, lê li gorî serdema desthilatdariya Baasê, guhertineke nû çêbûye. Zimanê Kurdî niha herî kêm wekî zimanekî neteweyî hatiye qebûlkirin û li dibistanan tê hînkirin.
Kurd dikarin her wiha bi nasnameya xwe ya Kurdî beşdarî saziyên hikûmetê bibin. Ev hemû destkeftiyên nû ne û em dikarin li ser bingeha wan ji bo gihiştina mafên xwe bi tevahî hewl bidin. Ger em karibin van destkeftiyên heyî yên li meydanê di makezagona fermî de bicih bikin, tenê ev yek jî dê serkeftinek ji bo Kurdan be.»
Wî derbarê fikarên Kurdan ên li Rojava dijîn ji pêvajoya heyî re got: «Kurdên ku li vir dijîn fikarên wan hene. Ew dixwazin pêvajoya pêşerojê bigihîje encamê. Em dizanin ku ew şer naxwazin û naxwazin pirsgirêk bi rêya şerê bêne çareserkirin. Ew çareseriyê bi rêya aştiyê û diyalogê dixwazin. Ji ber vê yekê, ew îstîqrar û ewlehiyê dixwazin û dixwazin ku destkeftiyên me heta ku gengaz be bên parastin, da ku li ser wan di pêşerojê de gavên zêdetir bên avakirin.
Kurdên Rojava fikarên wan hene û ev fikar rewa ne. Divê em derbarê serdema pêşerojê bi wan re vekirî û zelal biaxivin. Serdemeke nû li ber me ye û pêkanîna garantiyên makezagonê ji bo sabitkirina mafên gelê me yek ji mijarên herî girîng ên li pêşiya me ye. Divê em mijaran bi awayekî zelal, vekirî û eşkere raber bikin, da ku em karibin ji bo garantîkirina mafên xwe hewl bidin.»
Kobanî derbarê derketina Koalîsyona Navneteweyî ji Sûriyê got: «Koalîsyona navneteweyî Sûriyê terk kiriye û êdî li vir tune ye. Wan ji me re gotibû ku ew ê derkevin û ev tişt pêk hat. Lê dîsa jî di hin mijarên têkildarî Sûriyê de têkiliya xwe parastiye. Ji bo nimûne, derbarê bicihanîna peymana di navbera me û hikûmeta Sûriyê de, têkilî û diyalog berdewam e. Her wiha di warê şerê li dijî DAIŞê de jî têkiliyek di navbera me û wan de heye, lê êdî hêzeke wan li meydanê tune ye.»
Wî derbarê rola Fransayê û Emmanuel Macron di garantîkirina peymana bi Şamê re got: «Dema ku me peymana 29ê Rêbendanê îmze kir, Macron jî amade bû û wekî ku me berê derbarê hûrguliyên peymanê de gotibû, me di vê mijarê de bi wî re axivî. Wî got ku Fransa garantîkerekî siyasî ye. Ev mijar di navbera min û wî de hat gotûbêjkirin, lê bi nivîskî di peymanê de nehatiye qeyd kirin.
Bêguman, Fransa hîn jî rewşa hundirîn a Sûriyê û asta bicihanîna peymanê dişopîne. Ew ji me dipirsin ku pêvajoya bicihanîna peymanê çawa ye û bi hikûmeta Sûriyê re jî têkiliyê didomînin. Welatên din ên ku berê li Sûriyê hebûn, di nav de Amerîka jî, vê mijarê dişopînin û derbarê rewşa bicihanîna peymanê de dipirsin. Ez bawer dikim ku di çarçoveya bicihanîna peymanê de, ew hîn jî rewşê dişopînin û dê dîtinên xwe bi me û hikûmeta Sûriyê re parve bikin.»
Kobanî derbarê awayê çareserkirina nakokiyên muhtemel bi Şamê re got: «Hêviya me ew e ku pêvajoya tevlêbûnê bi hêsanî pêşde here û em bibin beşek ji vê hikûmetê. Ji ber vê yekê, em ê hewl bidin ku hemû pirsgirêkan di navbera xwe de çareser bikin. Me biryar daye ku em bi hev re bixebitin û pirsgirêkên ku heta niha derketine jî bi rêya diyalogê çareser kirine. Ez çûme Şamê û me bi berpirsiyarên wê re civîn kir. Niha jî di çarçoveya hikûmetê de berpirsiyariyên me hene û em bi hev re dixebitin.
