Li gorî nûçeya Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Gurê birîndar ê Îsraîlê niha bi du pirsgirêkên bingehîn re rû bi rû ye: parastina desthilatdariya xwe û misoger kirina cihê xwe yê mayînde di dîrokê de, di demekê de ku teqawidbûna wî ya siyasî, zû an dereng, dê were.
Siyasetmedarek ku birîndar bûye, lê hîn jî hêza berxwedanê heye, dibe ku ji bo mayîna xwe li ser desthilatdariyê û telafîkirina têkçûnên xwe, ber bi tevgerên xeternaktir ve here. Ji ber vê yekê, divê em vê ihtîmalê cidî bigirin ku Netanyahu di mijara Îranê de wêrekîtir û êrîşkartir ji berê tevbigerin. Siyaseta derve ya neteweperest û şerxwaz, nemaze di şertên krîza navxweyî de, dikare bibe amûrek ji bo guhertina rojeva siyasî, seferberkirina raya giştî û dûrketina ji zextên navxweyî.
Encamên hilbijartinan pêvajoya avakirina hikûmetê bi zehmetiyan re rû bi rû kiriye. Xuya ye ku tu yek ji her du eniyên dijber, bêyî bidestxistina piştgiriya lîsteyên Ereb, nikare bi rêyekî hêsan hikûmetê ava bike; vebijarkek ku di şertên siyasî yên niha de pir ihtîmaldar xuya nake. Rêya din, lihevhatina di navbera her du eniyên dijber de û dabeşkirina dewra serokwezîriyê li ser du heyamên du salî ye.
Ger ev lihevhatin pêk were, dibe ku Netanyahu ji bo ku di du salên yekem de bibe serokwezîr, xwedî pozîsyoneke çêtir be. Piştgiriyên Donald Trump, bi domandina şer û girîngbûna pêşengiyên ewlehiyê re, dikarin bi feydeya wî bin û argûmanên alîgirên domandina serkirdayetiya wî bihêztir bikin.
Senaryoya sêyem, berdewamkirina xebitîna siyasî ya bêencam û lidarxistina hilbijartinên nû yên Knessetê ye. Di vê rewşê de jî Netanyahu heta avakirina hikûmeteke nû dê di serê desthilatdariyê de bimîne û dibe ku ji bo baştirkirina rewşa xwe ya hilbijartinê, zêdetir xwe dispêre nîşandana hêza leşkerî û tundkirina pevçûna bi derve re.
Di her sê rewşan de, motîvasyonên siyasî yên Netanyahu ji bo bikaranîna dosyeya Îranê dikarin berdewam bikin; herçend asta û arasteya van motîvasyonan dê girêdayî pêşketinên meydanî, hesabên ewlehiyê û sînordariyên navxweyî be. Ji vê perspektîfê ve, divê metirsiya tundbûna pevçûnê bi Îranê re ji berê zêdetir bi cidî were şopandin.
Li aliyê din, hilbijartinên navdema Kongreya Dewletên Yekbûyî jî dikarin bandorê li vê hevkêşeyê bikin. Herçend mekanîzmayên siyaseta navxweyî ya Amerîkayê ji yên Îsraîlê cuda bin, nêzîkbûna Trump ji qonaxeke hestiyar a jiyana xwe ya siyasî re — wek Netanyahu — dibe ku hesabên wî yên derbarê Îranê de biguherîne. Ger wî hest bike ku ji bo pêkanîna armancên xwe yên herêmî demeke zêde nemaye, dibe ku dest bi kiryarên xeternaktir bike; nemaze ger bawer bike ku rûbirûbûneke leşkerî dikare bibe beşek ji mîrata wî ya siyasî an jî cihê wî di dîrokê de misoger bike.
Pirsgirêka sereke, bandorkirina hevdu ya motîvasyonên siyasî yên Washington û Tel Avivê bi pêşketinên leşkerî û dîplomatîk ên herêmê re ye.
Bi giştî, tiştê ku xemgînî û fikarê çêdike, hevdemiya du pêvajoyan e: Netanyahu ku ji bo parastina desthilatdariya xwe û ji nû ve avakirina pozîsyona xwe hewceyê motîvasyonên nû ye, û Trump ku dibe ku di qonaxeke hestiyar a jiyana xwe ya siyasî de li pey tomarkirina destkeftiyeke mezin di siyaseta derve de be.
Hevketina van her du pêvajoyan dikare metirsiya destpêkirina nû ya şerê li dijî Îranê zêde bike; herçend veguhertina vê metirsiyê bo rastiyê hîn jî girêdayî hesab û biryarên ku mirov nikare wan ji niha ve bêguman bibîne, ye.
Lê tiştek zelal e: encama hilbijartinên Îsraîlê ne tenê siya şerê ji ser Îranê ranekir, belkî dibe ku ihtîmala wê jî zêde kiribe.
………..
Dûmahîya Raporê/
Your Comment