Raporteke Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehl-ul- Beytê (s.x) – ABNA – Encamên anketeke nû li Lubnanê nîşan didin ku tevî krîza aborî, wêrankirina binesaziyan û berdewamiya gefên rejîma sîyonîst, beşeke berbiçav a civaka Şiî ya vî welatî hê jî berxwedana çekdar wek yek ji sereke amûrên parastina welat û bertek li dijî dagirkeriyê dibîne; li hember vê, bêbaweriya berfireh a li hember hikûmet û serokatiya Lubnanê, valahiya di navbera dîtina bersivdêran û siyasetên fermî yên derbarê çeka berxwedanê de eşkere kiriye.
Li gorî nivîsa rojnameya "El-Axbar" bi sernavê "Şiîyên Lubnanê; çeka berxwedanê ji debara jiyanê û aboriyê girîngtir e", encamên vê anketê berdewamî û bihêzbûna helwêsta siyasî, ewlehiyî û aborî ya civaka Şiî ya Lubnanê vedibêjin.
Ev anket ji aliyê "Navenda Îslamî ya Lêkolîn û Belgekirinê" ve bi mijara "Dîtina civaka Şiî derbarê azadkirina welat û helwêstên siyasî" hatiye kirin û 1065 welatiyên Şiî yên rûniştvayê Lubnanê dihewîne.
Nimûneyên vê lêkolînê ji herêmên cuda yên rûniştinê yên Şiîyan, di nav de başûrê Lubnanê, Nebatiye, Bealbek-Hermel, Beqaya navendî û rojava, Beyrût û Çiyayê Lubnanê, bi taybetî Dahiye ya başûr a Beyrûtê û herêmên Keyfûn û Qematîye, hatine hilbijartin.
Pêşîniya bidawîkirina dagirkeriyê li ser pirsgirêkên debarê
Li gorî encamên vê anketê, 62,3% ji beşdaran bidawîkirina dagirkeriya rejîma sîyonîst wek girîngtirîn pirsgirêka xwe ya pêşerojê dîtine. Her wiha 48,4% ji bersivdêran berxwedana çekdar wek bihêztirîn amûra azadkirina welatên dagirkirî û garantîkirina ewlehiyê û serweriya Lubnanê destnîşan kirine.
Ev encam di demekê de hatine weşandin ku beşeke berfireh a bersivdêran li hember paşeroja xwe ya aborî bêhêvî ne û nêzîkî 80% nirxandineke neyînî ya rewşa xwe ya debarê li gorî sala borî pêşkêş kirine.
Di beşa têkildarî hêviyên aborî de jî tenê 3% ji beşdaran hêviya başbûneke berbiçav a şertên jiyanê hebûne û 20% îhtimala başbûneke relativ danîne.
Rojnameya El-Axbar bi îşareta van encaman tekez kiriye ku xirabbûna şertên debarê, bi kêmanî di nav bersivdêran vê anketê de, nehiştiye ku vebijarka berxwedana çekdar bê paşguh kirin û pirsgirêka dagirkeriyê hê jî cihekî navendî di pêşîniyên wan de heye.
84%; çeka berxwedanê amûra parastin û tirsê ye
Yek ji girîngtirîn beşên vê anketê ji bo dîtina bersivdêran derbarê cihê çeka berxwedanê di struktûra parastina Lubnanê de veqetiyaye.
Li gorî encamên weşandî, 84% ji beşdaran bawer dikin ku roleya çeka berxwedanê parastina Lubnanê û afirandina tirsê li hember gefan e heta ku ev gef berdewam bin. Li hember vê, tenê 4% ji bersivdêran piştgirî ji bo yekdestkirina çekê di destê hikûmetê de kirine.
Di pirsek din de derbarê bihêztirîn rêya azadkirina welat û garantîkirina serweriya Lubnanê, nêzîkî nîvê bersivdêran berxwedana çekdar hilbijartiye; di heman demê de 16% rêya Îranî-Emerîkî û 13% dîplomasî û danûstandinan wek vebijarka guncavtir dîtine.
Ev cudahiya statîstîkî di demekê de tê gotin ku mijara yekdestkirina çekê di destê hikûmetê de, di mehên borî de bûye yek ji sereke tewereyên cudahiyê di navbera hikûmeta Lubnanê û Hizbullahê de.
Dîtina civaka Şiî derbarê biryara şer û aştiyê
Encamên anketê nîşan didin ku 53,5% ji bersivdêran bawer dikin ku biryardan derbarê şer û aştiyê divê bi taybetî di destê berxwedanê de be. Li hember vê, 37,6% xwestine ku ev biryar li ser bingeha lihevhatina di navbera hikûmet û berxwedanê de were girtin.