Ji ber vê yekê, di gavê yekem de em ê hewl bidin ku pirsgirêkan bi xwe çareser bikin. Ji bo çareserkirina pirsgirêkan diyalog heye. Em Kurd jî xwe wekî beşek ji pêşeroja Sûriyê dibînin û balê didin mijarên ku bi tevahiya hikûmet û welatê Sûriyê ve girêdayî ne. Ez bawer dikim ku di vê serdema nû de, em ê piraniya pirsgirêkên xwe bi rêya diyalogê û di navbera xwe de çareser bikin. Bêguman, hin dewlet jî dikarin alîkariya pêşdebirina vê peymanê bikin.»
Wî derbarê dijwariya tevlêbûna Rojava û Şamê de got: «Dijwari dê giran bin. Ev cara yekem e di dîroka Kurdan ên Sûriyê de ku ew dikevin nav çarçoveya hikûmeta Sûriyê. Dema ku hikûmeta Sûriyê hate damezrandin, em ji destpêkê ve di wê de amade nebûn. Piştî serxwebûna Sûriyê jî rewş heman bû. Ji ber vê yekê, ev cara yekem e di 100 salên borî de ku Kurd di hundirê hikûmeta Sûriyê de cih digirin.
Bêguman e ku di vê pêvajoyê de em ê bi gelek dijwarî û pirsgirêkan re rû bi rû bibin, lê ez bawer dikim ku niha şert û mercên nû çêbûne. Em bi nasnameya xwe di çarçoveya hikûmetê de beşdar dibin, ne tenê wekî kes an kesayetiyên serbixwe. Di van 15 salên borî de, li vir saziyên cuda hatine damezrandin; ji saziyên leşkerî û ewlehiyê heta saziyên îdarî. Gelek tişt hatine avakirin.
Me di şerên mezin ên li dijî DAIŞê de bi hezaran şehîd dane û gel ji bo li ser axa xwe bimîne li ber xwe daye. Ev rastiyek e. Em bi pişta xwe bi vê rastiyê dikevin nav çarçoveya hikûmetê, ne wekî 15 salên berê û serdema desthilatdariya Baasê.
Em jî guherîne. Em rêxistineke bihêz in û hikûmeta Sûriyê jî ji bo tevlêbûna pêkhateya me û hebûna Kurdan di çarçoveya hikûmetê de amadehiyeke zêdetir nîşan dide. Li gorî hikûmeta berê, şert û merc cuda ne. Ev rewşa nû bi îradeya me ava bûye û berpirsiyarên hikûmetê jî vê yekê dixwazin. Ez bawer dikim ku rê dê dijwar be, lê em ê serkeftî bibin.»
Kobanî derbarê berpirsiyariya xwe ya nû wekî şêwirmendê Serokê Komara Sûriyê de got: «Mijara herî girîng ji bo min ew e ku ez karibim xizmeta gelê xwe bikim. Berê min gotibû ku ez dixwazim di nav gelê xwe de ji bo yekîtî û bihêzkirina Kurdan û pirsgirêka Kurdan bixebitim û ez hîn li ser heman helwestê me. Ez ê vê karê bidomînim, çi li vir bim û çi li Şamê.
Qebûlkirina vê berpirsiyariyê jî bi heman armancê pêk hat. Pêşniyara min ew bû ku berpirsiyariyek hebe ku bi pirsgirêka Kurdan re di hundirê hikûmeta Sûriyê de têkildar be. Ez dixwazim ku li Şamê jî em karibin ji bo parastina pirsgirêka Kurdan û mafên gelê Kurd bixebitin û wan biparêzin. Li ser vê bingehê min ev berpirsiyari qebûl kir.
Bêguman, ka em tam çawa bixebitin û çarçoveya vê berpirsiyariyê çi be, hîn nehatiye diyarkirin. Di demeke nêzîk de dê li ser vê yekê bê axaftin û piştî diyarkirina çarçoveya karê, em ê gelê xwe agahdar bikin.»
