Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul- Beytê (s.x) — ABNA —Bi zêdebûna tengezariyê û pevçûna devkî di navbera Amerîka û Îranê de, rêgezên keştiyaranê li Tengava Hurmuzê jî di guhertinê de ne. Ev pêşketin di demekê de pêk tên ku zextên Amerîkayê li ser Tehranê berdewam in û mekanîzmayên nû ji bo hêsankirina derbasbûna keştiyan ji yek ji girîngtirîn dergehên deryayî yên bazirganiya neftê ya cîhanê têne nîqaşkirin.
Li gorî rapora kanala El-Cezîre, hebûna û komkirina hêzên leşkerî yên Amerîkayê li herêmê berdewam dike. Ev di demekê de ye ku Donald Trump, serokê Amerîkayê, gelek caran Îran bi êrîşeke berfireh tehdîd kiriye.
Plana Amerîkayê ji bo hêsankirina derbasbûna keştiyan
Abdulkadir Arade, nûçegihanê kanala El-Cezîre, ragihand ku pêşnûmeya biryareke Amerîkî dihewîne ku armanca wê hêsankirina keştiyaranê û derbasbûna keştiyan ji Tengava Hurmuzê ye.
Di nav van gavên pêşniyarkirî de plana eskorta parastina keştiyan jî heye. Herwiha tê plan kirin ku ji hewildanên welatên têkildar ji bo paqijkirina mayînên deryayî li herêmê piştgirî bê kirin.
Ev pêşketin di demekê de pêk tên ku Washington hîn jî li ser Îranê blokaja deryayî didomîne. Trump mekanîzmayên vê blokajê wekî «dîwarê pola» binav kiriye. Ev gotin nîşan dide ku zextên li ser bazirganî û hinardekirina nefta Îranê ji rêyên cuda berdewam in.
Di vê çarçoveyê de, Wezîrê Darayî yê Amerîkayê îdia kiriye ku zêdetirî yek milyar barel neft ji Tengava Hurmuzê derbas bûye. Ev di demekê de ye ku hikûmeta Amerîkayê ji gavên ji bo hêsankirina derbasbûna keştiyan û astengkirina hinardekirina nefta Îranê, di nav de nefta hilanînî li ser tankerên neftê, jî diaxive.
Zêdebûna hebûna leşkerî ya Amerîkayê li herêmê
Di heman demê de, Amerîka hêzên xwe yên leşkerî li herêmê ji nû ve rêk dixe. Pete Hegseth, Wezîrê Şerê Amerîkayê, li ser taybetmendiyên vê veguhastinê agahiyên zêde nedaye.
Li gorî daxuyaniyên karbidestên Amerîkî, tê payîn ku keştiya balafiran Theodore Roosevelt di dawiya meha Mijdarê de bigihîje herêmê û tevlî du keştiyên balafiran ên din bibe.
Ev tevger herwiha koma amfîbî ya Makin Island jî digire nav xwe. Ev keştî nêzî 260 metre dirêj e, kapasîteya wê nêzî 41 hezar ton e û dikare nêzî 1.600 piyadeyên deryayî hilgire.
Di vê komê de Yekîneya Keşfê ya 13emîn jî heye. Berê, kanala El-Cezîre bi veguhastina gotinên karbidestekî Amerîkî ragihandibû ku nêzî 2 hezar leşkerên vê yekîneyê dê li ser vê keştiyê bicih bibin.
Kontrola deryayan; stratejiya Amerîkayê li herêmê
Kolonel Nidal Ebuzeyd, pisporê leşkerî û stratejîk, got ku hebûna leşkerî ya Amerîkayê li herêmê bi giranî di du qadên hewayî û deryayî de temam bûye. Li gorî wî, hatina hêzên nû yên bejayî yek ji aliyên nû yên tevgerên leşkerî yên Amerîkayê ye ku bi pêşketinên Tengava Hurmuzê ve girêdayî ye.
Ebuzeyd di beşa analîza leşkerî ya kanala El-Cezîre de got ku balafirên Amerîkî yên sotemeniyê niha li balafirgehên Ovda, Ramon û Ben Gurion ên Îsraîlê bicih bûne. Li gorî wî, ev yek amadebûna hêza hewayî zêde dike.