Li ser vê bingehê, her çend sipartina tam a desthilatdariya biryardanê ji berxwedanê zêdetirîn piştgirî di nav vebijarkên pêşkêşkirî de bi dest xistiye, lê beşeke berbiçav a bersivdêran jî piştgirî ji mekanîzmeyeke li ser bingeha beşdariya hikûmet û berxwedanê kirine.
Di beşa din a anketê de, ji kesên ku berxwedana çekdar wek baştirîn rêya azadkirina welat dîtine, derbarê îhtimala ji nû ve destpêkirina operasyonên leşkerî pirsyariye.
Di vê komê de, 54% piştgirî ji ji nû ve destpêkirina operasyonan kirine heta ku îhtimala vegerina şer hebe; di heman demê de 24% xwestine ku operasyon li asteke were domandin ku nebe sedema destpêkirina şerekî berfireh ê nû.
88% bêbawerî li hikûmetê; valahiya di navbera civaka Şiî û saziyên siyasî de
Encamên vê anketê asta bilind a bêbaweriya bersivdêran li saziyên siyasî yên fermî yên Lubnanê vedibêjin. Li gorî daneyên weşandî, 81% ji beşdaran bi saziya serokatiya Lubnanê bawer nakin û 88% jî bêbaweriya xwe li hikûmeta niha ragihandine.
Her wiha razîbûn ji performansa hikûmetê tenê 12% bûye û 81% ji bersivdêran xwestine ku hikûmet were guhertin.
Ev amar di demekê de têne weşandin ku Joseph Aoun, serokê Lubnanê, û Nawaf Salam, serokwezîrê vî welatî, di mehên borî de li ser pêwîstiya yekdestkirina çekê di destê hikûmetê de û sipartina biryara şer û aştiyê ji saziyên fermî re tekez kirine.
Li hember vê, Hizbullahê Lubnanê mijara çeka berxwedanê bi berdewamiya dagirkeriyê, êrîşên Îsraîlê û pêwîstiya hebûna garantiyên bi bandor ji bo ewlehiya welat ve girêdaye.
Ji vê perspektîfê, encamên anketa El-Axbar navbera watedar di navbera helwêstên ragihandî yên hikûmetê derbarê çekê de û dîtina beşeke mezin a Şiîyên beşdar di vê lêkolînê de nîşan didin.
Baweriya 56% bi artêşa Lubnanê re
Tevî bêbaweriya berfireh a bersivdêran li hikûmet û serokatiyê, encamên anketê derbarê artêşa Lubnanê de cuda ne. Li gorî encaman, 56% ji beşdaran bi artêşa Lubnanê bawer dikin.
Ev cudahî di navbera asta baweriyê bi artêşê û saziyên siyasî de nîşan dide ku dîtina rexneyî ya bersivdêran li hember hikûmetê, ne mecbûrî wateya dijberiya wan bi hemû saziyên fermî yên welat re ye.
Bi rastî, hevdemiya piştgirî ji berxwedanê û baweriya relativ bi artêşê re dikare nîşana hebûna kapasîteyan ji bo lihevhatinê li ser rêzikên parastin û ewlehiyê be; her çend cudahiya dîtinê derbarê çavkaniya biryardanê di mijarên şer û aştiyê de hê jî berdewam e.
Dijberiya 97% bi normalîzekirina têkiliyan bi rejîma sîyonîst re
Beşeke din a vê anketê ji bo helwêsta civaka Şiî derbarê têkiliyên Lubnanê bi rejîma sîyonîst re veqetiyaye. Li gorî encaman, 97% ji bersivdêran bi normalîzekirina têkiliyan bi Îsraîlê re dijberî kirine.
Her wiha 86% ji beşdaran li hember lihevhatina çarçoveyê di navbera rayedarên Lubnanî û aliyê Îsraîlî de helwêsta neyînî hebûne.
Ev hejmar nîşan didin ku dijberî bi normalîzekirina têkiliyan, di nav kesên beşdar di anketê de, ji asteke bilind a piştgiriyê berxwe dide û bi helwêstên wan derbarê berdewamiya roleya parastinê ya berxwedanê re têkildar e.
Piştgiriya hilbijartinî ya 77% ji lîsteyên berxwedanê re
Yek ji girîngtirîn encamên anketê bi reftara hilbijartinî ya civaka Şiî ya Lubnanê re têkildar e.
Li gorî encaman, 77% ji bersivdêran ragihandine ku heke hilbijartinên parlemanî werin lidarxistin, ew ê dengî bidin lîsteyên girêdayî berxwedanê an yên ku ji aliyê wê ve têne piştgirîkirin.