Wî derbarê îhtîmala damezrandina partî an tevgera siyasî ya nû got: «Ev her du mijar cuda ne. Niha erk û wezîfeya Hêzên Demokratîk ên Sûriyê li meydanê bi dawî bûye û erk û wezîfeya Rêveberiya Xweser jî bi dawî bûye. Ji ber vê yekê valahiyek çêbûye. Partiyên siyasî yên heyî yên me nikarin vê valahiya ku ji belavbûna Hêzên Demokratîk ên Sûriyê çêbûye temsîl bikin.
Hêzên Demokratîk ên Sûriyê gelek kes bi xwe re girêdabûn; hezaran şehîd û birîndar hene û gelek kes piştgirîya wê kirine. Kurd û Ereb di nav wê de hebûn. Ev hêzek bû û ji partiyekê wêdetir bû. Ne partî bû û ne jî tiştekî mîna partî bû. Hêzek bû ku 15 salan gel parast û ne tenê parastina gelê Rojava kir, lê bi deverên din re jî têkiliyên wê hebûn.
Ji ber vê yekê, divê ev valahî bi awayekî bê dagirtin; çi bi damezrandina partiyeke siyasî, çi bi tevgera siyasî an jî bi her awayekî din ê çalakiya siyasî. Divê li ser vê mijarê bixebitin.
Çalakiya me li Şamê ji bo hemû gelê Sûriyê ye, lê ji bo me, bi taybetî, pirsgirêka Kurdan girîng e; ku Kurd di hundirê hikûmetê de cihê xwe bibînin û bigihîjin wê pozîsyona ku hêjayî wê ne. Ji ber vê yekê, ez ê ji bo vê armancê bixebitim. Ez bawer dikim ku Kurdên Sûriyê di serdema pêşerojê de dê xwedî derfetan bibin û dikarin gavên mezintir bavêjin.»
Kobanî derbarê xetera şer di rewşa ku peymana 29ê Rêbendanê nehatibû îmzekirin de got: «Ez naxwazim bikevim hûrguliyên mijarek wiha. Em dixwazin li pêşerojê binêrin û li ser vê bifikirin ka em ê pirsgirêkên li pêşiya xwe çawa çareser bikin, lê di heman demê de divê em ji borî dersê bigirin.
Ez dikarim bibêjim ku şert û mercên ku heft an heşt meh berê, di destpêka salê de, em pê re rû bi rû bûbûn, ji bo gelê me tehdîdeke pir mezin bû. Gelê me bi xetera tunebûnê re rû bi rû bû. Gelek sedem hebûn; faktorên navneteweyî, helwestên hêzên navneteweyî, helwestên dewletên herêmî û her wiha faktorên hundirîn ên Sûriyê. Hemû van faktoran di çêkirina wê rewşê de roleke wan hebû.
Ger peymana 29ê Rêbendanê çênebûya, şer dê bidomiya, xwînê zêdetir dê bihata rijandin û gelê me dê bi koçberî û komkujiyeke zêdetir re rû bi rû bûya.
Bêguman, me ê berxwedan bidomand. Berxwedana gel tu carî bi dawî nabe. Me 14 an 15 sal şer kiriye û hîn jî me têkoşîn domandiye. Di wê demê de jî min gotibû ku em ê li herêmên xwe şer bikin. Lê encam ji bo gelê me baştir nedibû; berevajî, gelê me dê bêtir zirar bibîta û ew ne hêjayî rewşeke wiha bûn.
Ji bo parastina berjewendiyên gel û parastina destkeftiyên wan, ez bawer dikim ku baştirîn tiştê ku me dikarî bikira, gihiştina peymanekê ya wiha bû. Ev peyman ne tiştek bû ku gelê me xeyal dikir, lê tiştek bû ku di şert û mercên heyî de, wekî çareseriyeke rastîn xuya dikir. Ji ber vê yekê me biryareke dîrokî da ku bigihîjin peymanê û em hîn jî di heman rêyê de dimeşin.»
Wî derbarê têkiliyên Kurdên Sûriyê bi Îsraîlê re got: «Ev tişt in ku em di medyayê de dibihîzin û em nizanin gelo ew bi rastî helwesta hikûmeta Îsraîlê ye an na. Me di vê warî de tu têkiliyeke bi Îsraîlê re tune ye. Lê ez bawer dikim ku em gelê Kurd divê di derbarê van mijaran de bi xwe biryar bidin û divê îradeya gelê me ji aliyê hemiyan ve bê rêzgirtin.