Wî zêde kir: «Fîloya deryayî ya Amerîkayê jî amade ye û tenê li benda hatina keştiya amfîbî ya Makin Island û keştiya balafiran a nû ye ku ber bi Rojhilata Navîn ve tê.»
Vê pisporê leşkerî tevgerên dawî bi doktrîna deryayî ya Amerîkayê û têgeha kontrola deryayan ve girê da û got ku fermandarê operasyonên leşkerî, admîral Brad Cooper, ji hêzên deryayî ye. Li gorî wî, ev dikare nîşana girîngiya zêdetir a opsiyonên deryayî di stratejiya Amerîkayê de be.
Avahiya sê-parçeyî ya fîloya Amerîkayê
Li gorî Ebuzeyd, doktrîna deryayî ya Amerîkayê li ser dabeşkirina fîloyan li sê beşan ava bûye: sêyek ji bo tamîr û parastinê, sêyek ji bo perwerdeyê û sêyek jî ji bo operasyonan.
Wî bi amajekirina hebûna keştiyên balafiran George W. Bush û George Washington di herêma operasyonê de got ku hatina keştiya balafiran Eisenhower dê zêdetir ji bo piştgiriya lojîstîkî be û ne ji bo beşdarbûna rasterast di pevçûnê de.
Ebuzeyd herwiha got ku yek ji xalên nû yên tevgerên Amerîkayê hatina hêzên bejayî ye; di nav wan de yekîneyeke keşfê ye ku keştiya Makin Island dişopîne. Li gorî wî, ev yek bi hebûna yekîneyên hêzên SEAL û hêzên hewayî yên Amerîkayê li herêmê jî girêdayî ye.
Li gorî vê pisporê, yekîneyên keşfê dikarin di her operasyonên hevbeş ên deryayî-bejayî an jî di operasyonên daketina hêzan ji deryayê ber bi bejayê ve de rola eniya pêşîn a keşfê bilîzin. Lê wî got ku îhtîmala operasyoneke bejayî heta amadekirina şertên pêwîst dikare were paşxistin.
Nakokiya Amerîka û Îranê li ser kontrola Tengava Hurmuzê
Derbarê cûdahiya dîtina Amerîka û Îranê ya li ser rewşa derbasbûna keştiyan ji Tengava Hurmuzê, Ebuzeyd got ku her du alî têgehek cuda ji kontrolê hene.
Li gorî wî, Tehran kontrola Tengava Hurmuzê bi astengkirina keştiyaranê û rêgirtina li ber derbasbûna keştiyan ve girê dide; lê Washington kontrolê wekî şiyana misoger kirina berdewamiya derbasbûna keştiyan pênase dike.
Vê pisporê leşkerî di dawiyê de got ku kontrola leşkerî ya rastîn a Tengava Hurmuzê hewceyî nasîn û paqijkirinê ye û heta niha tu aliyekî van her du şertan bi tevahî pêk neanîye.
Wî rewşa niha wekî cureyekî pevçûna operasyonel ji bo ferzkirina kontrolê li ser Tengava Hurmuzê binav kir.
Tehdîda hevdu ya Washington û Tehranê
Ev pêşketin di demekê de ne ku Donald Trump hîn jî Îran bi operasyoneke leşkerî ya berfireh tehdîd dike.
Di aliyê din de, karbidestên Îranê hişyarî dane ku di dema her êrîşeke Amerîkî de, bersiva Îranê dê wêrankertir be.
Di vê rewşê de, zêdebûna hebûna keştiyên balafiran, yekîneyên amfîbî û hêzên keşfê yên Amerîkayê li herêmê, ligel pêşketinên têkildarî Tengava Hurmuzê, girîngiya pêşketinên leşkerî li Kendava Farisê zêde kiriye. Lê tenê ji van tevgeran nayê encamgirtin ku biryara dawî ji bo destpêkirina êrîşekê li ser Îranê hatiye dayîn.
Dawiya nûçeyê
Etîket: Amerîka · Îran · Şerê Amerîkayê li dijî Îranê · Kendava Farisê · Şer li dijî Îranê
Your Comment