Ev amar di demekê de hatine weşandin ku parlemana Lubnanê di Adara 2026an de bi dirêjkirina du salan a heyama xebata xwe, lidarxistina hilbijartinên parlemanî heta sala 2028an paş xist.
Anket her wiha nîşan dide ku 32% ji beşdaran performansa nûnerên xwe li ser bingeha pêşkêşkirina xizmetan û pêşxistinê dinirxînin û 30% jî roleya wan a neteweyî wek pîvana sereke datînin.
Li hember vê, dema nirxandina herikên din ên siyasî yên Şiî, 70% ji bersivdêran helwêsta wan herikan li hember berxwedanê li dijî Îsraîlê wek girîngtirîn pîvan destnîşan kirine û tenê 15% pêşxistina herêmî danîne pêşîniyê.
Ev cudahî nîşan dide ku bersivdêr di nirxandina nûneran û herikên siyasî de, ji bilî pirsgirêkên debarê û xizmetguzariyê, cihê berxwedanê jî wek nîşaneyeke diyarker dibînin.
Weşandina anketê di nav girseya cudahiyê de li ser çeka berxwedanê
Weşandina encamên vê lêkolînê hevdem bi tundbûna nakokiyên navxweyî yên Lubnanê li ser çeka Hizbullahê û paşeroja rêzikên ewlehiyê yên başûrê vî welatî pêk hatiye. Hikûmeta Nawaf Salam di mehên borî de gelek caran ragihandiye ku yekdestkirina çekê û desthilatdariya biryardanê derbarê şer û aştiyê de divê di destê saziyên fermî yên hikûmetê de be. Li hember vê, rayedarên Hizbullahê li ser pêwîstiya bidawîkirina dagirkeriya Îsraîlê, rawestandina êrîşan û afirandina garantiyên rastîn ji bo ewlehiya Lubnanê tekez kirine.
Di heman demê de, raportên têkildarî guhertinên Cotmeha 2026an nîşan didin ku operasyonên leşkerî yên rejîma sîyonîst li başûrê Lubnanê û cudahî li ser awayê bicihkirina lihevhatinên ewlehiyê hê jî berdewam bûne.
Ev şert û merc, nîqaşa derbarê paşeroja çeka berxwedanê kiriye pirsgirêkeke têkildar bi ewlehiya sînoran, serweriya neteweyî, ji nû ve avakirina herêmên zirardîtî û têkiliyên siyasî yên navxweyî yên Lubnanê.
Berdewamiya piştgiriyê ji berxwedanê tevî pirsgirêkên aborî
Rojnameya El-Axbar di analîza encamên anketê de îşareta xaleke din jî kiriye: li gorî vê rojnameyê, anket di demekê de hatiye kirin ku Hizbullah hê dest bi dayina alîkariya cihgehê ji xwedanên xaniyên wêrankirî yên di êrîşên Îsraîlê de nekiriye an ragihandiye.
Ev rojname bi paldana li ser dema pêkhatina anketê, bandora rasterast a van dayinan li ser encaman ne mumkin dîtîye; her çend lêkolîna tam a faktorên bi bandor li ser dîtina bersivdêran pêwîstiya lêkolîneke serbixwe ya rêbaz û daneyên lêkolînê heye.
Bi giştî, encamên weşandî nîşan didin ku di nav Şiîyên beşdar di vê anketê de, xemgîniya derbarê aborî û debarê bi piştgiriya ji berdewamiya roleya berxwedanê di parastina Lubnanê de hevdem heye.
Ji aliyê din ve, bêbaweriya tund li hikûmet û serokatiyê, dijberiya berfireh bi normalîzekirina têkiliyan bi rejîma sîyonîst re û piştgiriya hilbijartinî ji lîsteyên berxwedanê re, wêneyeke dîtina siyasî ya bersivdêran pêşkêş dikin ku tê de pirsgirêka ewlehiyê û bertek li dijî dagirkeriyê cihekî navendî heye.
Encamên vê lêkolînê di şert û mercên hesas ên niha yên Lubnanê de, dikare bibe yek ji tewereyên nû yên nîqaşa derbarê têkiliya civaka Şiî, berxwedanê, hikûmetê û paşeroja struktûra parastinê ya vî welatî.
.............
Dawiya peyamê
Etîket:
- Şiî
- Şîe
- Hizbullah
- Lubnan
- Hikûmeta Lubnanê
- Rojnameya El-Axbar
- Parlemana Lubnanê
- Rejîma sîyonîst
- Berxwedan
- Şiîyên Lubnanê
Your Comment