Hin kes dibêjin ger Kurd bi Îsraîlê re têkiliyên baş ava bikirana, dibe ku ev guhertin çênebûna û dipirsin çima Kurd piştgiriya Îsraîlê hilnebijartin. Ez nafikirim ku mijar ewqas hêsan be. Berjewendiyên dewletan di nav de ne û ew li gorî berjewendiyên xwe tevdigerin. Hêzên mezin ên wekî Amerîka, Fransa û Brîtanya di van mijaran de tevlî ne û Îsraîl jî beşek ji vê pergala ye. Ez nafikirim ku têkiliyeke wiha dikaribû guhertineke mezin çêbike.»
Kobanî derbarê pêşketinên bi navê «Rojhilata Navî ya nû» hatine naskirin, got: «Demeke dirêj e ku li ser projeya Rojhilata Navîn a nû tê axaftin. Ji dema ku ez ketim nav siyaseta, ev nîqaş hene. Niha jî derbarê şert û mercên nû tê axaftin. Erê, li Rojhilata Navîn gelek pirsgirêk hene, şer berdewam in û dibe ku di pêşerojê de jî şerên zêdetir çêbibin. Divê em bibînin ku ev guhertin dê çiqas kûr bin û li gorî wê nirxandinê bikin.
Heta niha tiştek ne ewqas piştrast û dawî ye. Nîqaş û diyalog û çalakiya siyasî heye, lê li meydanê hîn tiştek bi tevahî pêk nehatiye. Guhertineke bingehîn ku em li gorî wê bikaribin siyaseta xwe ji nû ve saz bikin, hîn çênebûye. Di siyaseta de divê mirov li gorî rastiyên heyî yên li meydanê tevbigere. Dibe ku di pêşerojê de guhertinên mezin çêbibin û wê demê em dikarin analîz û siyaseta xwe li gorî wan saz bikin.»
Wî di berdewamiyê de got: «Di çarçoveya van guhertinan de, wekî min got, ji bo dayîna nirxandinên dawî û piştrast li ser vê mijarê, divê em li benda zelaltirbûna şert û mercan û pêşketinên berbiçav ên li meydanê bimînin. Lê bêguman şert û merc ji bo Kurdan nû ne û guhertin çêbûne.
Pêşketinên ku niha li Tirkiyeyê di çarçoveya pêvajoya aştiyê de berdewam in, pêvajoya têkildarî pirsgirêka Kurdan li Rojava û Sûriyê û beşdarbûna Kurdan di hikûmeta Sûriyê de, hemû guhertinên girîng in. Ev pêşketin dikarin bibin sedema pêşketinên girîng. Ger em van şert û mercan rast nirx bikin û nêzîkatiyeke guncaw hebe, em ê bibînin guhertinên mezin çêdibin.
Ev rewş ji bo gelê Kurd derfeteke ye. Ger Kurd li gorî van şert û mercan rêxistin bibin û siyaseta xwe bi wan re biguncînin, dikarin ji vê derfetê ji bo pêşeroja xwe sûd wergirin û gavên nû bavêjin.»
Wî derbarê pêşeroja Herêma Kurdistanê ya Iraqê jî got: «Ez naxwazim zêde li ser mijarên hundirîn ên Herêma Kurdistanê ya Iraqê biaxivim. Lê bi giştî em bawer dikin ku hêzên siyasî yên herêmê divê siyaseta xwe li Bexdayê yekgirtî bikin.
Ji bo me jî, niha ku em dikevin nav siyaseta giştî û saziyên hikûmeta Sûriyê, rewş heman e. Kurdên Sûriyê divê li Şamê helwesteke yekgirtî nîşan bidin û hemûyan piştgiriya peymana me bi Şamê re bikin, da ku ji perçebûnê û avabûna eniyên dijber ên ku dikarin zirarekî mezin çêbikin, bêhtir pêşî bê girtin.
Ji vê aliyê ve, em dijwariyên ku Herêma Kurdistanê ya Iraqê pê re rû bi rû ye, fam dikin. Helwesta hêzên siyasî yên herêmê li Bexdayê divê yekgirtî be. Divê ew li ser berjewendiyên herêmê û gelê wê nêzîkatiyeke hevpar hebe. Çiqas nakokiya hundirîn di herêmê de hebe, hêzên siyasî divê li Bexdayê siyasetek yekgirtî hebe. Ev şîreta min ji wan re ye.»
Kobanî derbarê têkiliyên bi Tirkiyeyê re got: «Wekî hûn dizanin, demeke dirêj e ku di navbera me û Tirkiyeyê de pirsgirêk heye. Artêşa Tirkiyeyê çend caran me li vir hedef girtine û axa me, di nav de Efrîn û deverên din, dagir kiriye. Heta nêzîkî vê dawiyê jî di navbera me de şer hebû û em bûn hedefa êrîşên Tirkiyeyê.
Lê ji dema peymana 10ê Adarê ya sala borî ve, ev pevçûn rawestiyane. Niha êdî pevçûn tune ye û dikare bê gotin ku celebek agirbestê heye. Êrîşên Tirkiyeyê li vir rawestiyane û ev tiştekî baş e. Em dixwazin ev rewş bidome.
Me kanalên diyalogê vekirî hiştine û dixwazin ev pêvajo pêşde biçe. Normalbûn û stabîlbûna têkiliyên me bi Tirkiyeyê re ji bo gelê me, ango Kurdên Sûriyê, bi sûd e. Em dixwazin têkiliyan baştir bikin û di vê çarçoveyê de dê her tiştê ku ji bo gihiştina vê armancê pêwîst be, bikin.
Ger serdana Îmraliyê bikaribe alîkariya gelê me bike û bibe sedema normalbûna têkiliyên me bi Tirkiyeyê re, em ê pêşwazî jê bikin û ev tişt dê ji bo me û hemû gelê Sûriyê dilxweşker be.»
Wî derbarê rola Abdullah Ocalan di pêvajoya heyî de got: «Bêguman wî rolek heye. Tirkiye jî di vê pêvajoyê de tevlî ye. Wî nameyek ji bo me şand û name gihişt destê me. Peyama sereke ya wî ew bû ku pirsgirêk divê bi rêya diyalogê bên çareserkirin. Wî tekez kir ku divê em ji şerê bi hikûmeta Sûriyê re dûr bikevin. Ev mijar ji bo wî girîngiyeke taybet hebû.
Ez bawer dikim ku ji ber ku hevdîtin û danûstandinên di navbera Ocalan û Tirkiyeyê de li Îmraliyê berdewam in, ew hîn jî dikare bandoreke erênî li ser vê pêvajoyê bike.»
Kobanî derbarê makezagona nû ya Sûriyê de got: «Hîn tu bernameyeke diyarkirî tune ye. Komîteyek ji bo amadekirina makezagona nû nehatiye damezrandin. Hîn nehatiye diyarkirin ka Kurd dê di komîteyek wiha de beşdar bibin an na. Tê gotin ku dibe ku ev komîte di nav du an sê mehên pêş de bê damezrandin.
Bêguman, Kurd jî divê di wê de beşdar bibin. Niha komek ji nûnerên Kurd di parlamentoya Sûriyê de heye û divê di vê komîteyê de jî nûneratiya wan hebe. Kurd divê di pêvajoya amadekirina makezagonê de beşdar bibin. Ev daxwaza sereke ya me ye.
Kurd divê di komîteya amadekirina makezagonê de beşdar bibin, da ku mafên wan bêne garantîkirin. Gelek mijar derbarê mafên Kurdan de hatine pêşkêşkirin. Peymanên 10ê Adarê û 29ê Rêbendanê û her wiha fermana jimare 13 ya Serokê Komara Sûriyê, li ser Kurdan û mafên wan rawestiyane. Em ê hewl bidin ku naveroka van peymanên fermî di makezagona Sûriyê de jî were sabitkirin û garantîkirin.»
Wî di bersiva pirsa krîza aborî li deverên Kurdî û pirsgirêkên avê, elektrîkê, sotemeniyê û nan de got: «Erê, şert û merc û rewş guherîne. Berê çavkaniyên wek neft û sotemenî di destê Rêveberiya Xweser de bûn û bi awayekî hatin bikaranîn ku pêdiviyên gel, di nav de elektrîk, firinên nan û veguhestina giştî, bên dabînkirin. Ev xizmet subsidî hatin dayîn û ji bo gel bi sûd bûn.
Lê piştî ku ev çavkaniyên, bi taybetî neft, ketin destê hikûmeta Sûriyê, siyaseta hikûmetê kêmkirina van piştgiriya bû. Subsidiyên ku Rêveberiya Xweser dida, rawestiyan û ev yek bû sedema krîzê di dabînkirina elektrîk, av û nan de.
Niha divê ev pirsgirêk bên çareserkirin. Ev yek ji mijarên sereke ye ku em niha li ser wê bi saziyên hikûmetê re diaxivin. Hêviya me ew e ku herî kêm heta ku çareseriyeke dirêjdem tê dîtin, rêyek ji bo domandina piştgiriya û subsidiyên mîna yên ku berê ji aliyê Rêveberiya Xweser ve dihatin dayîn, bê dîtin. Lêbelê, biryara dawî di vê mijarê de di destê Şamê de ye.»
Kobanî di bersiva pirsekê derbarê hesta xwe ya kesane li hember dawîhatina şer û guhertina rola xwe ji fermandarê leşkerî bo kesayetiyeke siyasî de got: «Me di van 14 salên borî de neçar bûne ku şer bikin. Berî wê ez li vir di çalakiyên siyasî yên giştî de beşdar bûm, lê dema ku şer li ser me hat sepandin, min çek hilda. Me di şerêke giran de beşdar bû; di destpêkê de wekî Yekîneyên Parastina Gel û paşê wekî Hêzên Demokratîk ên Sûriyê.
Ji aliyekî ve ez kêfxweş im ku şer rawestiya ye. Êdî şerêkî din nabe û em ê êdî hîvî nebînin ku hevalên me bên kuştin an birîndarkirin. Ev ji bo hemûyan aramiyek e. Divê hemû kes ji vê yekê kêfxweş bin ku şer bi dawî bûye û êdî şehîdekî me tune ye. Ez jî yek ji wan kesan im ku ji dawîhatina şer kêfxweş in.
Lê ji aliyekî din ve, em hîn negihiştine armancên ku gelê me dixwest. Gelê me daxwazên mezin hebûn ku hîn pêk nehatine. Em hîn jî ji bo gihiştina wan hewl didin. Ev bi xwezayî dibe sedema xemgîniyê. Xeter jî hîn hene û ev yek dibe sedema fikar û xemgîniyê.
Me dixwest ev têkoşîn û pêvajo bi serkeftî bi dawî bianîn, da ku êdî tehdîdek tune be. Ji bo gihiştina mafên xwe divê me têkoşîn bidomanda. Negihiştina van armancan bêhêvîtiyê çêdike, lê em ji tiştên ku heta niha kirine poşman nînin.
Me gelê xwe parastiye. Gelek kes ji min dipirsin çima me evqas şehîd dane. Piraniya wan di parastina Kobanî, Efrîn û herêma Cizîrê de canê xwe ji dest dane. Erê, dibe ku me karibû ji hin van ziyanên canî pêşî bigirta, lê bi giştî em bi şerê ji bo hebûna xwe re rû bi rû bûn.
DAIŞ dixwest me tune bike. Ez bi bîr tînim ku tevahiya nifûsa Kobanî koçber bû û reviyabû Kurdistana Bakur, ango deverên Kurdî yên Tirkiyeyê. Şerêkî mezin derket û me bi hezaran şehîd dane da ku gel bikaribe vegere ser axa xwe.
Dibe ku di vê pêvajoyê de kêmasiyên me hebin, lê têkoşîna ku divê bê kirin, hatiye kirin. Ji ber vê yekê ez bi borîya xwe, bi taybetî bi 15 salên borî yên têkoşînê, serbilind im. Ez serbilind im ku min xizmeta gelê xwe kiriye.
Îro rewşeke nû çêbûye. Serdemeke nû li ber me ye û em di rêyek nû de dimeşin. Bêguman, ev rê berdewamiyeke destkeftiyên me yên berê ye û em ji sifirê dest pê nakin. Me hebûna xwe û cihê xwe yê girîng hene, me gelek saziyên ava kirine û gelek tişt çêkirine ku em dikarin li ser wan dimeşin.
Bi kesayetî, niha ez hêvîdar im ku em dikarin bi gelê xwe re û li ser bingeha tiştên ku me ava kirine, tiştên ku gelê me dixwaze û her wiha bi berçavgirtina destkeftî û armancên ku hîn pêk nehatine, di pêvajoya pêşerojê de serkeftî bibin.»
………….
Dawiya Raporê/
Your Comment